Γιατί μελισσοκομία.

Εικόνα από nytimes.com

Εικόνα από nytimes.com

Σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια σειρά άρθρων που αφορά την μελισσοκομία με τίτλο “Γνωριμία με την μελισσοκομία” που απευθύνονται σε υποψήφιους, αρχάριους και ερασιτέχνες μελισσοκόμους.Είναι ένα πόνημα που αφορά και τους επαγγελματίες.Εραστές της μέλισσας, σε όλες τις περιπτώσεις, θα έλεγα εγώ. Θα πιάσουμε την μελισσοκομία από την βάση της, όχι τόσο σε τεχνικό επίπεδο,όσο σε θεωρητικό, ώστε να διασαφηνίσουμε και να απομυθοποιήσουμε τί σημαίνει μελισσοκομία και να θέσουμε στην βάσανο της οργάνωσής της σε επαγγελματικό επίπεδο. Τί σημαίνει αυτό; Αν πιάσουμε την μελισσοκομία σε θεωρητικό επίπεδο και αποσυνθέσουμε όλες τις παραμέτρους που την συνθέτουν τότε θα μπορούμε να κοστολογήσουμε αφενός τις ενέργειες της αγροτικής εκμετάλλευσης , αφετέρου θα μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γνώση των επιστημόνων της μελισσοκομίας δια μέσου των βιβλίων της και να εφαρμόσουμε την μέθοδο που ταιριάζει στην δική μας εκμετάλλευση.

Για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να χωρίσουμε ένα λευκό φύλο χαρτί σε δύο μέρη. Στην πρώτη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι μελισσοκομική εκμετάλλευση έχουμε, σε τι εξοπλισμό βασιζόμαστε και τι μέσα διαθέτουμε ώστε να έρθει σε πέρας το έργο μας. Στην δεύτερη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι ζητούμε από την μελισσοκομία μας, από το μελισσοκομικό μας κεφάλαιο και την απόδοσή του και γενικά τι θέλουμε να κάνουμε. Σκοπός μας σε κάθε ενέργεια σχετική με την μελισσοκομία είναι η καταγραφή των πάντων.Η εκ των προτέρων οριοθέτηση των στόχων μας μπορεί με μια σειρά ενεργειών να γίνει εφικτή αφού συνυπολογίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν μια αγροτική εκμετάλλευση, όπως είναι η μελισσοκομία. Μόνο τότε θα μπορούμε να θέσουμε ένα βιώσιμο πλάνο με τους στόχους μας και σε βάθος οριοθετημένου χρόνου το πως αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Εκ των προτέρων ξεκαθαρίζω ότι η μελισσοκομία είναι μια απασχόληση, ερασιτεχνική ή επαγγελματική η οποία απαιτεί κεφάλαιο. Η συντήρηση του ζωϊκού πληθυσμού  μοιάζει αρχικά μικρής αξίας, όμως δεν είναι έτσι. Η απόδοση στην μελισσοκομία έρχεται δύσκολα με πολύ κόπο, χρόνο και χρήμα. Ο καθένας από εμάς, σύμφωνα με τις δυνατότητές του και η εν τέλη απόφαση του πόσο κόπο , χρόνο και χρήματα διαθέτουμε παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκμετάλλευσης.

