Το φαρμακείο της φύσης

Εντάξτε τα βότανα και τα μυρωδικά, σε δροσερή ή ξηρή μορφή, στην καθημερινή σας διατροφή, ως αφέψημα ή στη μαγειρική σας. Εξασφαλίζουν την ομαλή πέψη, την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. Δροσίστε την αναπνοή σας μασώντας λίγα φύλλα μέντας, δυόσμου ή βασιλικού μετά από κάθε γεύμα.
Σε κήπο ή σε γλάστρες, μπορούμε εύκολα, να καλλιεργήσουμε το δικό μας “φαρμακείο“. Αρωματικά βότανα, με θεραπευτικές ιδιότητες. Μπορούμε να διαλέξουμε ποιά βότανα θέλουμε να φυτέψουμε, διαλέγοντας από την λίστα με τις θεραπευτικές ιδιότητες που έχει το καθένα. Ενδεικτικά, έχουμε τα:
1. ΠΑΝΣΕΣ (για έκζεμα)
Καλλιεργήστε τον. Ο πανσές είναι ένα όμορφο λουλούδι με έντονα χρώματα. Μπορείτε, λοιπόν, να τον τοποθετήσετε στο παράθυρο της κουζίνας ή να τον φυτέψετε σε κρεμαστή γλάστρα. Η περίοδος σποράς του διαρκεί από το φθινόπωρο μέχρι τα τέλη της άνοιξης. Τοποθετήστε τον σε σημείο με ήλιο και μη φυτεύετε τον ένα σπόρο πολύ κοντά στον άλλον. Φυτεύοντας διαδοχικά, μπορείτε να πετύχετε ανθοφορία σχεδόν όλο τον χρόνο.
Χρησιμοποιήστε τον Χάρη στις σαπωνίνες που περιέχει, καταπραΰνει την ερεθισμένη επιδερμίδα και τροφοδοτεί τον οργανισμό με θρεπτικά συστατικά. Φτιάξτε, λοιπόν, μια ανακουφιστική κρέμα. Ρίξτε 1 χούφτα από τα πέταλα του φυτού σε ένα κατσαρολάκι με 1 φλιτζάνι βραστό νερό και ανακατέψτε. Παράλληλα, λιώστε αργά σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία 50 ml κερί μέλισσας μαζί με 50 ml ελαιόλαδο. Ενώστε τα μείγματα ανακατεύοντας, μέχρι να δημιουργηθεί μια παχύρρευστη πάστα. Χρησιμοποιήστε την κρέμα δύο φορές τη ημέρα. Διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο
.
2. ΚΑΛΕΝΤΟΥΛΑ (για εξάνθημα και κάψιμο)
Καλλιεργήστε την καλέντουλα. Χρειάζεται μια ηλιόλουστη γωνιά στον κήπο για να μεγαλώσει. Μπορείτε, όμως, να τη φυτέψετε και σε γλάστρες στη βεράντα σας.
Η εποχή σποράς της είναι από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, ενώ δίνει άνθη από την άνοιξη έως και το φθινόπωρο, ανάλογα με την ποικιλία. Αν έχετε κήπο, ρίξτε τους σπόρους ανάμεσα στα λαχανικά σας, αφού με την παρουσία της η καλέντουλα απομακρύνει πολλά έντομα.
Χρησιμοποιήστε την Κόψτε μια χούφτα πέταλα από την καλέντουλα και χτυπήστε τα στο μπλέντερ μαζί με 100 ml (ή 5 κουταλιές) τζελ από αλόη. Αν θέλετε, προσθέστε 10 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας. Ρίξτε το μείγμα σε μια παγοθήκη και βάλτε τη στην κατάψυξη. Χρησιμοποιήστε τα παγάκια σε περίπτωση καψίματος ή όταν το δέρμα σας είναι ξηρό και σας προκαλεί φαγούρα, τρίβοντάς τα πάνω στην προβληματική περιοχή τουλάχιστον τρεις φορές την ημέρα.
 3. ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ (για έρπη)
Καλλιεργήστε το Το μελισσόχορτο είναι ένα από τα φυτά που μεγαλώνουν χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα. Ρίξτε λίγους σπόρους σε μια γλάστρα ή στο χώμα του κήπου σας και σύντομα θα το δείτε να φυτρώνει και να εξαπλώνεται. Η σπορά γίνεται Αύγουστο με Σεπτέμβριο (με το φυτό να ανθίζει την άνοιξη) ή Μάρτιο με Απρίλιο (με το φυτό να ανθίζει το καλοκαίρι). Βεβαιωθείτε ότι το έχετε τοποθετήσει σε ηλιόλουστη θέση.
Χρησιμοποιήστε το Εκμεταλλευτείτε την αντιιική ιδιότητα του μελισσόχορτου για να καταπολεμήσετε τον επιχείλιο έρπη. Κόψτε περίπου 50 γρ. από τα φύλλα του μελισσόχορτου, ζεστάνετέ τα μαζί με 100 ml ελαιόλαδο σε χαμηλή φωτιά για περίπου 1 ώρα και σουρώστε το μείγμα. Στη συνέχεια, προσθέστε 1 κουταλιά κερί μέλισσας (θα το βρείτε σε καταστήματα με προϊόντα υγιεινής διατροφής), 1 κουταλιά μέλι και 4-5 σταγόνες αιθέριο έλαιο tea tree και συνεχίστε να το ζεσταίνετε σε πολύ χαμηλή φωτιά, μέχρι να λιώσουν όλα τα υλικά και να δημιουργηθεί ένα παχύρρευστο μείγμα σαν πάστα. Χρησιμοποιήστε το 4-5 φορές την ημέρα. Η κρέμα διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο.
4. ΜΑΡΑΘΟΣ (για φούσκωμα)
Καλλιεργήστε τον Ρίξτε 4-5 σποράκια σε μια βαθιά γλάστρα (γιατί έχει πολλές ρίζες). Ο μάραθος έχει ανάγκη τη ζέστη για να αναπτυχθεί. Οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι πιθανό να επιβραδύνουν την ανάπτυξή του, ενώ ο παγετός μπορεί να τον καταστρέψει. Η σπορά του ξεκινάει τον Ιούλιο και διαρκεί μέχρι τον Σεπτέμβριο. Μην ξεχνάτε να τον ποτίζετε συχνά.
Χρησιμοποιήστε τον Φτιάξτε ένα ρόφημα με μάραθο ρίχνοντας σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό 2 κουταλιές ψιλοκομμένο μάραθο. Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, χρησιμοποιήστε σπόρους μάραθου, αφού πρώτα τους χτυπήσετε στο γουδί. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι σπόροι του έχουν την ιδιότητα να ηρεμούν τους σπασμούς του λεπτού εντέρου. Πιείτε 2-3 φλιτζάνια την ημέρα.
5. ΜΑΡΟΥΛΙ (για αϋπνία)
Καλλιεργήστε το στο χώμα ή σε βαθιές γλάστρες στο μπαλκόνι σας και σε χώμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Μπορείτε να σπείρετε σπόρους από νωρίς την άνοιξη. Χρησιμοποιήστε καλοχωνεμένη κοπριά ή κάποιο λίπασμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Το καλοκαίρι θα σας «ξεβλαστώσει» γρήγορα, γι’ αυτό κόψτε το όσο είναι ακόμα τρυφερό.
Χρησιμοποιήστε το: φτιάξτε μια σούπα με πατάτα και πράσο και στη συνέχεια προσθέστε δύο χούφτες ψιλοκομμένο μαρούλι. Περάστε όλα τα υλικά από το μπλέντερ και απολαύστε τη σούπα σαν ελαφρύ βραδινό. Η κατασταλτική δράση που θεωρείται ότι έχει το μαρούλι θα ηρεμήσει το νευρικό σας σύστημα και θα σας βοηθήσει να κοιμηθείτε ευκολότερα.
6. ΔΥΟΣΜΟΣ (Ανακουφίζει από τη δυσπεψία, αναζωογονεί τους κουρασμένους μυς.)
Η μέντα αναπτύσσονται γρήγορα. Φυτέψτε τη σε γλάστρα και μην αφήσετε το χώμα να στεγνώσει. Μαζεύετε πάντα τα νεαρά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε το ως
– παυσίπονο για το στομάχι
Έχει τονωτικές, διεγερτικές και αντισπασμωδικές ιδιότητες και λειτουργεί κατά της δυσπεψίας, των νευρικών διαταραχών και των ταχυκαρδιών. Καταπραΰνει τους πόνους στο στομάχι και τη χοληδόχο κύστη.
Εμποτίστε πέντε φύλλα για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι ζεστό νερό. Στραγγίξτε το και πίνετε μετά από κάθε γεύμα.
– λάδι για μασάζ για τους πονεμένους μυς
7. ΘΥΜΑΡΙ (Ανακουφίζει από το βήχα.)
Φύτεψε φιντανάκια σε ένα ηλιόλουστο σημείο και αφήστε το λίπασμα σχεδόν να στεγνώσει ανάμεσα στα ποτίσματα. Μπορείτε να μαζεύετε τα φύλλα ή τα βλαστάρια οποιαδήποτε στιγμή. Αν, όμως, θέλετε να τον αποξηράνετε, περιμένετε μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, πριν ανθίσει.
Χρησιμοποιήστε το ως
– μείγμα για το βήχα
Εμποτίστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα βλαστάρια για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι νερό που μόλις βράσατε. Στραγγίξτε και πιείτε.

8. ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Χαρίζει υγιή μαλλιά, απαλύνει τον πονόλαιμο, ανακουφίζει από το πρήξιμο.) Η φασκομηλιά δε χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα. Απλώς χρειάζεται συχνό κλάδεμα για να δημιουργούνται νέα βλαστάρια και να μην ψηλώσει πολύ. Είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε φρέσκα φύλλα, αλλά μπορείτε να τα βάλετε σε σακουλάκια στην κατάψυξη.
Χρησιμοποιήστε το
– για να αποκαταστήσετε το χρώμα των σκούρων μαλλιών
Ξεπλύντε τα μαλλιά σας στο τέλος με τσάι φασκόμηλου, φτιαγμένο με 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα εμποτισμένα σε μισό λίτρο βραστό νερό για 10 λεπτά.- για γαργάρες για τον πονόλαιμοΠεριχύστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα με βραστό νερό. Προσθέσθε μέλι και αφήστε το να κρυώσει λίγο. Έπειτα, κάντε γαργάρες. Αν θέλετε μπορείτε να το καταπιείτε.
– για κατάπλασμα στα στραμπουλήγματα
Λιώστε μια χούφτα φύλλα με έναν μικρό πλάστη. Βάλτε τα σε ένα κατσαρολάκι, ρίξτε μηλόξυδο και σιγοβράστε τα μέχρι να μαλακώσουν. Στύψτε απαλά τα φύλλα, τυλίξτε τα σε ένα κομμάτι ύφασμα και βάλτε στην πονεμένη περιοχή όσο είναι ακόμα ζεστά.

9. ΑΛΟΗ ΒΕΡΑ (Ανακουφίζει από τα τσιμπήματα εντόμων και τα εγκαύματα (ηλιακά και μη).)
Είναι εύκολη να καλλιεργηθεί από τους αρχάριους καθώς δε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Βάλτε αλόη βέρα σε μια γλάστρα σε εξωτερικό χώρο, μακριά από το ηλιακό φως. Αφήστε το χώμα να στεγνώσει πριν ποτίσετε και μαζεύετε τα χαμηλά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε τη
– πάνω στο καμένο δέρμα
Κόψτε πρώτα ένα φύλλο κατά μήκος, χωρίστε το σε κομμάτια των 5 εκ., τυλίξτε το καθένα σε διάφανη μεμβράνη και βάλτε τα στην κατάψυξη. Όταν τα χρειαστείτε, ξετυλίξτε ένα κομμάτι και τρίψτε απαλά την πλευρά με τη γέλη πάνω στο δέρμα. Τα κομμάτια αντέχουν μέχρι και εννέα μήνες.

10. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ (Αποκαθιστά τη συγκέντρωση.) Ο βασιλικός χρειάζεται πολλή ζέστη. Βάλτε έτοιμο το φυτό (τα φιντανάκια είναι δύσκολα) σε ένα ηλιόλουστο σημείο και φροντίστε να το ποτίζετε τακτικά ώστε να είναι πάντα υγρό το χώμα. Προσθέστε μικρή ποσότητα λιπάσματος κάθε μήνα για να το διατηρείτε σε καλή κατάσταση. Μαζεύετε τα εξωτερικά φύλλα, που μπορείτε να βάλετε και στην κατάψυξη για αργότερα.
Χρησιμοποιήστε το
– ως ενισχυτικό συγκέντρωσης
Κόψτε ένα φυλλαράκι, τρίψτε το ανάμεσα στα δάχτυλά σας και εισπνεύστε το άρωμά του.

11. Μαϊντανός ή πετροσέλινο: Διετές φυτό. Καλλιεργείται σε εύκρατες χώρες και χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική και σε σαλάτες. Γνωστό από την αρχαιότητα ως αρωματικό βότανο αλλά και ως φάρμακο σε διάφορες παθήσεις. Είναι πλούσιος σε βιταμίνη C .