Κατ’ αρχήν η μελισσοκομία είναι μια αγροτική εκμετάλλευση. Η απασχόληση με την φύση είναι εξ’ ορισμού μια διακινδυνευμένη υπόθεση. Παρότι η  μελισσοκομία, όπως και κάθε άλλη αγροτική εκμετάλλευση, βρίσκει εφαρμογή στον κύκλο της φύσης, στην ουσία εμπεριέχει πολλές μεταβλητές που δεν μπορούν εξ’ αρχής να συνυπολογιστούν ώστε να κοστολογηθεί με ακρίβεια. Μπορεί κάποιος να αφιερώσει , για παράδειγμα, κάποια από τα παραγωγικά μελίσσια του σε κάποια κύρια ανθοφορία, όπως το έλατο, και λόγω καιρού όχι μόνο να μην αποδώσει , αλλά και να χρειαστεί επιπρόσθετα έκτακτο κεφάλαιο για την συντήρησή τους. Αν δηλαδή βρέξει και συνεχίσει να βρέχει για μια βδομάδα, όχι μόνο δεν θα γίνει μελιτοσυλλογή , αλλά τα μελίσσια θα κλειστούν μέσα και αναλόγως την χρονική διάρκεια της κακοκαιρίας , θα πρέπει πιθανόν να τροφοδοτηθούν με γύρη ή ζαχαροζύμαρο για να διατηρήσουν τον παραγωγικό χαρακτήρα τους, στην καλύτερη περίπτωση, για όσο καιρό κρατήσει η κακοκαιρία. Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, αν τα μελίσσια κλειστούν μέσα λόγο της κακοκαιρίας για αρκετές μέρες και δεν υπάρχουν οι προμήθειες σε γύρη και μέλι ή αντικατάστατά τους, τότε κινδυνεύουν να χαθούν εξολοκλήρου.Αμέσως μετά,στο πρώτο σενάριο θα πρέπει να μεταφερθούν σε γυρεοδοτική ανθοφορία για περαιτέρω τόνωση του πληθυσμού τους, μια και η απόδοση με το έλατο θα έχει χαθεί. Ο καιρός , δηλαδή , παίζει σημαντικό παράγοντα στις ενέργειες ενός μελισσοκόμου, μπορεί να προβλεφθεί σε γενικό επίπεδο και πρέπει πάντα να συνυπολογιστεί.

Όμως το συγκεκριμένο παράδειγμα που προανέφερα αφορά την επαγγελματική μελισσοκομία. Η μελισσοκομία στον κήπο μας μοιάζει να είναι πιο απλή υπόθεση με λιγότερο ρίσκο , αναλόγως πάντα του μεγέθους της μελισσοκομικής μας εκμετάλλευσης. Η επιλογή όμως του κήπου όπου θα βοσκούν οι μέλισσες παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για σταθερή μελισσοκομία. Όμως η ανάγκη των μελισσών σε γύρη και νέκταρ είναι σημαντική για την διαβίωση και την ανάπτυξή τους. Άρα η εκ’ των προτέρων μελέτη του τόπου του μελισσοκομείου μας, του κήπου μας, του τόπου που θα εγκαταστήσουμε την οποιαδήποτε εκμετάλλευσή μας είναι το ήμισυ του παντός. Η μελέτη για τα είδη των ανθοφοριών που υπάρχουν στην ακτίνα δράσης της μέλισσας, τις εποχές που θα πρέπει και αν θα πρέπει να υποστηρίζουμε την διατροφή της με αντικατάστατα ή υποκατάστατα και η γενικότερη διαχείρηση των κενών ανθοφορίας των μελισσοσμηνών μπορεί να μας εξασφαλίσει ομαλή ανάπτυξη στις αποικίες μας και ικανοποιητική απόδοση της εκμετάλλευσής μας.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να έχουμε εκ των προτέρων σε πρώτη ζήτηση τον κύριο και βοηθητικό εξοπλισμό μας για να διασφαλίσουμε την έγκαιρη επέμβασή μας όταν αυτό είναι απαραίτητο να γίνει. Άρα εκτός από τον κήπο που θα επιλέξουμε την εγκατάστασή μας, το χωράφι που θα έχουμε τις κυψέλες μας ή τα σημεία που θα τις μεταφέρουμε προσωρινά , θα πρέπει να έχουμε υποστηρικτικά μια αποθήκη, σε μέγεθος ανάλογη με την εκμετάλλευσή μας, ένα όχημα μεταφοράς των αποικιών μας, πάλι ανάλογο με το μέγεθος των μεταφορών μας και έναν χώρο της πρωτογενούς επεξεργασίας των προϊόντων που παράγουμε, αναλόγως της απόδοσης. Επομένως γίνεται ξεκάθαρο ότι ένας μελισσοκόμος έχει ανάγκη εγκαταστάσεων και μεταφορικών μέσων, όπως και του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού για να πετύχει τους στόχους του. Δεν απαιτείται, δηλαδή, μόνο το ζωϊκό κεφάλαιο.

Πάνω απ’ όλα όμως ο μελισσοκόμος πρέπει να πληρεί τα χαρακτηριστικά του φυσιοδίφη και του φυσιολάτρη. Τα πρώτα χαρακτηριστικά του μελισσοκόμου είναι η εξερεύνηση αυτού του υπέροχου πλάσματος, της μέλισσας, του τρόπου επιβίωσης, του κύκλου ζωής της, της κοινωνικής της συμπεριφοράς και της άγριας , μα όμορφης, θέσης της στην φύση. Πάνω απ’ όλα πρέπει να αγαπήσει αυτό το έντομο αφού πρώτα μάθει όσα μπορεί περισσότερα γι’ αυτό. Η αντίληψη του ότι ένας μελισσοκόμος συνεργάζεται με ένα έντομο θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα στην σειρά αποφάσεων που θα πρέπει να πάρει ώστε να γίνει μελισσοκόμος. Όμως δεν είναι ένα απλό έντομο που κεντρίζει μόνο. Η μέλισσα, ως γνωστόν , είναι ο κύριος επικονιαστής των εντομογαμών φυτών, συμβάλλοντας στην αναπαραγωγή των περισσοτέρων φυτών με τα οποία εκματαλλεύεται και τρέφεται ο άνθρωπος. Αποτελεί το κλειδί για την ομαλή λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας και το μέλλον του ανθρώπινου είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό το έντομο. Δυστυχώς, ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας του ανθρώπου προς τέρψη του κέρδους συνεπάγει την καταστροφή του φυσικού πλούτου που μας χαρίζει η μητέρα Γη. Αυτό έχει άμεσο επακόλουθο στην μέλισσα. Και το μέλλον της φαίνεται να κινδυνεύει. Εκτός από τους εχθρούς και τις ασθένειες που απειλούν την μέλισσα, όχι αμελητέους σε αριθμό, η μέλισσα τελικά απειλείται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αφενός με τις φυσικές καταστροφές , αφετέρου με τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα που οδηγούν στο “Σύνδρομο Κατάρρευσης Αποικιών” (CCD) για το οποίο θα μιλήσουμε σε ξεχωριστή ενότητα. Η ενημέρωση στους αγρότες που χρησιμοποιούν αυτά τα φυτοφάρμακα  καθίσταται εξαιρετικής σημασίας και η ευαισθητοποίηση όλων μας, είτε έχουμε άμεση είτε έμμεση σχέση με την μέλισσα έχει να κάνει τελικά με το μέλλον των παιδιών μας. Προσωπικά ανήκω στους ανθρώπους που πιστεύει ότι το ανθρώπινο είδος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο από την μέλισσα, αν τελικά δεν δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην χρησιμοποίηση τέτοιου είδους φυτοφαρμάκων. Η μέλισσα έχει επιβιώσει εκατομμύρια χρόνια πριν τον άνθρωπο , έπειτα από κοσμογονικές αλλαγές στο περιβάλλον της γης. Νομίζω δηλαδή ότι εν’ τέλη η μέλισσα θα επιβιώσει ως είδος. Εμείς κινδυνεύουμε.

Όμως η γνώση που απαιτείται για όλες αυτές τις πληροφορίες απαιτεί συνεχή επιμόρφωση πάνω στον κλάδο της μελισσοκομίας που στην χώρα μας εντάσσεται στις σχολές γεωπονίας, τους κλάδους της φυτικής παραγωγής και της εντομολογίας. Απαιτείται δηλαδή πολυδάπανη αφιέρωση στην γνώση που δεν αποκτάται εύκολα. Η κατανόηση της θεωρίας χρειάζεται και πρακτική. Και δεν σταματά ποτέ. Όμως η ενασχόληση με την μελισσοκομία, σας διαβεβαιώ , μόνο όμορφα τσιμπήματα για την ίδια την ζωή μπορεί να δώσει. Μπορεί να δώσει και γνώσεις που δεν έχουν σχέση με όλα τα παραπάνω, αλλά αφορά εργασίες που γίνονται στην αποθήκη, το μελισσοκομείο ή τις μεταφορές και εσωκλείονται σε αυτό το υπερσύνολο, τελικά, που καλούμε σύγχρονη μελισσοκομία. Ο μελισσοκόμος καλείται να είναι από ξυλουργός και τεχνίτης μέχρι εφευρέτης σε πολλές περιπτώσεις. Να είναι εξερευνητής της φύσης, του τρόπου με τον οποίο ζει η μέλισσα και να εφαρμόζει μεθόδους και πρακτικές που υποβοηθούν το πλάσμα αυτό να κάνει την δουλειά του για εμάς, εξασφαλίζοντάς της ένα υγιές περιβάλλον εργασίας. Μιλάω για περιβάλλον εργασίας καθώς η μέλισσα είναι ένα από τα πιο εργατικά πλάσματα στην φύση. Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να έχει σπίτι της μόνο ένα περιβάλλον εργασίας.