 


12. Σέλινο: Διετές φυτό, της ίδιας οικογένειας με το μαϊντανό. Χρησιμοποιείται απο την αρχαιότητα στη μαγειρική αλλά και ως φάρμακο, από τους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Κινέζους. Το σέλινο είναι ορεκτικό, χωνευτικό και τονωτικό. Χρησιμοποιείται κατά των παθήσεων των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και των αρθριτικών. Περιέχει σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη C, B1, B2 και Κ.

 


13. Άνηθος: Αρωματικό φυτό πλούσιο σε θεραπευτικές ιδιότητες. Χρησιμοποιείται ως ορεκτικό και τονωτικό. Είναι διουρητικός και βοηθάει στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Βοηθάει επίσης στην υδροπικία και είναι κατά της ανεμοβλογιάς και της ιλαράς. Οι σπόροι του άνηθου καταπολεμούν τα κοιλιακά αέρια και τους κολικούς στα μικρά παιδιά.

 


14. Μέντα: Αρωματικό ετήσιο φυτό που το συναντάμε σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχει η μέντα η πιπερώδης και η πουλέγιος ή αλλιώς φλισκούνι. Φυτό με με ευχάριστη γεύση και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Ως αφέψημα είναι ιδιαίτερα χωνευτική, αφού τονώνει την παραγωγή χολής και τη λειτουργία του συκωτιού. Καταπολεμά το κρυολόγημα και το βήχα, έχει αντισπασμωδικές ιδιότητες, αντιεμετικές και αντισηπτικές, όπως ο δυόσμος και βοηθάει στις δερματικές παθήσεις. Λειτουργεί κατά των συμπτωμάτων της κολίτιδας και του κολικού. Το φλισκούνι συνιστάται κατά του εμετού και ρυθμίζει την έμμηνο ρύση.

15. Δενδρολίβανο: Γνωστός από την αρχαιότητα αειθαλής θάμνος, μεσογειακής καταγωγής. Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται ως αρωματικό στη μαγειρική, κυρίως στα ψητά και ιδιαιτέρως στο αρνί και το κατσίκι. Στη ζαχαροπλαστική χρησιμοποιείται στη παρασκευή γλυκών του κουταλιού. Στη φαρμακευτική, από το δενδρολίβανο παρασκευάζεται φάρμακο για τους ρευματισμούς, το βήχα και τους ερεθισμούς του στόματος.
Το μυστικό
Οι συνταγές απευθύνονται σε υγιή άτομα που δεν ταλαιπωρούνται από κάποιες παθήσεις. Αν είστε έγκυος, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας πριν δοκιμάσετε κάποια βότανα, όπως η αλόη βέρα και το φασκόμηλο.

Γιατί μελισσοκομία.

Εικόνα από nytimes.com

Εικόνα από nytimes.com

Σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια σειρά άρθρων που αφορά την μελισσοκομία με τίτλο “Γνωριμία με την μελισσοκομία” που απευθύνονται σε υποψήφιους, αρχάριους και ερασιτέχνες μελισσοκόμους.Είναι ένα πόνημα που αφορά και τους επαγγελματίες.Εραστές της μέλισσας, σε όλες τις περιπτώσεις, θα έλεγα εγώ. Θα πιάσουμε την μελισσοκομία από την βάση της, όχι τόσο σε τεχνικό επίπεδο,όσο σε θεωρητικό, ώστε να διασαφηνίσουμε και να απομυθοποιήσουμε τί σημαίνει μελισσοκομία και να θέσουμε στην βάσανο της οργάνωσής της σε επαγγελματικό επίπεδο. Τί σημαίνει αυτό; Αν πιάσουμε την μελισσοκομία σε θεωρητικό επίπεδο και αποσυνθέσουμε όλες τις παραμέτρους που την συνθέτουν τότε θα μπορούμε να κοστολογήσουμε αφενός τις ενέργειες της αγροτικής εκμετάλλευσης , αφετέρου θα μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γνώση των επιστημόνων της μελισσοκομίας δια μέσου των βιβλίων της και να εφαρμόσουμε την μέθοδο που ταιριάζει στην δική μας εκμετάλλευση.

Για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να χωρίσουμε ένα λευκό φύλο χαρτί σε δύο μέρη. Στην πρώτη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι μελισσοκομική εκμετάλλευση έχουμε, σε τι εξοπλισμό βασιζόμαστε και τι μέσα διαθέτουμε ώστε να έρθει σε πέρας το έργο μας. Στην δεύτερη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι ζητούμε από την μελισσοκομία μας, από το μελισσοκομικό μας κεφάλαιο και την απόδοσή του και γενικά τι θέλουμε να κάνουμε. Σκοπός μας σε κάθε ενέργεια σχετική με την μελισσοκομία είναι η καταγραφή των πάντων.Η εκ των προτέρων οριοθέτηση των στόχων μας μπορεί με μια σειρά ενεργειών να γίνει εφικτή αφού συνυπολογίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν μια αγροτική εκμετάλλευση, όπως είναι η μελισσοκομία. Μόνο τότε θα μπορούμε να θέσουμε ένα βιώσιμο πλάνο με τους στόχους μας και σε βάθος οριοθετημένου χρόνου το πως αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Εκ των προτέρων ξεκαθαρίζω ότι η μελισσοκομία είναι μια απασχόληση, ερασιτεχνική ή επαγγελματική η οποία απαιτεί κεφάλαιο. Η συντήρηση του ζωϊκού πληθυσμού  μοιάζει αρχικά μικρής αξίας, όμως δεν είναι έτσι. Η απόδοση στην μελισσοκομία έρχεται δύσκολα με πολύ κόπο, χρόνο και χρήμα. Ο καθένας από εμάς, σύμφωνα με τις δυνατότητές του και η εν τέλη απόφαση του πόσο κόπο , χρόνο και χρήματα διαθέτουμε παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκμετάλλευσης.

Κατ’ αρχήν η μελισσοκομία είναι μια αγροτική εκμετάλλευση. Η απασχόληση με την φύση είναι εξ’ ορισμού μια διακινδυνευμένη υπόθεση. Παρότι η  μελισσοκομία, όπως και κάθε άλλη αγροτική εκμετάλλευση, βρίσκει εφαρμογή στον κύκλο της φύσης, στην ουσία εμπεριέχει πολλές μεταβλητές που δεν μπορούν εξ’ αρχής να συνυπολογιστούν ώστε να κοστολογηθεί με ακρίβεια. Μπορεί κάποιος να αφιερώσει , για παράδειγμα, κάποια από τα παραγωγικά μελίσσια του σε κάποια κύρια ανθοφορία, όπως το έλατο, και λόγω καιρού όχι μόνο να μην αποδώσει , αλλά και να χρειαστεί επιπρόσθετα έκτακτο κεφάλαιο για την συντήρησή τους. Αν δηλαδή βρέξει και συνεχίσει να βρέχει για μια βδομάδα, όχι μόνο δεν θα γίνει μελιτοσυλλογή , αλλά τα μελίσσια θα κλειστούν μέσα και αναλόγως την χρονική διάρκεια της κακοκαιρίας , θα πρέπει πιθανόν να τροφοδοτηθούν με γύρη ή ζαχαροζύμαρο για να διατηρήσουν τον παραγωγικό χαρακτήρα τους, στην καλύτερη περίπτωση, για όσο καιρό κρατήσει η κακοκαιρία. Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, αν τα μελίσσια κλειστούν μέσα λόγο της κακοκαιρίας για αρκετές μέρες και δεν υπάρχουν οι προμήθειες σε γύρη και μέλι ή αντικατάστατά τους, τότε κινδυνεύουν να χαθούν εξολοκλήρου.Αμέσως μετά,στο πρώτο σενάριο θα πρέπει να μεταφερθούν σε γυρεοδοτική ανθοφορία για περαιτέρω τόνωση του πληθυσμού τους, μια και η απόδοση με το έλατο θα έχει χαθεί. Ο καιρός , δηλαδή , παίζει σημαντικό παράγοντα στις ενέργειες ενός μελισσοκόμου, μπορεί να προβλεφθεί σε γενικό επίπεδο και πρέπει πάντα να συνυπολογιστεί.

Όμως το συγκεκριμένο παράδειγμα που προανέφερα αφορά την επαγγελματική μελισσοκομία. Η μελισσοκομία στον κήπο μας μοιάζει να είναι πιο απλή υπόθεση με λιγότερο ρίσκο , αναλόγως πάντα του μεγέθους της μελισσοκομικής μας εκμετάλλευσης. Η επιλογή όμως του κήπου όπου θα βοσκούν οι μέλισσες παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για σταθερή μελισσοκομία. Όμως η ανάγκη των μελισσών σε γύρη και νέκταρ είναι σημαντική για την διαβίωση και την ανάπτυξή τους. Άρα η εκ’ των προτέρων μελέτη του τόπου του μελισσοκομείου μας, του κήπου μας, του τόπου που θα εγκαταστήσουμε την οποιαδήποτε εκμετάλλευσή μας είναι το ήμισυ του παντός. Η μελέτη για τα είδη των ανθοφοριών που υπάρχουν στην ακτίνα δράσης της μέλισσας, τις εποχές που θα πρέπει και αν θα πρέπει να υποστηρίζουμε την διατροφή της με αντικατάστατα ή υποκατάστατα και η γενικότερη διαχείρηση των κενών ανθοφορίας των μελισσοσμηνών μπορεί να μας εξασφαλίσει ομαλή ανάπτυξη στις αποικίες μας και ικανοποιητική απόδοση της εκμετάλλευσής μας.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να έχουμε εκ των προτέρων σε πρώτη ζήτηση τον κύριο και βοηθητικό εξοπλισμό μας για να διασφαλίσουμε την έγκαιρη επέμβασή μας όταν αυτό είναι απαραίτητο να γίνει. Άρα εκτός από τον κήπο που θα επιλέξουμε την εγκατάστασή μας, το χωράφι που θα έχουμε τις κυψέλες μας ή τα σημεία που θα τις μεταφέρουμε προσωρινά , θα πρέπει να έχουμε υποστηρικτικά μια αποθήκη, σε μέγεθος ανάλογη με την εκμετάλλευσή μας, ένα όχημα μεταφοράς των αποικιών μας, πάλι ανάλογο με το μέγεθος των μεταφορών μας και έναν χώρο της πρωτογενούς επεξεργασίας των προϊόντων που παράγουμε, αναλόγως της απόδοσης. Επομένως γίνεται ξεκάθαρο ότι ένας μελισσοκόμος έχει ανάγκη εγκαταστάσεων και μεταφορικών μέσων, όπως και του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού για να πετύχει τους στόχους του. Δεν απαιτείται, δηλαδή, μόνο το ζωϊκό κεφάλαιο.

Πάνω απ’ όλα όμως ο μελισσοκόμος πρέπει να πληρεί τα χαρακτηριστικά του φυσιοδίφη και του φυσιολάτρη. Τα πρώτα χαρακτηριστικά του μελισσοκόμου είναι η εξερεύνηση αυτού του υπέροχου πλάσματος, της μέλισσας, του τρόπου επιβίωσης, του κύκλου ζωής της, της κοινωνικής της συμπεριφοράς και της άγριας , μα όμορφης, θέσης της στην φύση. Πάνω απ’ όλα πρέπει να αγαπήσει αυτό το έντομο αφού πρώτα μάθει όσα μπορεί περισσότερα γι’ αυτό. Η αντίληψη του ότι ένας μελισσοκόμος συνεργάζεται με ένα έντομο θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα στην σειρά αποφάσεων που θα πρέπει να πάρει ώστε να γίνει μελισσοκόμος. Όμως δεν είναι ένα απλό έντομο που κεντρίζει μόνο. Η μέλισσα, ως γνωστόν , είναι ο κύριος επικονιαστής των εντομογαμών φυτών, συμβάλλοντας στην αναπαραγωγή των περισσοτέρων φυτών με τα οποία εκματαλλεύεται και τρέφεται ο άνθρωπος. Αποτελεί το κλειδί για την ομαλή λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας και το μέλλον του ανθρώπινου είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό το έντομο. Δυστυχώς, ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας του ανθρώπου προς τέρψη του κέρδους συνεπάγει την καταστροφή του φυσικού πλούτου που μας χαρίζει η μητέρα Γη. Αυτό έχει άμεσο επακόλουθο στην μέλισσα. Και το μέλλον της φαίνεται να κινδυνεύει. Εκτός από τους εχθρούς και τις ασθένειες που απειλούν την μέλισσα, όχι αμελητέους σε αριθμό, η μέλισσα τελικά απειλείται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αφενός με τις φυσικές καταστροφές , αφετέρου με τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα που οδηγούν στο “Σύνδρομο Κατάρρευσης Αποικιών” (CCD) για το οποίο θα μιλήσουμε σε ξεχωριστή ενότητα. Η ενημέρωση στους αγρότες που χρησιμοποιούν αυτά τα φυτοφάρμακα  καθίσταται εξαιρετικής σημασίας και η ευαισθητοποίηση όλων μας, είτε έχουμε άμεση είτε έμμεση σχέση με την μέλισσα έχει να κάνει τελικά με το μέλλον των παιδιών μας. Προσωπικά ανήκω στους ανθρώπους που πιστεύει ότι το ανθρώπινο είδος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο από την μέλισσα, αν τελικά δεν δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην χρησιμοποίηση τέτοιου είδους φυτοφαρμάκων. Η μέλισσα έχει επιβιώσει εκατομμύρια χρόνια πριν τον άνθρωπο , έπειτα από κοσμογονικές αλλαγές στο περιβάλλον της γης. Νομίζω δηλαδή ότι εν’ τέλη η μέλισσα θα επιβιώσει ως είδος. Εμείς κινδυνεύουμε.