Σε αυτό το σημείο θα σας θέσω ένα πολύ απλό παράδειγμα το οποίο αναγκάστηκα να εφαρμόσω προκειμένου να προστατέψω τα πρώτα μου μελίσσια. Όταν λοιπόν απέκτησα τα πρώτα μου μελίσσια και επέλεξα τον τόπο προσωρινής τους διαμονής, ύστερα από την μετάγγισή τους στις γονοφωλιές, διαπίστωσα ότι το μέρος δεν ήταν κατάλληλο καθώς μετά από την πάροδο κάποιων ωρών υπήρχε έντονη ενόχληση των αποικιών από την κοινή σφίγγα , έναν θανάσιμο εχθρό της μέλισσας. Δεν είχα προμηθευτεί κάποια μεταλλικά πορτάκια προκειμένου να βοηθήσω τις κυψέλες στην άμυνα των αποικιών και είχα χάσει τα ξύλινα πορτάκια που συνοδεύουν τις κυψέλες στην μεταφορά.Αναγκάστηκα να φτιάξω μόνος μου, εντός λίγων ωρών, ξύλινα πορτάκια που θα περιόριζαν την είσοδο του εχθρού στις κυψέλες, ώσπου να μεταφέρω τα μελίσσια σε άλλη τοποθεσία ή να βρω την πηγή του κακού, τις σφιγγοφωλιές δηλαδή, και να τις καταστρέψω. Μελισσοκομικό κατάστημα με αυτά τα μεταλλικά πορτάκια δεν υπήρχε στην περιοχή μου και αναγκάστηκα με εφαρμογή απλών κανόνων γεωμετρίας και σχεδόν αρχάριας ξυλουργικής χειροτεχνίας να κάνω προσωρινά την δουλειά μου. Αυτή η γνώση δεν διδάσκεται σε κανένα βιβλίο. Η ανάγκη σε κάνει εφευρέτη. Πιστέψτε με, όσοι τελικά ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα θα έρθετε πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους στην θέση μου.

Παραπάνω σας έκανα λόγο για κήπο, χωράφι και μεταφορές. Αυτά συνοψίζονται στον καθορισμό του αν η μελισσοκομία μας θα είναι στατική , σταθερή δηλαδή ή νομαδική. Αν τελικά αποφασίσει κάποιος να γίνει μελισσοκόμος θα πρέπει να επιλέξει, όπως είπαμε πιο πάνω τον τόπο διαμονής των κυψελών του και αν θα εκμεταλλευτεί ανθοφορίες σε αυτή την περιοχή ή θα ακολουθήσει κάποιες κύριες ανθοφορίες. Στην σταθερή μελισσοκομία, στην εκμετάλλευση δηλαδή του μελισσοκομικού κεφαλαίου σε σταθερό σημείο, καλό θα ήταν να έχει υπόψιν του την μελισσοκομική χλωρίδα της περιοχής εντός της ακτίνας δράσης των αποικιών του και να προτιμήσει περιοχή με διαδοχικές γυρεοδοτικές ανθοφορίες και μελιτοφορίες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει ομαλή και υγιή ανάπτυξη των αποικιών του χωρίς αντικατάστατα ή υποκατάστατα διατροφής των μελισσών. Είναι δηλαδή σαν να επιλέγεις ένα τόπο όπου θα τάιζες ένα μωρό με μητρικό γάλα και όχι με γάλα κονσέρβα. Αν τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει, τότε θα πρέπει ο μελισσοκόμος να μεταφέρει τις αποικίες του σε κύριες ανθοφορίες διαδοχικά για μια ομαλή εξέλιξη και απόδοση του μελισσοκομικού του κεφαλαίου.Σε κάθε περίπτωση η μεικτή γεωργική εκμετάλλευση, δηλαδή μια εκμετάλλευση του αγρότη όχι μόνο με αγροτική απασχόληση , αλλά και μελισσοκομία, δεν αποδίδει οφέλη προς την διαχείριση των παραγόμενων προϊόντων της μιας εκμετάλλευσης προς την άλλη, παρόλο που υπάρχουν πολλοί αγρότες που είναι και μελισσοκόμοι. Κάποιος δηλαδή που έχει αιγοπρόβατα μπορεί να καλλιεργήσει την τροφή τους. Κάτι αντίστοιχο με την μελισσοκομία δεν συμβαίνει, ούτε τα προϊόντα της κυψέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Παρόλα αυτά η μελισσοκομία της χώρας μας παράγει εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης που συνεχώς κερδίζουν έδαφος και αναγνώριση στο εξωτερικό. Τα προβλήματα του κλάδου είναι πολλά, με τα οποία θα ασχοληθούμε εκτενέστερα σε επόμενη ενότητα. Αυτά τα προβλήματα όμως δεν αφήνουν την ελληνική μελισσοκομία να κάνει μια στροφή προς την εξωστρέφεια για να πάρει την θέση που πραγματικά της αξίζει. Η μελισσοχλωρίδα είναι από τις πιο πλούσιες στην Ευρώπη και διεθνώς αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο. Η παραγωγή είναι περιορισμένη , όμως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ίσως τα δειλά βήματα που γίνονται για την αναγνώριση των προϊόντων κυψέλης της χώρας μας να χρειάζονται υποβοήθηση και τόνωση του επιχειρηματικού προσανατολισμού. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων , σχεδόν μετρημένων στα δάχτυλά μας, η μελισσοκομία στην χώρα μας χαρακτηρίζεται ως οικοτεχνία. Μεγάλο μέρος των παραγωγών διακινούν τα προϊόντα τους οργανωμένοι σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Υπάρχουν και παραδείγματα συντεχνιών, συλλόγων και συνεταιρισμών με όλα τα οφέλη που συνεπάγονται. Όμως τελικά η περιορισμένη παραγωγή και η έλλειψη ταυτότητας στα ελληνικά μέλια και τα άλλα προϊόντα κυψέλης δημιουργούν αυτό το θολό οργανωτικά τοπίο που αντικατοπτρίζει την μελισσοκομική πραγματικότητα. Είμαστε η χώρα που πυκνοκατοικείται από κυψέλες όμως η συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους αυτών είναι σε λίγους αναλογικά μελισσοκόμους. Πρόσφατα δημοσιεύματα φέρουν την έρευνα ότι πολλοί νέοι μελισσοκόμοι εγκαταλείπουν τον κλάδο και  υπάρχει συσσώρευση μελισσοκομικού κεφαλαίου σε μεγαλύτερες μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις. Αν και υπάρχει ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την μελισσοκομική τέχνη και την ενασχόλησή της ως διέξοδο από την κρίση, ωστόσο αμφίβολο είναι αν όλες οι προσπάθειες  εξελιχθούν σε υγιείς μελισσοκομικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συμβάλει σαφώς και η έλλειψη ουσιαστικού προσανατολισμού στην πολιτική ανάπτυξης του κλάδου.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αξία της παράδοσης που διασώζει την μελισσοκομία στις τρικυμίες των καιρών. Υπάρχουν σε όλη την χώρα διάσπαρτα παραδοσιακές μελισσοοικογένειες δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμων που συνεχίζουν την ενασχόληση με την μελισσοκομία. Η πολύχρονη απασχόλησή τους με την μέλισσα, η συνεργασία μεταξύ τους , συνήθως, αποδίδει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα. Η συνέπεια στην μελισσοκομία παίζει σημαντικό ρόλο και ο ορισμός της παράδοσης μέσα από τις πρακτικές και τις μεθόδους που εφαρμόζονται εμπειρικά, πια, όλα αυτά τα χρόνια, εγγυώνται ένα αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον καταναλωτή. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την φρεσκάδα των αυτοδημιούργητων νέων μελισσοκόμων, ούτε κλείνει τις πόρτες στις εξελίξεις του κλάδου. Είμαι της άποψης ότι η Ελλάδα παράγει εξαιρετικά προϊόντα και στα κορυφαία της είναι και τα προϊόντα κυψέλης. Όμως η οργάνωση και η διατήρηση της συνέπειας από πλευράς επαγγελματιών του κλάδου μας θα μας οδηγήσει στην αναγνώριση των κόπων μας. Ο καταναλωτής είναι σε θέση πλέον να διαχωρίζει το καλύτερο και το  πιο ωφέλιμο γι’ αυτόν. Η ελληνική μελισσοκομία είναι παραδοσιακά ανώτερη από τις μελισσοκομίες ξένων χωρών και ο μόνος ανταγωνισμός που έχει είναι αθέμιτα τα χτυπήματα “κάτω από την ζώνη”, όπως οι ελληνοποιήσεις προϊόντων τρίτων χωρών από επιτήδειους. Η ταυτοποίηση των προϊόντων είναι ένα σημαντικό βήμα και οι βαθμίδες ελέγχου στα προϊόντα προς πώληση υπόσχεται ένα καίριο χτύπημα αυτού του φαινομένου. Την χρονική στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο δρομολογούνται οι διαδικασίες για την θέσπιση κριτηρίων ποιοτικού ελληνικού βασιλικού πολτού και γύρης , ενώ γίνεται εδώ και καιρό αγώνας για κατηγοριοποίηση προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης μελιών από μοναδικές περιοχές της χώρας μας. Τουλάχιστον στο μέλι υπάρχουν τα ποιοτικά κριτήρια που παρουσιάζουν την ποιότητά του και φανερώνουν τις ενέργειες του παραγωγού και του συσκευαστή μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Σε ξεχωριστή ενότητα θα μιλήσουμε για το ποια είναι τα κριτήρια αυτά. Με όλα αυτά , καταλήγω, ο συγκερασμός της παράδοσης με την σύγχρονη τεχνολογία και την ασφάλεια των προϊόντων υπόσχονται αναβάθμιση της ελληνικής μελισσοκομίας στον παγκόσμιο χάρτη.

Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για προϊόντα , θα πρέπει να περάσουμε το σημείο που ονομάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή των μελισσοκομικών προϊόντων αποδοτικά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να έχει κατά νου ότι τις πρώτες χρονιές όχι μόνο υπάρχει η περίπτωση να μην παράγει τίποτα, αλλά ίσως να χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο κεφάλαιο μόνο για να μάθει περισσότερα. Η πρακτική μελισσοκομία είναι πολύτιμη υπόθεση και σε αυτήν ο μελισσοκόμος είναι , στις περισσότερες περιπτώσεις, μόνος του. Τουλάχιστον θα πρέπει να έχει κατά νου ότι η απόδοση της μελισσοκομίας του θα έχει την ανέλιξη που επιθυμεί κλιμακωτά. Όσο θα οργανώνει την μελισσοκομία του και στο σημείο που ονειρεύεται να την φτάσει, ξεκινώντας πάντα από το μηδέν, και με μικρά σταθερά βήματα, ο νέος μελισσοκόμος θα έχει την χαρά να απολαμβάνει την επίτευξη των μικρών του στόχων με την πάροδο του χρόνου. Γενικά στην μελισσοκομία απαιτείται υπομονή και επιμονή και επειδή έχει διαστήματα σιγής, εφόσον η ανάπτυξη των μελισσοσμηνών είναι σε μια ορισμένη περίοδο του έτους, ο χρόνος μοιάζει μερικές στιγμές να μην περνά. Αυτό βέβαια έχει θετική επίδραση στην μελισσοκομική πορεία καθώς ο μελισσοκόμος έχει την πολυτέλεια να προγραμματιστεί και να σκεφτεί το πλάνο της εκμετάλλευσής του. Χρονιά με την χρονιά, αν έχει καταφέρει να βγάζει κάποιο κέρδος από αυτήν την ενασχόληση, χρειάζεται να επανεπενδύει στην εκμετάλλευσή του ποσά για να μεγαλώνει το μέγεθός της. Με αυτόν τον τρόπο θα την φτάσει στο σημείο που ήθελε εξαρχής, στο σημείο που αντέχει ψυχικά ,σωματικά και οικονομικά.