Όμως η γνώση που απαιτείται για όλες αυτές τις πληροφορίες απαιτεί συνεχή επιμόρφωση πάνω στον κλάδο της μελισσοκομίας που στην χώρα μας εντάσσεται στις σχολές γεωπονίας, τους κλάδους της φυτικής παραγωγής και της εντομολογίας. Απαιτείται δηλαδή πολυδάπανη αφιέρωση στην γνώση που δεν αποκτάται εύκολα. Η κατανόηση της θεωρίας χρειάζεται και πρακτική. Και δεν σταματά ποτέ. Όμως η ενασχόληση με την μελισσοκομία, σας διαβεβαιώ , μόνο όμορφα τσιμπήματα για την ίδια την ζωή μπορεί να δώσει. Μπορεί να δώσει και γνώσεις που δεν έχουν σχέση με όλα τα παραπάνω, αλλά αφορά εργασίες που γίνονται στην αποθήκη, το μελισσοκομείο ή τις μεταφορές και εσωκλείονται σε αυτό το υπερσύνολο, τελικά, που καλούμε σύγχρονη μελισσοκομία. Ο μελισσοκόμος καλείται να είναι από ξυλουργός και τεχνίτης μέχρι εφευρέτης σε πολλές περιπτώσεις. Να είναι εξερευνητής της φύσης, του τρόπου με τον οποίο ζει η μέλισσα και να εφαρμόζει μεθόδους και πρακτικές που υποβοηθούν το πλάσμα αυτό να κάνει την δουλειά του για εμάς, εξασφαλίζοντάς της ένα υγιές περιβάλλον εργασίας. Μιλάω για περιβάλλον εργασίας καθώς η μέλισσα είναι ένα από τα πιο εργατικά πλάσματα στην φύση. Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να έχει σπίτι της μόνο ένα περιβάλλον εργασίας.

Σε αυτό το σημείο θα σας θέσω ένα πολύ απλό παράδειγμα το οποίο αναγκάστηκα να εφαρμόσω προκειμένου να προστατέψω τα πρώτα μου μελίσσια. Όταν λοιπόν απέκτησα τα πρώτα μου μελίσσια και επέλεξα τον τόπο προσωρινής τους διαμονής, ύστερα από την μετάγγισή τους στις γονοφωλιές, διαπίστωσα ότι το μέρος δεν ήταν κατάλληλο καθώς μετά από την πάροδο κάποιων ωρών υπήρχε έντονη ενόχληση των αποικιών από την κοινή σφίγγα , έναν θανάσιμο εχθρό της μέλισσας. Δεν είχα προμηθευτεί κάποια μεταλλικά πορτάκια προκειμένου να βοηθήσω τις κυψέλες στην άμυνα των αποικιών και είχα χάσει τα ξύλινα πορτάκια που συνοδεύουν τις κυψέλες στην μεταφορά.Αναγκάστηκα να φτιάξω μόνος μου, εντός λίγων ωρών, ξύλινα πορτάκια που θα περιόριζαν την είσοδο του εχθρού στις κυψέλες, ώσπου να μεταφέρω τα μελίσσια σε άλλη τοποθεσία ή να βρω την πηγή του κακού, τις σφιγγοφωλιές δηλαδή, και να τις καταστρέψω. Μελισσοκομικό κατάστημα με αυτά τα μεταλλικά πορτάκια δεν υπήρχε στην περιοχή μου και αναγκάστηκα με εφαρμογή απλών κανόνων γεωμετρίας και σχεδόν αρχάριας ξυλουργικής χειροτεχνίας να κάνω προσωρινά την δουλειά μου. Αυτή η γνώση δεν διδάσκεται σε κανένα βιβλίο. Η ανάγκη σε κάνει εφευρέτη. Πιστέψτε με, όσοι τελικά ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα θα έρθετε πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους στην θέση μου.

Παραπάνω σας έκανα λόγο για κήπο, χωράφι και μεταφορές. Αυτά συνοψίζονται στον καθορισμό του αν η μελισσοκομία μας θα είναι στατική , σταθερή δηλαδή ή νομαδική. Αν τελικά αποφασίσει κάποιος να γίνει μελισσοκόμος θα πρέπει να επιλέξει, όπως είπαμε πιο πάνω τον τόπο διαμονής των κυψελών του και αν θα εκμεταλλευτεί ανθοφορίες σε αυτή την περιοχή ή θα ακολουθήσει κάποιες κύριες ανθοφορίες. Στην σταθερή μελισσοκομία, στην εκμετάλλευση δηλαδή του μελισσοκομικού κεφαλαίου σε σταθερό σημείο, καλό θα ήταν να έχει υπόψιν του την μελισσοκομική χλωρίδα της περιοχής εντός της ακτίνας δράσης των αποικιών του και να προτιμήσει περιοχή με διαδοχικές γυρεοδοτικές ανθοφορίες και μελιτοφορίες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει ομαλή και υγιή ανάπτυξη των αποικιών του χωρίς αντικατάστατα ή υποκατάστατα διατροφής των μελισσών. Είναι δηλαδή σαν να επιλέγεις ένα τόπο όπου θα τάιζες ένα μωρό με μητρικό γάλα και όχι με γάλα κονσέρβα. Αν τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει, τότε θα πρέπει ο μελισσοκόμος να μεταφέρει τις αποικίες του σε κύριες ανθοφορίες διαδοχικά για μια ομαλή εξέλιξη και απόδοση του μελισσοκομικού του κεφαλαίου.Σε κάθε περίπτωση η μεικτή γεωργική εκμετάλλευση, δηλαδή μια εκμετάλλευση του αγρότη όχι μόνο με αγροτική απασχόληση , αλλά και μελισσοκομία, δεν αποδίδει οφέλη προς την διαχείριση των παραγόμενων προϊόντων της μιας εκμετάλλευσης προς την άλλη, παρόλο που υπάρχουν πολλοί αγρότες που είναι και μελισσοκόμοι. Κάποιος δηλαδή που έχει αιγοπρόβατα μπορεί να καλλιεργήσει την τροφή τους. Κάτι αντίστοιχο με την μελισσοκομία δεν συμβαίνει, ούτε τα προϊόντα της κυψέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Παρόλα αυτά η μελισσοκομία της χώρας μας παράγει εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης που συνεχώς κερδίζουν έδαφος και αναγνώριση στο εξωτερικό. Τα προβλήματα του κλάδου είναι πολλά, με τα οποία θα ασχοληθούμε εκτενέστερα σε επόμενη ενότητα. Αυτά τα προβλήματα όμως δεν αφήνουν την ελληνική μελισσοκομία να κάνει μια στροφή προς την εξωστρέφεια για να πάρει την θέση που πραγματικά της αξίζει. Η μελισσοχλωρίδα είναι από τις πιο πλούσιες στην Ευρώπη και διεθνώς αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο. Η παραγωγή είναι περιορισμένη , όμως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ίσως τα δειλά βήματα που γίνονται για την αναγνώριση των προϊόντων κυψέλης της χώρας μας να χρειάζονται υποβοήθηση και τόνωση του επιχειρηματικού προσανατολισμού. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων , σχεδόν μετρημένων στα δάχτυλά μας, η μελισσοκομία στην χώρα μας χαρακτηρίζεται ως οικοτεχνία. Μεγάλο μέρος των παραγωγών διακινούν τα προϊόντα τους οργανωμένοι σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Υπάρχουν και παραδείγματα συντεχνιών, συλλόγων και συνεταιρισμών με όλα τα οφέλη που συνεπάγονται. Όμως τελικά η περιορισμένη παραγωγή και η έλλειψη ταυτότητας στα ελληνικά μέλια και τα άλλα προϊόντα κυψέλης δημιουργούν αυτό το θολό οργανωτικά τοπίο που αντικατοπτρίζει την μελισσοκομική πραγματικότητα. Είμαστε η χώρα που πυκνοκατοικείται από κυψέλες όμως η συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους αυτών είναι σε λίγους αναλογικά μελισσοκόμους. Πρόσφατα δημοσιεύματα φέρουν την έρευνα ότι πολλοί νέοι μελισσοκόμοι εγκαταλείπουν τον κλάδο και  υπάρχει συσσώρευση μελισσοκομικού κεφαλαίου σε μεγαλύτερες μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις. Αν και υπάρχει ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την μελισσοκομική τέχνη και την ενασχόλησή της ως διέξοδο από την κρίση, ωστόσο αμφίβολο είναι αν όλες οι προσπάθειες  εξελιχθούν σε υγιείς μελισσοκομικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συμβάλει σαφώς και η έλλειψη ουσιαστικού προσανατολισμού στην πολιτική ανάπτυξης του κλάδου.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αξία της παράδοσης που διασώζει την μελισσοκομία στις τρικυμίες των καιρών. Υπάρχουν σε όλη την χώρα διάσπαρτα παραδοσιακές μελισσοοικογένειες δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμων που συνεχίζουν την ενασχόληση με την μελισσοκομία. Η πολύχρονη απασχόλησή τους με την μέλισσα, η συνεργασία μεταξύ τους , συνήθως, αποδίδει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα. Η συνέπεια στην μελισσοκομία παίζει σημαντικό ρόλο και ο ορισμός της παράδοσης μέσα από τις πρακτικές και τις μεθόδους που εφαρμόζονται εμπειρικά, πια, όλα αυτά τα χρόνια, εγγυώνται ένα αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον καταναλωτή. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την φρεσκάδα των αυτοδημιούργητων νέων μελισσοκόμων, ούτε κλείνει τις πόρτες στις εξελίξεις του κλάδου. Είμαι της άποψης ότι η Ελλάδα παράγει εξαιρετικά προϊόντα και στα κορυφαία της είναι και τα προϊόντα κυψέλης. Όμως η οργάνωση και η διατήρηση της συνέπειας από πλευράς επαγγελματιών του κλάδου μας θα μας οδηγήσει στην αναγνώριση των κόπων μας. Ο καταναλωτής είναι σε θέση πλέον να διαχωρίζει το καλύτερο και το  πιο ωφέλιμο γι’ αυτόν. Η ελληνική μελισσοκομία είναι παραδοσιακά ανώτερη από τις μελισσοκομίες ξένων χωρών και ο μόνος ανταγωνισμός που έχει είναι αθέμιτα τα χτυπήματα “κάτω από την ζώνη”, όπως οι ελληνοποιήσεις προϊόντων τρίτων χωρών από επιτήδειους. Η ταυτοποίηση των προϊόντων είναι ένα σημαντικό βήμα και οι βαθμίδες ελέγχου στα προϊόντα προς πώληση υπόσχεται ένα καίριο χτύπημα αυτού του φαινομένου. Την χρονική στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο δρομολογούνται οι διαδικασίες για την θέσπιση κριτηρίων ποιοτικού ελληνικού βασιλικού πολτού και γύρης , ενώ γίνεται εδώ και καιρό αγώνας για κατηγοριοποίηση προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης μελιών από μοναδικές περιοχές της χώρας μας. Τουλάχιστον στο μέλι υπάρχουν τα ποιοτικά κριτήρια που παρουσιάζουν την ποιότητά του και φανερώνουν τις ενέργειες του παραγωγού και του συσκευαστή μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Σε ξεχωριστή ενότητα θα μιλήσουμε για το ποια είναι τα κριτήρια αυτά. Με όλα αυτά , καταλήγω, ο συγκερασμός της παράδοσης με την σύγχρονη τεχνολογία και την ασφάλεια των προϊόντων υπόσχονται αναβάθμιση της ελληνικής μελισσοκομίας στον παγκόσμιο χάρτη.

Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για προϊόντα , θα πρέπει να περάσουμε το σημείο που ονομάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή των μελισσοκομικών προϊόντων αποδοτικά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να έχει κατά νου ότι τις πρώτες χρονιές όχι μόνο υπάρχει η περίπτωση να μην παράγει τίποτα, αλλά ίσως να χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο κεφάλαιο μόνο για να μάθει περισσότερα. Η πρακτική μελισσοκομία είναι πολύτιμη υπόθεση και σε αυτήν ο μελισσοκόμος είναι , στις περισσότερες περιπτώσεις, μόνος του. Τουλάχιστον θα πρέπει να έχει κατά νου ότι η απόδοση της μελισσοκομίας του θα έχει την ανέλιξη που επιθυμεί κλιμακωτά. Όσο θα οργανώνει την μελισσοκομία του και στο σημείο που ονειρεύεται να την φτάσει, ξεκινώντας πάντα από το μηδέν, και με μικρά σταθερά βήματα, ο νέος μελισσοκόμος θα έχει την χαρά να απολαμβάνει την επίτευξη των μικρών του στόχων με την πάροδο του χρόνου. Γενικά στην μελισσοκομία απαιτείται υπομονή και επιμονή και επειδή έχει διαστήματα σιγής, εφόσον η ανάπτυξη των μελισσοσμηνών είναι σε μια ορισμένη περίοδο του έτους, ο χρόνος μοιάζει μερικές στιγμές να μην περνά. Αυτό βέβαια έχει θετική επίδραση στην μελισσοκομική πορεία καθώς ο μελισσοκόμος έχει την πολυτέλεια να προγραμματιστεί και να σκεφτεί το πλάνο της εκμετάλλευσής του. Χρονιά με την χρονιά, αν έχει καταφέρει να βγάζει κάποιο κέρδος από αυτήν την ενασχόληση, χρειάζεται να επανεπενδύει στην εκμετάλλευσή του ποσά για να μεγαλώνει το μέγεθός της. Με αυτόν τον τρόπο θα την φτάσει στο σημείο που ήθελε εξαρχής, στο σημείο που αντέχει ψυχικά ,σωματικά και οικονομικά.

Όλο αυτό το διάστημα ο μελισσοκόμος διαβάζει και ενημερώνεται. Όχι επειδή υποχρεούται, αλλά επειδή διψά για περισσότερη γνώση. Δοκιμάζει και πολλές φορές υπό την σκέψη της αποτυχίας επιμένει. Στο τέλος καταλήγει και συνεχίζει. Αυτή είναι οι δουλειά μας. Τα τελευταία χρόνια η μελισσοκομία εξελίσσεται. Πλήθος από νέα προϊόντα που την αφορούν θέτουν τις βάσεις για ανέλιξη και επιτυχία. Όμως κάθε νέα ιδέα απαιτεί χρόνο δοκιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τελευταία οι πλαστικές κυψέλες με τις απόψεις να διίστανται. Επειδή είμαστε ένα μικρό χωριό κάποια στιγμή το εκάστοτε προϊόν θα περάσει από το ωριμαντήριο της σκέψης, της δοκιμής και του αποτελέσματος και απαιτεί εκ νέου χρόνο για να διαδοθεί η πληροφορία και να γίνει ευρέως γνωστή. Τότε θα πούμε ότι το εκάστοτε προϊόν θα γίνει αποδεκτό από τους έλληνες μελισσοκόμους.

Όμως σε αυτό το σημείο πρέπει να κάνουμε λόγο για τους κινδύνους και την κινδυνολογία. Κάθε νέο προϊόν , όταν γίνεται ευρέως γνωστό από τις μελισσοσυζητήσεις μας ,είτε ιδίοις όμασι είτε μέσω διαδικτύου εγκυμονεί κινδύνους. Τελευταία , για παράδειγμα, το οξαλικό οξύ κέρδιζε την προτίμησή μας στην μάχη ενάντια στο βαρρόα, έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των αποικιών μας. Όμως φτάνουν στα αυτιά μας ολοένα και αυξανόμενες περιπτώσεις με απώλειες μελισσοσμηνών χωρίς να γίνεται ξεκάθαρο αν αυτό συμβαίνει από λανθασμένη χρήση του ή από προϊόν που παραπλανά τον καταναλωτή μελισσοκόμο. Και προπάντων βρισκόμαστε σε ένα σημείο που δεν είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως την γνώση γιατί δεν είμαστε οι παρασκευαστές του οξαλικού οξέως και αποδεχόμαστε ό,τι μας σερβίρεται και ό,τι ακούμε. Άρα φιλτράρουμε ό,τι μπορούμε να μάθουμε και καταλήγουμε τις επόμενες ενέργειές μας. Όμως η επιλογή μας για το προϊόν αυτό ,παρόλο που έχει οδηγήσει αρκετούς μελισσοκόμους σε απώλεια κεφαλαίου, θα κριθεί με την πάροδο του χρόνου. Γι’ αυτό εγκυμωνούνται κίνδυνοι. Και όλη αυτή η γνώση που απαιτείται , ένας νέος μελισσοκόμος δύσκολα θα την αποκτήσει, έμπρακτα, και πολλές φορές θα χρειαστεί να πληρώσει και το τίμημα, άλλες φορές μικρό και άλλες φορές μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος μελισσοκόμος με ένα μόνο απλό σεμινάριο δεν θα του μάθει μελισσοκομία, αφού δεν είναι σε θέση αν αυτό που του δίδεται στο εκάστοτε παράδειγμα είναι σωστό ή λανθασμένο.

Άλλωστε σε κάθε περίπτωση η μελισσοκομία έχει λίγους, απλούς κανόνες. Η πολυσύνθετη εφαρμογή τους όμως μας οδηγεί σε λογικά συμπεράσματα, λάθη, απώλειες ή υψηλές αποδόσεις, σωστούς χειρισμούς και μεθόδους. Όλα ξεκινούν από τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας. Αυτή είναι η βάση. Από κει και έπειτα υπάρχει ένα δαιδαλώδες συγκρότημα χειρισμών για κάθε κατά περίπτωση παράγοντα που επηρεάζει την εκμετάλλευσή μας. Για παράδειγμα η μέθοδος Χαλκιά που προϋποθέτει την κάθετη ανάπτυξη πολύ μεγάλων αποικιών για εντατική μελιτοσυλλογή βασίζεται στην λογική, τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας όμως εγκυμωνεί κινδύνους, δύσκολους χειρισμούς και προ πάντων αποτελεί ένα τόλμημα που θα το επιλέξουν λίγοι λόγω της δυσκολίας της. Η επιλογή δηλαδή της εκάστοτε μεθόδου απαιτεί δοκιμή , αν θέλουμε να είμαστε ακριβοδίκαιοι όμως λίγοι θα θυσιάσουν τμήμα των παραγωγικών μελισσιών του για μια τόσο δύσκολη σε χειρισμό μέθοδο.

Ο νέος μελισσοκόμος, λοιπόν, έχει πολλά να μάθει και πολλές συμπληγάδες να αποφύγει. Γι’ αυτό και η αμφισημία της μελισσοκομίας, που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, ενώ  είναι και  προσωπική ευθύνη του καθενός, είναι τόσο γοητευτική. Ο καιρός, οι ανθοφορίες, οι γυρεοδοσίες, οι εχθροί και οι ασθένειες, οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής μας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την έκβαση της προσπάθειας. Κάποιος μελισσοκόμος μου είχε πει όταν ξεκίνησα ότι αν ο νέος μελισσοκόμος πάρει μελίσσια υγιή στην αρχή της πορείας του, τότε έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει τις πρώτες χρονιές. Μου πήρε αρκετό καιρό να κατανοήσω τί ήθελε να πει. Ο ολοκαίνουριος εξοπλισμός και η όρεξη του νέου μελισσοκόμου για τα πεπραγμένα οδηγούν στην σωστή πορεία προς την επιτυχία. Είναι δηλαδή εξ’ ορισμού ένας πρωτόπειρος μελισσοκόμος απαλλαγμένος από ασθένειες και με μεγάλη όρεξη για να δουλέψει. Είναι γοητευμένος να ανακαλύψει και να κατακτήσει το οικοδόμημα που λέγεται μελισσοκομία. Όμως επειδή όλα έχουν φθίνουσα πορεία , μέχρι το σημείο ισορροπίας όλων αυτών, καλό θα ήταν ο υποψήφιος μελισσοκόμος να κάνει τα πρώτα του βήματα μικρά και δειλά. Άλλωστε η ανακάλυψη και η κατάκτηση θα είναι εκεί για να τον περιμένει.

Νέα χρονιά με το βλέμμα μας στους στόχους μας! Καλή χρονιά!

hny

 

Καλή χρονιά αγαπητοί φίλοι! Με υγεία πάνω απ’ όλα και με δυνατά μελίσσια!

Η μελισσοχρονιά έχει ήδη ξεκινήσει από το φθινόπωρο, όμως η χρονιά για μας τους ανθρώπους ξεκινά από απόψε. Γεμάτοι όνειρα ατενίζουμε το μέλλον και σχεδόν αδημονούμε να περάσει ο καιρός που θα μας βάλει μέσα στο επίκεντρο των μελισσοκομικών πραγμάτων, καθότι είμαστε ανήμποροι αυτήν την εποχή να κάνουμε το οτιδήποτε σχετικό με την μελισσοκομία. Δεν σας κρύβω ότι αυτήν την στιγμή που γράφω αυτήν την ανάρτηση δεν έχει αλλάξει ακόμα ο χρόνος, έξω χιονίζει και η σκέψη μου είναι στα μελίσσια. Είμαι σίγουρος ότι πολλοί έχουν την ίδια σκέψη και καθησυχαζόμαστε όλοι από το γεγονός ότι η μέλισσα έχει επιβιώσει από πολύ δυσκολότερους χειμώνες. Άλλωστε η καλοκαιρία των Χριστουγέννων κάθε άλλο παρά φυσιολογική θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Όμως αν όλα έχουν λειτουργήσει ρολόι το φθινόπωρο, τα μελίσσια έχουν ανανεώσει τους πληθυσμούς τους και μάζεψαν γύρη, σε συνδυασμό με την καλοκαιρία των προηγούμενων ημερών θα άργησαν να ξεγονιάσουν. Δυνατά μελίσσια στην διαχείμαση μαζί με την τροφοδοσία ζαχαροζύμαρου οδηγούν τα μελίσσια στην άνοιξη με ασφάλεια. Τα χιόνια πολλές φορές προστατεύουν τις κυψέλες από τους δυνατούς κρύους ανέμους. Έχουμε ξαναπεί ότι η δουλειά μας είναι στην αποθήκη αυτόν τον καιρό. Ανανέωση του εξοπλισμού, ανακατασκευές, προετοιμασία είναι στις άμεσες αρμοδιότητές μας τέτοιον καιρό. Τέλος αυτού του μήνα θα ανοίξουν και οι αμυγδαλιές και οι πρώτες πτήσεις δεν θα αργήσουν να έρθουν ιδιαίτερα στις Αλκυονίδες ημέρες.

Βρίσκομαι σε πειρασμό να ξεκινήσω αναρτήσεις με μελισσοκομικούς χειρισμούς ανά μήνα για τους νεότερους μελισσοκόμους, όμως δεν θα το κάνω (ακόμα) καθότι το διαδίκτυο είναι γεμάτο από δαύτους και μερικά από αυτά τα κείμενα είναι εξαιρετικά. Δεν θέλω να το παίξω δάσκαλος και, όπως έχω ξαναπεί, πάντα το φιλτράρισμα όλων όσων διαβάζουμε θα μας μάθει πολλά πράγματα.Άλλωστε κάθε φορά που βλέπεις ανθισμένα τοπία μια ελπίδα ότι όλα καλά θα πάνε σε διακατέχει. Εχθές όπως επέστρεφα στην βάση μου από ταξίδι, στις άκρες του δρόμου το ξυνάκι ήταν ανθισμένο.Η σκέψη είναι πάντα στα μελίσσια και σχεδόν ονειρεύτηκα πότε θα φτάσει η άνοιξη να αρχίσουμε δουλειά μαζί με τις μέλισσες, τους συνεργάτες μας. Αυτό που έχω σκοπό να κάνω, για αυτό εδώ το blog είναι να επικεντρωθώ στην επαγγελματική μελισσοκομία και το πως μπορεί αυτή να γίνει αποδοτική. Η σχέση δηλαδή τιμής και απόδοσης να έχει λόγο μεγαλύτερο του ενός. Γιατί οι εποχές είναι δύσκολες και η ενασχόληση με την μελισσοκομία προϋποθέτει συνεχή καταβολή όχι αμελητέων κεφαλαίων. Αυτός είναι ένας καλός τρόπος να παραμείνει κάποιος μελισσοκόμος. Και το λέω γιατί σύμφωνα με δημοσίευμα του Μελισσοκομικού Βήματος και σχετικό άρθρο υπάρχει αύξηση του αριθμού μελισσοσμηνών , αλλά μείωση των μελισσοκόμων, που σημαίνει ότι υπάρχει μία συγκέντρωση μελισσοκομικού κεφαλαίου στους μεγαλύτερους μελισσοκόμους ενώ φαίνεται ότι όλο και περισσότεροι νέοι τα παρατούν χτυπημένοι από την κρίση, προφανώς. Αυτό είναι κάτι αποθαρρυντικό γιατί το μέλλον της μελισσοκομίας στην Ελλάδα είναι στους νέους μελισσοκόμους. Βέβαια υπάρχουν μελισσοοικογένειες με βαθιά παράδοση στην μέλισσα που κρατούν καλά τα ινία της γνώσης μέσα από την παράδοση, όμως το νέο αίμα και μία αίσθηση φρεσκάδας είναι απαραίτητη. Πρέπει να καταλάβουν όλοι οι μεγαλοκαρχαρίες που κινούν τα νήματα ότι και αυτοί θα έχουν δουλειά αν οι βάσεις για ορθή μελισσοκομική πρακτική στους νεότερους λάβει χώρα. Η μελισσοκομία έχει μία αμφισημία καθώς είναι κάτι που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, όμως είναι και κάτι πολύ προσωπικό καθώς αφορά τον καθένα μελισσοκόμο με την μελισσοκομική φιλοσοφία και στάση που κρατά απέναντι στις μέλισσες.

Ο παραγωγός έχει ανάγκη από την προστιθέμενη αξία στο προϊόν του και οι γνώσεις για να το καταφέρει αυτό είναι πέρα της μελισσοκομίας. Η επένδυση κεφαλαίων στην πρωτοποριακή συσκευασία και την διαφήμιση είναι κάτι που θα δώσει μεγαλύτερο κέρδος εν καιρώ. Όμως , την χρονιά που πέρασε, τα νέα για την απόδοση της μελισσοκομίας δεν ήταν ενθαρρυντικά. Συγκεκριμένα η χρονιά ξεκίνησε άσχημα με τον έλατο να οδηγεί τα πρώτα ρίσκα σε ναυάγιο. Ευτυχώς το θυμάρι πήγε λίγο καλύτερα και το πεύκο που ανέβασε για μια ακόμα χρονιά την απόδοση. Το βαρρόα έδειξε να κερδίζει κατά κράτος τις μάχες, κάτι ανησυχητικό και το σκαθάρι βρίσκεται ήδη προ των πυλών. Τα πράγματα δηλαδή δεν είναι ρόδινα , όπως θέλουν οι μεγαλοκαρχαρίες να λένε. Τουλάχιστον οι νέοι στον χώρο να το κρατήσουν στο πηλίκο αυτό, το βροντοφωνάζω και εφιστώ την προσοχή.

Ο επαγγελματίας μελισσοκόμος είναι νομάς, ταξιδεύει πολύ και περνά τις ώρες του στα βουνά και στις ερημιές μαζί με τις μέλισσες για να φέρει σε πέρας το έργο του. Μη νομίζει κανείς νέος ότι αγοράζοντας δέκα κυψέλες έγινε μελισσοκόμος που θα λύσει το οικονομικό πρόβλημα της ζωής του. Η ιεραρχία στα θέλω μας παίζει πρωτεύοντα ρόλο. Η γνώση του που βαδίζουμε είναι αυτή που θα μας κάνει να αποφύγουμε τις λακούβες και τους βάλτους. Τα λάθη να γίνουν μαθήματα και τα πάθη να γίνουν πυξίδα για την πορεία μας.

Έχει ο Θεός για όλους, έχει και για μας αγαπητοί φίλοι. Δεν θέλω να σας κουράσω άλλο με τις αμπελοφιλοσοφίες μου, βρήκα στο διαδίκτυο μια ωραία συνταγή για καραμέλες μελιού ιδανικές για τον βήχα, νόστιμες και λαχταριστές, που ταιριάζουν στις οικοτεχνίες μας. Σπεύσατε όλοι οι συνάδελφοι που καταπιάνονται με τα πάντα, μια και αυτόν τον καιρό χρόνος υπάρχει να τις δοκιμάσετε, αξίζει:

ThroatDrops_WR-2-e1389029044286

(Η συνταγή αποτελεί αναδημοσίευση από το soulme.gr)

 

Καραμέλες για το βήχα με μέλι, λεμόνι και τζίντζερ!

Χρόνος μαγειρέματος: 15 λεπτά

Συνολικός χρόνος: 40 λεπτά

Συντήρηση: 1 μήνας

Συστατικά

    • 300ml νερό
    • 15ml μέλι
    • χυμός από 1/2 λεμόνι
    • 250ml καστανή ζάχαρη
    • 125ml πιπερόριζα κομμένη σε μεγάλα κομμάτια
    • 1 συσκευασία βιολογική ζάχαρη άχνη
Θα χρειαστούμε ακόμη:
  • 1 θερμόμετρο καραμέλας

CoughDropsSteps_WR-2

Εκτέλεση συνταγής

  1. Σε ένα κατσαρολάκι βράζουμε τα κομμάτια φρέσκιας πιπερόριζας. Στη συνέχεια προσθέτουμε το χυμό από μισό λεμόνι.
  2. Σουρώνουμε την πιπερόριζα φροντίζοντας να πάρουμε 250ml από αυτό το θωλό αφέψημα.
  3. Σε ένα ταψάκι απλώνουμε τη ζάχαρη άχνη και με το δάχτυλο μας φτιάχνουμε καλούπια μεγέθους μιας καραμέλας, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες που ακολουθούν.
  4. Ρίχνουμε το αφέψημα πιπερόριζας και την καστανή ζάχαρη σε ένα κατσαρολάκι μικρό αλλά βαθύ. Βράζουμε σε μέτρια προς υψηλή θερμοκρασία χωρίς να ανακατεύουμε μέχρι το θερμόμετρο να δείξει 150 βαθμούς C. Θα πρέπει να προσέχουμε την κατσαρόλα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας καθώς η καραμέλα θα δημιουργήσει αφρούς και ενδεχομένως να φουσκώσει. Μόλις πάρει τη σωστή θερμοκρασία απομακρύνουμε την κατσαρόλα από το μάτι της κουζίνας.
  5. Προσέχουμε ιδιαίτερα καθώς η καραμέλα καίει πολύ!
  6. Ρίχνουμε τη ζεστή καραμέλα σε ένα δοχείο με στόμιο ώστε να μπορούμε να την περιχύσουμε στο ταψί με την άχνη.
  7. Με προσοχή χύνουμε την καραμέλα στα καλούπια που έχουμε δημιουργήσει στη ζάχαρη άχνη.
  8. Αφήνουμε τις καραμέλες να κρυώσουν για 5 λεπτά.
  9. Μόλις κρυώσουν τις γυρίζουμε ώστε να καλυφθούν και από την άλλη μεριά φροντίζοντας να μην κολλήσουν μεταξύ τους.
  10. Κοσκινίζουμε τις καραμέλες για να φύγει η περιττή ζάχαρη.
  11. Αποθηκεύουμε σε δροσερό μέρος, σε γυάλινο δοχείο που κλείνει αεροστεγώς, καθώς οι χειροποίητες καραμέλες έχουν την τάση να απορροφούν υγρασία και να κολλάνε.

Σημειώσεις:

Ο καιρός είναι ότι πρέπει για μικρά κρυολογήματα… Ένας μικρός πονόλαιμος ίσως και βήχας, λίγη καταρροή και τρέχουμε αμέσως στο πρώτο φαρμακείο για ανεφοδιασμό. Τι θα λέγατε αν προσπαθούσαμε να αντιμετωπίσουμε ένα μικρό κρυολόγημα πιο φυσικά; Πρόσφατη μελέτη πως στην αντιμετώπιση του πονόλαιμου το μέλι φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικό από ένα σιρόπι για το βήχα. Ειδικά σε ευαίσθητες ομάδες όπως είναι τα παιδιά καλό είναι να αποφεύγουμε την υπερβολική χρήση φαρμάκων ειδικά όταν αυτό δε μας το έχει προτείνει ο γιατρός μας.

Αρχαία γιατρικά με ψωμί.

art-lead__1236107912_4192

Από την έβδομη ακόμη χιλιετία εμφανίζονται στην ανατολική Μεσόγειο πολιτισμοί που βασίζουν την οικονομία τους στη γεωργία. Συνηθέστερα δημητριακά της περιοχής είναι ο σίτος, ως μονόκοκκος απόγονος αυτοφυούς μορφής, ως δίκοκκος και σκληρός, τέλος ως σπελτοειδής και κοινός, καθώς και η δίστοιχη ή εξάστοιχη κριθή.

Στους νεολιθικούς χρόνους…
 ο θερισμός γίνεται με δρεπάνι που φέρει οδόντες από πυριτόλιθο, ενώ αργότερα εδραιώνεται η μεταλλική λεπίδα. Τα στάχυα συγκεντρώνονται σε κυκλικό περιφραγμένο αλώνι και συνθλίβονται με τη βοήθεια πριονωτής πλάκας. Ακολουθεί λίχνισμα και φύλαξη του καρπού, κατά προτίμηση χωρίς προηγουμένη απομάκρυνση του κελύφους.

Η παρασκευή του αλεύρου απαιτεί δύο τουλάχιστον κοσκινίσεις των σπόρων. Σκληρότερα είδη σίτου αποφλοιώνονται με περαιτέρω σύντομη φρύξη σε φούρνο, λειοτρίβηση σε ρηχό ιγδίο και νέα κοσκίνιση. Την πρώτη αυτή φάση καθαρισμού ακολουθεί η κυρίως άλεση, που σύντομα θα εγκαταλείψει τον παλινδρομικό τριπτήρα για να υιοθετήσει την περιστροφική κανονικότητα του χειρομύλου και την αυτόνομη παροχή του υδρομύλου. Προηγούμενη αδρή ομογενοποίηση σε ιγδίο διευκολύνει τις διαδικασίες. Η τελευταία φάση της διεργασίας συνίσταται σε έψηση της ζύμης, αρχικά σε απλούς λάκκους ή επίπεδους βωμούς και κατόπιν σε φούρνους – κατά κύριο λόγο θολωτές πέτρινες κατασκευές αλειμμένες με πηλό. Οι χυλοί θα ληφθούν με βρασμό του αποφλοιωμένου καρπού ή του αλεύρου.

Είδη άρτων

Οι ποιότητες των αρχαιοελληνικών άρτων είναι πολλές. Ο πλακίτης θερμαίνεται σε πυρωμένες πλάκες και ο σποδίτης στη στάχτη, ο τηγανίτης, ο τυρόεις και το λάγανον υπενθυμίζουν αντίστοιχες σύγχρονες γεύσεις, ο άζυμος παρασκευάζεται χωρίς μαγιά και ο σιλιγνίτης από λεπτότατο άλευρο, ο χονδραλεσμένος σεμιδαλίτης και ο ξηρός δίπυρος διακρίνονται για την ανθεκτικότητά τους, ο πιστός προέρχεται από τον κέγχρο. Τέλος, αρτύματα προσδίδουν ποικιλία και άρωμα στον βωλητίνο, πασπαλισμένο με σπόρους μήκωνος, στον στρεπτίκιο, εμποτισμένο με πιπέρι και ελαιόλαδο, στον όμωρο, ζυμωμένο με μέλι και σησάμι, στον αλειφατίτη, πλούσιο σε λιπαρά πρόσθετα. Τα προϊόντα τούτα μιας εξεζητημένης αρτοποιητικής τέχνης θα υμνηθούν από τον Αθήναιο ως ευστόμαχα και διεγερτικά της ορέξεως.

Εύγευστα γιατρικά

Εντάσσοντας τον άρτο, ή και τα άλευρα, στα διατροφικά σχήματα: και τον υπόλοιπο χρόνο να τρέφεται με κρίθινες πίττες και άρτο, τρώγοντας και από τα δύο, ή: να παραμείνει νήστις, εκτός από εψημένο άλευρο, τα ιπποκρατικά κείμενα θα καθιερώσουν τους χυλούς των σιτηρών ως θεμελιώδη διαιτητικά προϊόντα επί ποικίλων ασθενειών: οι χυλοί είναι ποικίλοι … και άλλοτε βλάπτουν και άλλοτε ωφελούν … και η αιτία εν μέρει είναι φανερή και εν μέρει άγνωστη. Εύπεπτα τονωτικά και αβλαβή επουλωτικά μέσα, ή ενίοτε απλά έκδοχα, τούτοι θα αποτελέσουν επί μακρούς αιώνες κυρίαρχο στοιχείο της συνταγογραφίας. Σαφής είναι η προτίμηση στην πτισάνη – την αποφλοιωμένη κριθή: να δώσεις δύο φορές την ημέρα χυλό πτισάνης ψυχρό και λεπτόρρευστο, ή: βράσε σε ύδωρ κονιοποιημένη λινόζωστι, διήθησε τον ζωμό, ανάμιξέ τον με ίση ποσότητα χυλού πτισάνης, και πρόσθεσε ολίγο μέλι στο μίγμα, να το ροφά τρεις φορές την ημέρα.

Ο ευρυμαθής Διοσκουρίδης θα εξάρει τις ιδιότητες της κριθής: το άλευρό της κριθής με σπόρους λινού και τήλι και απήγανο είναι κατάπλασμα χρήσιμο επί εντερικών παθήσεων, δίχως ωστόσο να υποτιμήσει τον σίτο: όταν μασηθεί ή επιτεθεί ως κατάπλασμα ο σίτος ωφελεί τους κυνοδήκτους … το άλευρο του επιτίθεται ως κατάπλασμα με χυλό υοσκυάμου επί ρευματικών και εντερικών παθήσεων, και: το άμυλο … παρασκευάζεται από καθαρό σίτο τριών μηνών που έχει διαβραχεί και πλυθεί με ύδωρ γλυκύ … και όταν αποχυθεί το ύδωρ, τρίβεται … και ψύχεται επάνω σε αχρησιμοποίητα κεραμίδια σε ισχυρότατο ήλιο, ή: ο χόνδρος γίνεται από δίκκοκο σίτο … και απαλύνει τις δερματικές παθήσεις όταν βρασθεί με όξος και χορηγηθεί ως κατάπλασμα … και το κλύσμα και το αφέψημά του είναι κατάλληλα επί πόνων δυσεντερίας.

Κριθάρι για κάθε νόσο

Με παράλληλη πορεία ο συστηματικός Γαληνός σημειώνει ότι: η κριθή έχει πρώτης τάξεως ικανότητα να ξηραίνει και να ψύχει, έχει δε και κάποιες αποκαθαρτικές ιδιότητες … ο δε σίτος ως φάρμακο εξωτερικώς επιτιθέμενο είναι από τα καλύτερα θερμαντικά … και το κατάπλασμα άρτου έχει μεγαλύτερη δραστικότητα απ’ αυτό του σίτου, διότι στον άρτο προϋπάρχουν το άλας και η μαγιά.

Συνάμα, ο περισπούδαστος επίγονος του μεγάλου Κώου αφιερώνει ολιγοσέλιδη πραγματεία στις αρετές της πτισάνης: επειδή προσφάτως ευρέθησαν ορισμένοι ιατροί να χρησιμοποιούν σε ασθενείς τους τον χυλό της πτισάνης χωρίς ούτε να προσδιορίζουν ποιοι άρρωστοι πρέπει να δέχονται αυτή την αγωγή και σε ποιους δεν συνιστάται, ούτε να αποφαίνονται για τον τρόπο χορηγήσεως και την δοσολογία ή για τον χρόνο κατά τον οποίο αρμόζει να προσφερθεί το ρόφημα … μου φάνηκε ότι πρέπει να εκθέσω με μεγαλύτερη σαφήνεια όσα είπε ο Ιπποκράτης περί της χρήσεώς της και να τα ερμηνεύσω για τους πολλούς … η πτισάνη είναι πράγμα σύνθετο και ο χυλός παρασκευάζεται από καλώς κονιοποιημένη κριθή και ύδωρ με βρασμό … δεν νομίζω να αμφισβητεί κανείς ότι πρέπει να επιλεγεί άριστο ύδωρ στην παρασκευή της πτισάνης … η ίδια η κριθή, ως έχει, ψύχει και ξηραίνει και διαθέτει κάτι το αποκαθαρτικό και φυσώδες … πρέπει να επιλέγεται η άριστη κριθή που δεν έχει καμία επίκτητη υγρότητα οφειλομένη σε σήψη ή προσμίξεις, και δεν είναι ούτε πολύ νωπή ούτε πολύ παλαιά … λοιπόν καλύτερα να αναφερθούμε στον βρασμό … η ωμή κριθή πρέπει να διαβρέχεται σε ύδωρ εκ των προτέρων, έπειτα να τρίβεται με τα χέρια έως ότου απομακρυνθεί ο λεπτός υμένας, και γι’ αυτό τον λόγο τρίβεται ισχυρώς με τα χέρια, ώστε να αποτινάξει όλα τα πίτυρα … και ο βρασμός να γίνεται με τον κατωτέρω τρόπο: πρώτα να βράσει πολύ έντονα και ύστερα σε χαμηλή πύρωση, μέχρις ότου χυλωθεί καλά … είναι δε πρόδηλο ότι η πτισάνη δεν έχει τίποτε το κολλώδες και προσροφητικό, όπως όλα τα γλισχρά υλικά, εφ’ όσον όταν χορηγηθεί αποκαθαίρει τον ρύπο του σώματος, αλλά σε κάποιο βαθμό και τον χυμό του φλέγματος που ευρίσκεται στην κοιλιά. ο δυνατός βρασμός και η καλή ανάμιξη των πρώτων υλών απεργάζονται την φαινομενική αυτή γλισχρότητα … η πτισάνη πλεονεκτεί και στο ότι δεν προξενεί καμία αηδία κατά την μάσηση … διότι διέρχεται ευχερώς από τα στοιχειώδη μέρη του θώρακα λόγω των αποκαθαρτικών της ιδιοτήτων … ανακουφίζει δε την δίψα περισσότερο από το ύδωρ, παρ’ όλο που η υγρότητά της είναι μικρότερη … γι’ αυτό τον λόγο είναι καταλληλότατη για τους υψηλούς πυρετούς, διότι τους αντιτίθεται σε όλα, εφ’ όσον ψύχει και υγραίνει και αποκαθαίρει τους χυμούς της σήψεως, και συνάμα είναι πολύ θρεπτική για το σώμα … και όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς αντισηπτική δράση ή αναστάτωση του στομάχου … ωστόσο δεν πρέπει να χορηγείται κατά τύχη επί διαφόρων νοσημάτων, αλλά βάσει πολλών προϋποθέσεων … δεν συνιστάται η αυξημένη δόση του ροφήματος επί νόσων ξηρής υφής, διότι αυτές απαιτούν ποτά ισχυρότερα από την πτισάνη για να υγρανθούν περισσότερο … και η πτισάνη δεν προξενεί ουδεμία ωφέλεια αν δεν ληφθούν υπ’ όψιν οι ανωτέρω όροι, ενίοτε μάλιστα έχει καταστεί και αιτία θανάτου … οι προϋποθέσεις δε αυτές ισχύουν για τον χυλό, αλλά και για την ίδια την αποφλοιωμένη κριθή.

Φαρμακείο στην… κουζίνα

Κατά τον 4ο αιώνα, άλλωστε, ο αυλικός ιατρός Ορειβάσιος επισημαίνει ότι: και αν ποτέ χρειασθεί κλύσμα, λάβε αφέψημα λινοσπέρμου και πτισάνης και ολίγου άλατος και μέλιτος, και: να τους χορηγείται κατάπλασμα φοινίκων και κλύσμα και να τους δίδεται χυλός σιτηρών, στον οποίο έχει προστεθεί ηδύοσμος, ενώ στους χρόνους του Ιουστινιανού Αλέξανδρος ο Τραλλιανός επαναλαμβάνει: τα επιθέματα του λινοσπέρμου χορηγούνται μόνα ή συχνά βρασμένα σε ύδωρ με κρίθινο άλευρο. Με δράση τεκμηριωμένη από τη θεωρία και επιβεβαιωμένη από την εφαρμογή, οι λησμονημένοι σήμερα χυλοί των σιτηρών θα διατηρήσουν επί μακρόν αξιοσημείωτη θέση στη διαιτητική παράδοση του ελληνορωμαϊκού χώρου.

Ε. Βαρελά ~ Eπίκουρος Kαθηγήτρια Tμήματος Xημείας ΑΠΘ


Πηγή.

 

Πως να φτιάξετε τα δικά σας αποξηραμένα φρούτα.

1

Τα αποξηραμένα φρούτα αποτελούν θρεπτικό γεύμα, εύκολο κολατσιό και υγιεινή λιχουδιά. Πως θα σας φαινότανε να τα παρασκευάσετε στο σπίτι γλυτώνοντας και από τα θειώδη άλατα που χρησιμοποιούνται συνήθως στις βιομηχανικές μονάδες  για την αποξήρανσή τους; Σε λίγο καιρό θα προσφέρονται τα βερίκοκα, τα κεράσια και οι μπανάνες. Αργότερα θα ακολουθήσουν τα σύκα, τα σταφύλια και τα δαμάσκηνα.

Ποιες βιταμίνες μένουν, ποιες χάνονται
Η ξήρανση είναι ένας τρόπος για να συντηρήσετε λαχανικά και φρούτα, ώστε να μπορείτε να τα καταναλώνετε και μετά την εποχή τους. Όπως κάθε μέθοδος συντήρησης, επιφέρει απώλεια της βιταμίνης C (είναι η πιο ευπαθής), ενώ άλλες βιταμίνες (Α, Β ) και ιχνοστοιχεία (όπως ο σίδηρος) παραμένουν, υπό την προϋπόθεση η θερμοκρασία να μην είναι πολύ υψηλή. Επίσης η θερμιδική αξία και οι φυτικές ίνες παραμένουν αναλλοίωτες.

Τι θα χρειαστείτε
Στο σπίτι η ξήρανση γίνεται στον φούρνο της κουζίνας και η επιτυχία της εξαρτάται από τη σωστή θερμοκρασία και την καλή κυκλοφορία του αέρα. Απαιτείται να έχετε:

  • Έναν δίσκο ξήρανσης (από ανοξείδωτο ατσάλι – όχι αλουμινένιο), τρυπητό ή σε μορφή σχάρας, για την τοποθέτηση των φρούτων. Πρέπει να είναι λίγο μικρότερος από τις  διαστάσεις του φούρνου, ώστε να κυκλοφορεί ο αέρας παντού.
  • Αντιμικροβιακό διάλυμα.
  • Σκουρόχρωμα γυάλινα δοχεία (αποστειρωμένα) για την αποθήκευση.

Επιλογή και ετοιμασία των φρούτων
Επιλέγετε φρέσκα και πλήρως ώριμα φρούτα, γιατί τα άγουρα υπολείπονται σε γεύση και χρώμα. Τα πλένετε πολύ καλά και αφαιρείτε αυτά που έχουν κηλίδες ή δείχνουν χτυπημένα, γιατί μπορούν να επηρεάσουν και τα υπόλοιπα. Στη συνέχεια τα εμβαπτίζετε για λίγα λεπτά σε όξινο αντιμικροβιακό διάλυμα, επιλέγοντας ένα από τα παρακάτω υλικά:

  • Ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C): Γνωστό αντιοξειδωτικό σε μορφή μικρών κρυστάλλων, που δεν αφήνει τα φρούτα να μαυρίσουν, αλλά καταστρέφει τα βακτήρια. Ανακατεύετε 2 ½ κουταλιές σούπας ασκορβικού οξέως σε 1 λίτρο κρύο νερό.
  • Κιτρικό οξύ ή χυμό λεμονιού: Διατηρούν και αυτά το χρώμα των φρούτων και καταστρέφουν τα μικρόβια. Το διάλυμα του κιτρικού οξέος παρασκευάζεται ανακατεύοντας 1 κουταλάκι τσαγιού κιτρικό οξύ σε 1 λίτρο κρύο νερό. Για το διάλυμα λεμονιού, αναμιγνύετε ίσες ποσότητες από χυμό λεμονιού με κρύο νερό, π.χ. 1 κούπα χυμό λεμονιού με 1 κούπα κρύο νερό.

Η διαδικασία είναι η εξής: Για να μπορέσουν τα φρούτα να αφυδατωθούν (να εξατμιστεί η εσωτερική υγρασία τους), θα πρέπει πρώτα να ανοίξει η φλούδα τους. Αυτό ισχύει για τα σταφύλια, τα δαμάσκηνα, τα κεράσια και τα σύκα. Για να γίνει αυτό, τα βουτάμε για 30 δευτερόλεπτα έως ένα λεπτό (ανάλογα το φρούτο) σε βραστό νερό και κατόπιν πολύ γρήγορα σε κρύο νερό. Αν πρόκειται για φρούτα που ξεφλουδίζονται με το χέρι (μήλα, ροδάκινα), τα πλένετε καλά, τα ξεφλουδίζετε, τα κόβετε και τα ρίχνετε μέσα στο αντιμικροβιακό διάλυμα που έχετε επιλέξει. Τα αφήνετε να ποτίσουν για 10 λεπτά, τα βγάζετεμε ένα κουτάλι – σουρωτήρι, τα στραγγίζετε καλά και τα στεγνώνετε σε απορροφητική πετσέτα.

2

Στον φούρνο
Τοποθετείτε τα προετοιμασμένα φρούτα στον δίσκο ξήρανσης σε μια στρώση, με το κοίλο μέρος τους προς τα επάνω και τα βάζετε στον φούρνο (σε ύψος 8 εκατοστών από τη βάση του) στους 60 βαθμούς Κελσίου. Μάλιστα αφήνετε την πόρτα του ελαφρώς ανοικτή με τη βοήθεια κάποιου αντικειμένου, ώστε να φεύγουν οι υδρατμοί. Ο χρόνος που χρειάζεται για να αποξηρανθούν τα φρούτα εξαρτάται από το μέγεθος των κομματιών, την υγρασία και την ποσότητα του αέρα που κυκλοφορεί μέσα στον φούρνο. Καλό θα είναι να αναποδογυρίζετε τα φρούτα επάνω στη σχάρα κάθε 3-4 ώρες. Επειδή οι καρποί καψαλίζονται εύκολα προς το τέλος της διαδικασίας, είναι σκόπιμο, όταν τα φρούτα θα είναι σχεδόν έτοιμα, να σβήσετε τον φούρνο και να αφήσετε την πόρτα του ανοιχτή για μια επιπλέον ώρα, πριν τα βγάλετε έξω.

3

Πότε είναι έτοιμα;
Τα ξεραμένα φρούτα πρέπει να είναι σαν πετσί και ευλύγιστα. Για να δοκιμάσετε, ζουλήξτε 3-4 από τα μεγαλύτερα στη χούφτα σας: Αν δεν μένει υγρασία στο χέρι σας και τα κομμάτια σπάζουν, τότε έχουν ξεραθεί. Ενδέχεται κάποια κομμάτια να κρατούν ακόμα λίγη υγρασία, οπότε τοποθέτησέ τα στο δίσκο για επιπλέον ξήρανση, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα αλλοίωσής τους.

Αποθήκευση έως ένα χρόνο
Για να συντηρήσετε τα χειροποίητα αποξηραμένα φρούτα σας, θα τα βάλετε μέσα σε γυάλινα αποστειρωμένα δοχεία, κατά προτίμηση σκουρόχρωμα, χωρίς να τα γεμίσετε ασφυκτικά. Διατήρησέ τα σε δροσερό, ξηρό, σκοτεινό μέρος ή στο ψυγείο ή ακόμα και στον καταψύκτη, όπου μπορούν να μείνουν για 6-12 μήνες. Αν παρ’ όλα αυτά παρουσιάσουν άσχημη μυρωδιά ή σημάδια μούχλας, πέταξέ τα αμέσως.

Στις συνταγές
Αν θελήσετε να επαναφέρετε τα φρούτα στη φυσική τους κατάσταση για να τα χρησιμοποιήσετε σε συνταγές, τοποθετήστε τα σε ένα δοχείο και σκεπάστε τα με βραστό νερό. Άφησέ τα να μουλιάσουν αρκετή ώρα, μέχρι να ενυδατωθούν και να γίνουν τρυφερά. Δίνουν ωραιότατη γεύση σε δροσιστικά ποτά, ψωμιά, πίτες, πουτίγκες, φρουτοσαλάτες, χτυπημένο γάλα και μαγειρεμένα δημητριακά. Το νερό που θα περισσέψει από το μούλιασμα των φρούτων, εκτός του ότι περιέχει πολύτιμα συστατικά των καρπών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υλικό της συνταγής, για να δώσει περισσότερη γεύση και άρωμα.

Κάθε φρούτο θέλει τον τρόπο του

Βερίκοκα
Επιλέγετε εντελώς ώριμα βερίκοκα και τα πλένετε καλά. Μην τα ξεφλουδίσετε. Τα ανοίγετε στη μέση και αφαιρείτε το κουκούτσι τους. Τα εμβαπτίζετε σε διάλυμα ασκορβικού οξέος ή άλλο αντιμικροβιακό για 10 λεπτά και μετά τα στραγγίζετε καλά. Τα τοποθετείτε (σε μία στρώση) σε δίσκο ξήρανσης, με το κοίλο μέρος προς τα επάνω. Τα αφήνετε στον φούρνο μέχρι να γίνουν μαλακά και εύκαμπτα σαν δέρμα. Όταν τα κόψετε, δεν θα πρέπει να υπάρχει υγρασία στη μέση της τομής τους.
Χρόνος ξήρανσης: 24-36 ώρες.

Μπανάνες
Επιλέγετε γινομένες μπανάνες. Τις ξεφλουδίζετε, τις κόβετε σε ροδέλες και ακολουθείτε την προηγούμενη διαδικασία εμβάπτισης και ξήρανσης.
Χρόνος ξήρανσης: 6-10 ώρες.

Κεράσια
Επιλέγετε ώριμα φρούτα και τα πλένετε καλά. Αφαιρείτε τα κοτσάνια και τα κουκούτσια. Βυθίζετε τα κεράσια για 30 δευτερόλεπτα σε βραστό νερό και μετά αμέσως σε κρύο, για να ανοίξει εύκολα η φλούδα τους. Τα εμβαπτίζετε σε διάλυμα ασκορβικού οξέος ή άλλο αντιμικροβιακό διάλυμα για 10 λεπτά και τα στραγγίζετε καλά. Τα τοποθετείτε (σε μία στρώση) σε δίσκο ξήρανσης και τα βάζετε στον φούρνο μέχρι να γίνουν σκληρά σαν δέρμα και ελαφρώς κολλώδη.
Χρόνος ξήρανσης: 24-36 ώρες.


Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται από το fytokomia.gr

Βάλτε τα σύκα Κύμης στο τραπέζι σας.

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Ένα ξεχωριστό άρθρο θα σας παρουσιάσουμε σήμερα. Αφορμή γι’ αυτό το άρθρο είναι ένα τραπέζι στο οποίο ήμουν καλεσμένος. Από το τραπέζι δεν έλειπε το άφθονο καλό κρασί, η φιλική παρέα, η ζεστή διάθεση και οι νόστιμοι μεζέδες. Όμως δεν θα σταθώ στο πόσο ωραία περάσαμε εκείνο το βράδυ. Θα σταθώ σε ένα νοστιμότατο φαγητό μαγειρεμένο από τα χέρια της οικοδέσποινας. Το φαγητό αυτό περιείχε μέσα σύκα Κύμης και έδινε στο ψητό κρέας, με πατάτες , πιπεριές και σεληνόριζα, μια μοναδική γεύση και ένα μοναδικό φρουτώδες άρωμα.

Η αλήθεια είναι ότι όταν βγήκε το φαγητό μια γλυκιά μυρωδιά αναδύθηκε από την ξυλόσομπα, θαρρείς ότι γέμισε το σπίτι με μοναδικά αρώματα της ανατολής. Αν κοιτούσες προσεκτικά το ταψί θα διέκρινες, πέρα από το κρέας και τις πατάτες, το πράσο, τις πιπεριές, τα καρότα, την σεληνόριζα, τον ψιλοκομμένο μαϊντανό και κάτι άγνωστο που δεν πήγαινε ο νους σου τί μπορεί να ήταν. Η διαλογή στα πιάτα έγινε και ο καθένας πήρε ό,τι έπιασε η κουτάλα με μπόλικο ζουμάκι. Μπροστά μου είχα έναν μοναδικό μεζέ, ότι πρέπει για να ικανοποιήσει την πείνα μου εκείνη την στιγμή. Είχα και δυο κομμάτια που δεν διέκρινα τι ήταν και μου πήρε κάποια δευτερόλεπτα να καταλάβω. Η οικοδέσποινα, ως γνήσια κουμιώτισα νοικοκυρά μου είπε ότι είναι σύκο από την Κύμη και με προέτρεψε να δοκιμάσω.

Αυτό που ακολούθησε δεν θα σας το περιγράψω. Όμως θα σας πω ότι δεν έχω φάει νοστιμότερη συνταγή για ψητό κρέας στον φούρνο. Η μοναδική γλυκιά γεύση του , σε συνδυασμό  με το ψήσιμο στον ξυλόφουρνο που έδενε τις γεύσεις στην αργή φωτιά έκανε ένα έδεσμα εξαιρετικής απόλαυσης για τον ουρανίσκο μας. Εκείνο το βράδυ λοιπόν θέλησα να μάθω όσα περισσότερα μπορούσα για τα σύκα Κύμης και τα οποία σας τα παραθέτω.

Τα σύκα Κύμης είναι ένα ΠΟΠ προϊόν. Έχουν χαρακτηριστεί ως προϊόν για τον ξεχωριστό τρόπο παραγωγής τους και για τους ξεχωριστούς καρπούς που κάνουν οι συκεώνες στην ευρύτερη περιοχή της Κύμης. Τα σύκα Κύμης  έρχονται από τριάντα χωριά της ευρύτερη περιοχής του δήμου Κύμης – Αλιβερίου και έχουν διαφοροποίηση με τα άλλα ξερά σύκα αφενός για τον τρόπο παρασκευής τους, αφετέρου για το ότι έχουν διαφορετική σύσταση ως καρπός , ύστερα από αναλύσεις. Τα σύκα Κύμης μαζεύονται από τα δέντρα και δεν περιμένουν οι παραγωγοί να πέσουν κάτω. Βρίσκονται σε ώριμη κατάσταση με πράσινο φλούδι και δεν μαζεύεται η “χαμάδα” από το έδαφος. Η περίοδος της παραγωγής τους ξεκινά τον Αύγουστο και τελειώνει τον Σεπτέμβριο με τους συκοπαραγωγούς να απογειώνουν την τέχνη τους στην παρασκευή αυτού του ξεχωριστού εδέσματος. Είναι πηγή ενέργειας και έχουν περισσότερα σάκχαρα από οποιοδήποτε άλλο σύκο. Είναι πιο λεπτόφλουδα και απεντομωμένα σε αντίθεση με τις “τσαπέλες”, το ολόκληρο ξερό σύκο που συναντάμε συνήθως στο εμπόριο. Όπως μαζεύονται, έτσι πλένονται και καθαρίζεται το κοτσάνι τους από το σύκο γιατί όταν θα αποξηραθούν τότε θα μοιάζει λες και έχει ένα ξύλο στην κορυφή του που δεν τρώγεται. Με αυτόν τον τρόπο το σύκο κρατάει τα υγρά του καθώς αν αφήσουν το κοτσάνι τότε αυτό θα απορροφήσει μέρος των υγρών του σύκου. Άλλωστε η εφεστία, ένα βλαβερό έντομο που προσβάλει τα σύκα , εναποθέτει τα αυγά του στο κοτσάνι, και τα σύκα, πριν την απεντόμωση έχουν απαλαχθεί από αυτό.

Ακολουθεί η θείωση, το πρώτο στάδιο της απεντόμωσης , διαδικασία κατά την οποία το φλούδι του σύκου μετατρέπεται σε λευκό.Κατόπιν τα σύκα σχίζονται στην μέση χωρίς να αποχωριστούν τα δύο κομμάτια. Μένουν ενωμένα στο πίσω μέρος τους. Και μετά λιάζονται στο ευήλιο και γεμάτο ανέμους αυγουστιάτικο περιβάλλον της Κύμης. Συνήθως στις ταράτσες και τις αυλές πάνω στα τελάρα, όπως λέγονται ή “λιασταριές”. Ο χρόνος αποξήρανσης κρατάει από τρεις εώς πέντε ημέρες. Κατόπιν τούτου γίνεται διαλογή των σύκων και ξεχωρίζονται τα σκάρτα. Έπειτα ενώνονται τα σύκα ανά δύο σε ισομεγέθη τμήματα και μετά θερμίζονται σε βραστό νερό για λίγα λεπτά της ώρας, σαν δεύτερο στάδιο φυσικής απεντώμωσης. Ακολουθεί δεύτερη διαλογή και συσκευάζεται σε δίσκους.

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Αν έρθει κανείς στην Κύμη τέλος Αυγούστου και μπει στο σπίτι ενός συκεοπαραγωγού, τότε, αντί για σαλόνι, θα δει ένα εργαστήριο, κατά το οποίο φυλάσσει τα σύκα του μέσα στο σπίτι του. Παραδοσιακά δηλαδή, όπως το έμαθαν οι παπούδες τους. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύουν το σύκο από έντομα και κάθε είδους καταστροφή. Θα δουν τον κόπο τους απλωμένο πάνω στα κρεβάτια τους, λίγο πριν το συσκευαστήριο. Θα δει παππούδες να σου προσφέρουν ένα για καλωσόρισμα και θα σου βάλουν λίγα για το σπίτι πριν φύγεις. Υπάρχουν και τα μαύρα σύκα, τα οποία είναι οι λεγόμενες “μουστάρδες”, τα πολύ ώριμα , και τα οποία δεν θειαφίζονται , με ακόμα γλυκύτερη γεύση και φρουτώδη αρώματα. Τα τελευταία, παρατήρησα, έχουν και διαφορά τιμής με τα λευκά, καθώς η παραγωγή τους είναι μικρότερη.

Ένα άλλο που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι δεν είδα οργανωμένους συκεώνες στην Κύμη. Απ’ ότι έμαθα υπάρχουν, αλλά είναι λίγοι. Κυρίως οι συκοπαραγωγοί έχουν λίγες συκιές διάσπαρτες στα χωράφια τους από τις οποίες βγάζουν όλη τους την παραγωγή. Αντιθέτως βρήκα πολλές ελιές στα χωράφια , κάτι που μου έκανε τρομερή εντύπωση. Αντί να έχουν συκεώνες δηλαδή , έχουν ελιές. Η παραγωγή , ετησίως , φτάνει τους 160 τόνους ετησίως και έχει εξαγωγικό χαρακτήρα. Μου είπαν ότι αν δοκιμάσεις οποιοδήποτε άλλο ξερό σύκο και το σύκο της Κύμης , θα καταλάβεις διαφορά στα αρώματα και στο “δάγκωμα” εξαιτίας του λεπτού του φλουδιού. Η λιανική τιμή του σύκου Κύμης ξεκινάει από 8 εώς 13 ευρώ το κιλό, αναλόγως την περιοχή, το σύκο  και το κατάστημα. Είναι μια πολύ καλή επένδυση για τους νέους αγρότες και πολλές οικογένειες έχουν το σύκο σαν συμπληρωματικό εισόδημα, αφήνοντας περιθώριο για επενδύσεις πάνω σε αυτό το προϊόν.

Η “τσαπέλα”, το άσχιστο σύκο που δεν ακολουθεί την διαδικασία παραγωγής του σύκου Κύμης, και συλλέγεται από το έδαφος έχει διαφορετικό τρόπο παρασκευής και διαφορετικές προδιαγραφές. Είναι οικονομικότερο προϊόν και δεν το παράγει η Κύμη. Έχουν βγει και υποπροϊόντα σύκου όπως η συκόπαστα Κύμης και  το πετιμέζι από σύκο Κύμης και διάφορα άλλα. Οι παλιοί μελισσοκόμοι αφήνουν το “πόσικο” σύκο, το σύκο που δεν προορίζεται για πώληση δηλαδή, για να φτιάξουν σιρόπι για τα μελίσσια βράζοντάς το, κάτι που συμπίπτει με την φθινοπωρινή ανάγκη των μελισσιών για ανάπτυξη και συνοδεύεται με την γύρη της ακονιζιάς που υπάρχει άφθονη στην περιοχή.

Η βραδιά έκλεισε. Το φαγητό ήταν υπέροχο. Έφυγα από το τραπέζι με μία σκέψη. Εύχομαι αυτό το εξαιρετικό προϊόν να συνεχίσει την ανοδική πορεία του, κάτι που έχει ανάγκη ο τόπος της Κύμης. Εύχομαι στο μέλλον να οργανωθεί περισσότερο η τοπική κοινωνία και να καταλάβει τον θησαυρό που έχουν στα χέρια τους. Το σύκο Κύμης είναι, κατά πολύ, η καλύτερη ποιότητα ξερού σύκου στον κόσμο. Και αυτό είναι κάτι που δεν χωράει αμφισβήτηση.

 

Ο φόβος του καταναλωτή.

shopping-supermarket-5

Ο καταναλωτής και ο φόβος του.

 

Το σημερινό άρθρο μας  έχει πολλές συνιστώσες. Αφορά τον μελισσοκόμο, αλλά και κάθε παραγωγό, τον καταναλωτή συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και την πληροφορία αυτή καθ’αυτή και την γνώση που έχουμε για ένα προϊόν. Πηγαίνοντας στο ράφι ενός supermarket και επιλέγοντας το προϊόν που θέλουμε να πάρουμε , συνήθως πίσω του κρύβονται παραγωγοί , έμποροι και μεταπράτες από τους οποίους εμείς γνωρίζουμε μόνο τον έμπορο ο οποίος μας πούλησε το προϊόν του και τον παραγωγό ή τον μεταπράτη που αναγράφει στην συσκευασία του. Η σύνθεση ενός προϊόντος συνήθως συμπεριλαμβάνει πολλά προϊόντα εκ των οποίων αρκετά δεν είναι απτά. Το γεγονός ότι δεν φαίνονται συνεπάγεται στην αγνώστου ταυτότητας περιεχόμενο που χρησιμοποιήθηκε για την σύνθεση του εκάστοτε προϊόντος. Σήμερα λοιπόν θα μιλήσουμε για τον φόβο του καταναλωτή.

Η ελληνική κοινωνία έχει βιώσει αρκετές διατροφικές κρίσεις. Τρόφιμα που βάζουμε στο σπίτι μας και καταναλώνουμε βρέθηκαν στο κέντρο του ενδιαφέροντος της κοινωνίας, καθοδηγούμενα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όχι λόγω κάποιου συμφέροντος, αν θέλουμε να δούμε τα πράγματα σε μια υγειή βάση, αλλά εξαιτίας της ανάγκης πληροφόρησης της κοινωνίας για κάποιον υποθάλπτοντα κίνδυνο. Υπήρξε στο παρελθόν αρκετές φορές αναφορά σε κάποιο κλάδο των τροφίμων που εγκυμονούσε κάποιος κίνδυνος για την δημόσια υγεία , σύμφωνα πάντα με τα μέσα αναμετάδοσης αυτής της πληροφορίας. Γιατί εμείς, ως απλοί καταναλωτές, τις περισσότερες φορές, έχουμε και άγνοια του κινδύνου και άγνοια των τεχνικών γνώσεων πάνω στο εκάστοτε θέμα που παρουσιάστηκε στο παρελθόν. Αρκεί να σας θυμίσω τα γεγονότα της “νόσου των πτηνών” και των “τρελών αγελάδων”. Σε εκείνο το σημείο πληροφόρησης μια άλλη κινητήριος δύναμη παίρνει τα ινία της αγοραστικής δύναμης του κοινού και είναι τόσο δυνατή που είχε άμεσες επιπτώσεις στους παραγωγούς. Αυτή η κινητήριος δύναμη είναι ο φόβος του καταναλωτή.

Όταν ξεσπάει κάποια διατροφική κρίση η αντίδραση στις όποιες πληροφορίες διαχέονται δημιουργεί τον φόβο του καταναλωτή. Μάλιστα ο χρόνος επώασης της διατροφικής κρίσης είναι αντίστοιχα μικρός σε σχέση με τα αποτελέσματα που οικονομικά επιφέρει. Πολλές φορές τα αποτελέσματα είναι σχεδόν καταστρεπτικά για ένα κλάδο και δεν έχει τοπικό χαρακτήρα. Δηλαδή αν κάποια κρίση ξεσπάσει στην Μεγάλη Βρετανία ο καταναλωτής δεν θα αγοράσει μοσχαρίσιο κρέας επειδή αγνοεί, φοβάται και εν τέλη δεν εμπιστεύεται την προέλευσή του, τότε υποφέρει και ο έλληνας κτηνοτρόφος. Το συγκεκριμένο παράδειγμα έχει συμβεί στο παρελθόν και δεν ήταν λίγα τα παραδείγματα τα οποία μιλούσαν για αποπροσανατολισμό και παραπληροφόρηση του κοινού, προφανώς ως μια προσπάθεια άμυνας που δεχόταν ο κλάδος της κτηνοτροφίας. Η παραπληροφόρηση και ο αποπροσανατολισμός γίνεται πολλές φορές απρόσεκτα, απρόσκοπτα και άθελα των διαχειριστών της πληροφορίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας και πληροφόρησης. Μικροί παίζαμε το “χαλασμένο τηλέφωνο” και ο καταναλωτής , τελικός αποδέκτης της εκάστοτε πληροφορίας δεν λάμβανε πάντα την σωστή ενημέρωση. Ίσως η ανάγκη των ΜΜΕ για γρήγορη και άμεση ενημέρωση, όπως  υπόσχονται, κάνουν τα όργανά τους απρόσεκτα, πρόχειρα και προκαλούν βίαιες αναταράξεις οικονομικά σε κάθε κλάδο ενδιαφέροντος κάθε φορά. Και βλέποντας πάντα την κατάσταση ονειρικά, ανάγκη για την συγγραφή ενός δίκαιου άρθρου, ο καταναλωτής έχει την τάση να απαλλάσσει τα ΜΜΕ από κάθε προχειρότητα και κάθε ερασιτεχνισμό και εμπιστεύεται μια πληροφορία αυτούσια, ακριβώς όπως του πλασάρεται , χωρίς ουδεμία διάθεση διασταύρωσης στοιχείων, διήθησης της πληροφορίας και ψυχραιμίας. Το ξέσπασμα κάθε διατροφικής κρίσης είναι αποτέλεσμα του πανικού, που, όπως πάντα, είναι κακός σύμβουλος για συμπεράσματα και άμεση απόδοση ευθυνών. Επομένως, επειδή ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα, απορρίπτει μια ομάδα προϊόντων ή ένα προϊόν και τα υποπροϊόντα του και δικαιολογημένα ως ένα βαθμό. Θα μιλήσουμε όμως για τις ευθύνες που έχει ο καταναλωτής παρακάτω.

Ο ρόλος της σωστής πληροφόρησης είναι κρίσιμος και η επιλογή του φορέα που μας μεταφέρει την πληροφορία, εάν πρόκειται απρόσκοπτα να την εμπιστευτούμε, θα πρέπει να είναι της ίδιας βαρύτητας επιλογής ή όχι του προϊόντος που αφορά η πληροφορία. Όμως υπάρχουν άπειρα παραδείγματα που μεγάλοι φορείς μεταφοράς της πληροφορίας αποτυγχάνουν εν γένει να μεταδώσουν την σωστή πληροφορία. Μάλιστα είναι τέτοια η πλάνη τους που μεταφέρεται στο ακέραιο η πλάνη αυτή και στον καταναλωτή. Έκτοτε διαιωνίζεται μια κατάσταση που πλήττει τους αρμοδίους και ενδιαφερόμενους του εκάστοτε κλάδου. Και στην μάχη που δίνουν τα ΜΜΕ για να κρατηθούν “στην κορυφή της ενημέρωσης” δεν πρόκειται ποτέ να επανορθώσουν σε κάποιο ακούσιο, ονειρικά σκεπτόμενοι πάντα, λάθος τους. Άλλωστε όταν ο καταναλωτής επιλέγει ένα κανάλι το βράδυ πριν πάει για ύπνο να ενημερωθεί για τις εξελίξεις είναι αυτόματα συνυπεύθυνος στο αν θα δεχθεί όλα όσα λέγονται αφιλτράριστα. Παρόλα αυτά, κρατώντας πάντα στο πηλίκο το γεγονός ότι υπάρχει και αντικειμενική δημοσιογραφία στις μέρες μας, μπορεί να ενημερωθεί για το ίδιο γεγονός με ορθολογική σειρά χωρίς οποιαδήποτε πρόθεση λάθους. Γιατί κρατάμε στο πηλίκο ότι μπορεί να λέμε το ίδιο ακριβώς πράγμα με διαφορετικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψιν πάντοτε τις παραμέτρους που παίζουν πάντα τον πρωτεύοντα ρόλο για την είδηση.

Όμως δεν είναι τα πράγματα τόσο ρόδινα. Τις περισσότερες φορές, όσο λανθασμένη και αν είναι η πληροφόρηση θα υπάρχει και κάποια ορθοφωνία. Και αυτή η ορθοφωνία των ΜΜΕ θα ασχολείται με ένα θέμα που θα είναι αληθές. Δηλαδή, τότε, τα μοσχάρια της Μεγάλης Βρετανίας όντως είχαν αρρωστήσει , άρα υπήρχε καπνός και κάποια φωτιά. Ο πυροσβεστικός ρόλος των διαχειριστών της κρίσης είναι να κατασβέσουν την φωτιά και όχι να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο και ολόκληρο τον κλάδο. Άρα οι ευθύνες των διαχειριστών της κρίσης είναι αφενός να εντοπίσουν και να περιορίσουν το πρόβλημα και να διαφυλάξουν τον βαλλόμενο κλάδο και όχι απλά να υπάρξει σωστή πληροφόρηση, όσο και αν υπάρχει και αυτή η αναγκαιότητα. Ευθύνες για την εξάπλωση της κρίσης φέρουν και οι ίδιοι οι παραγωγοί και ο τρόπος εργασίας τους μόνο όταν δεν πράττουν τα προβλεπόμενα μέτρα προφύλαξης οριζόμενα πάντα από το νομοθετικό πλαίσιο. Αν δηλαδή κάποιο σφαγείο δεν πληρεί τις προϋποθέσεις μιας υγειούς επεξεργασίας κρέατος τότε αυτό είναι που δημιουργεί την σπίθα. Η εξάπλωση της πληροφορίας είναι καθαρά θέμα τυχαίων και μη μεταβλητών και συνήθως απαιτείται παραπάνω από ένα δείγμα σπίθας για να μεταδοθεί στον κλάδο.Όμως σε περίπτωση μετάδοσής της η φωτιά καίει όλο τον κλάδο. Η γνώση λοιπόν τόσο του παραγωγού στις μεθόδους που χρησιμοποιεί, όσο και στα προϊόντα που χρησιμοποιεί για την εργασία του απαιτείται να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και καλύτερης ποιότητας. Από κει και πέρα είναι στην διακριτική ευχέρεια του καθενός πως θα δουλέψει.

Όταν ένας κλάδος βάλλεται , ένας άλλος κλάδος επωφελείται. Αυτό έχει δείξει η ιστορία. Αν οι αγελάδες αρρωστήσουν και ξεσπάσει διατροφική κρίση, τότε θα ευνοηθεί η πτηνοτροφία , καθώς δεν θα μπορεί να αποκλειστεί το κρέας από το τραπέζι μας. Αυτό είναι κάτι που αφήνει υπόνοιες ακόμα και για αθέμιτο ανταγωνισμό και αφορά ,συνήθως, τους πιο καχύποπτους. Πρακτικά δεν είναι προτιμητέο να σκεφτόμαστε έτσι, καθώς η καχυποψία είναι προάγγελος του πανικού και ο πανικός πάντα είναι ο λάθος σύμβουλος. Συνήθως επικρατεί η μισή αλήθεια και εδώ έρχεται ο άλλος νόμος της ζωής που μας υποδεικνύει ότι η μισή αλήθεια ισοδυναμεί με το ψέμα και έχει ολέθριες συνέπειες, ισοδύναμες με μιας κατευθυνόμενης πληροφόρησης. Τουλάχιστον μιας μη αμερόληπτης πληροφόρησης. Στο συγκεκριμένο σημείο θα χρησιμοποιήσω το ατυχές (για να μην το χαρακτηρίσω αλλιώς) του “εύκολου πλουτισμού της μελισσοκομίας” που όλοι μας διαβάζουμε ολοένα και συχνότερα στο διαδίκτυο. Και σε αυτό τα όρια της μισής αλήθειας από το ψέμα είναι δυσδιάκριτα.

Κλείνοντας θα πρέπει να αναφέρουμε και την λήθη του καταναλωτή και την απώλεια εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Οι πρώτες διατροφικές κρίσεις που ξέσπασαν στην χώρα μας επέφεραν κλειδονισμούς στους εκάστοτε κλάδους. Πιστευόταν ότι εμείς ως λαός αφενός και ως καταναλωτές αφετέρου έχουμε την τάση να ξεχνάμε, πάντα σαν υποχείρια των φορέων πληροφόρησης. Η γνώση είναι δύναμη, αλλά όπως είπαμε και πιο πάνω είναι πρακτικά αδύνατο να την έχουμε επί παντός επιστητού. Όμως η ορθολογική κρίση μπορεί να κατακτηθεί με τον καιρό ώστε η πληροφόρηση να γίνει αντικειμενική, όσο δύσκολο και αν ακούγεται. Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχουν φθίνουσα πορεία και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους: Την μονόπλευρη ενημέρωση, δηλαδή την έλλειψη αμφίπλευρης επικοινωνίας , και της κακής ποιότητας ενημέρωση. Αυτό υποδεικνύει ότι η λήθη τελικά δεν υπάρχει και δεν λειτουργεί ανασταλτικά για την ορθολογικότερη ενημέρωση. Ο κόσμος μοιάζει να αποκτά αντανακλαστικά στα εκάστοτε προβαλλόμενα γεγονότα. Ο φόβος του καταναλωτή φαίνεται να φιλτράρει τα γεγονότα και , πιστεύω, είμαστε σε καλύτερη θέση από το παρελθόν να τον αντιμετωπίσουμε. Ίσως το τελευταίο να είναι αποτέλεσμα της κρίσης, δεν έχω καταλήξει. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ενημερωνόμαστε σωστά για το προϊόν που αγοράζουμε ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς το πως και το τι αγοράζουμε. Ο καθένας από κει και έπειτα φέρει τις ευθύνες του,από τον παραγωγό μέχρι τα ΜΜΕ και τον καταναλωτή,  σε αυτό το κοινωνικών διαστάσεων φαινόμενο, του φόβου του καταναλωτή.