Όλο αυτό το διάστημα ο μελισσοκόμος διαβάζει και ενημερώνεται. Όχι επειδή υποχρεούται, αλλά επειδή διψά για περισσότερη γνώση. Δοκιμάζει και πολλές φορές υπό την σκέψη της αποτυχίας επιμένει. Στο τέλος καταλήγει και συνεχίζει. Αυτή είναι οι δουλειά μας. Τα τελευταία χρόνια η μελισσοκομία εξελίσσεται. Πλήθος από νέα προϊόντα που την αφορούν θέτουν τις βάσεις για ανέλιξη και επιτυχία. Όμως κάθε νέα ιδέα απαιτεί χρόνο δοκιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τελευταία οι πλαστικές κυψέλες με τις απόψεις να διίστανται. Επειδή είμαστε ένα μικρό χωριό κάποια στιγμή το εκάστοτε προϊόν θα περάσει από το ωριμαντήριο της σκέψης, της δοκιμής και του αποτελέσματος και απαιτεί εκ νέου χρόνο για να διαδοθεί η πληροφορία και να γίνει ευρέως γνωστή. Τότε θα πούμε ότι το εκάστοτε προϊόν θα γίνει αποδεκτό από τους έλληνες μελισσοκόμους.

Όμως σε αυτό το σημείο πρέπει να κάνουμε λόγο για τους κινδύνους και την κινδυνολογία. Κάθε νέο προϊόν , όταν γίνεται ευρέως γνωστό από τις μελισσοσυζητήσεις μας ,είτε ιδίοις όμασι είτε μέσω διαδικτύου εγκυμονεί κινδύνους. Τελευταία , για παράδειγμα, το οξαλικό οξύ κέρδιζε την προτίμησή μας στην μάχη ενάντια στο βαρρόα, έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των αποικιών μας. Όμως φτάνουν στα αυτιά μας ολοένα και αυξανόμενες περιπτώσεις με απώλειες μελισσοσμηνών χωρίς να γίνεται ξεκάθαρο αν αυτό συμβαίνει από λανθασμένη χρήση του ή από προϊόν που παραπλανά τον καταναλωτή μελισσοκόμο. Και προπάντων βρισκόμαστε σε ένα σημείο που δεν είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως την γνώση γιατί δεν είμαστε οι παρασκευαστές του οξαλικού οξέως και αποδεχόμαστε ό,τι μας σερβίρεται και ό,τι ακούμε. Άρα φιλτράρουμε ό,τι μπορούμε να μάθουμε και καταλήγουμε τις επόμενες ενέργειές μας. Όμως η επιλογή μας για το προϊόν αυτό ,παρόλο που έχει οδηγήσει αρκετούς μελισσοκόμους σε απώλεια κεφαλαίου, θα κριθεί με την πάροδο του χρόνου. Γι’ αυτό εγκυμωνούνται κίνδυνοι. Και όλη αυτή η γνώση που απαιτείται , ένας νέος μελισσοκόμος δύσκολα θα την αποκτήσει, έμπρακτα, και πολλές φορές θα χρειαστεί να πληρώσει και το τίμημα, άλλες φορές μικρό και άλλες φορές μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος μελισσοκόμος με ένα μόνο απλό σεμινάριο δεν θα του μάθει μελισσοκομία, αφού δεν είναι σε θέση αν αυτό που του δίδεται στο εκάστοτε παράδειγμα είναι σωστό ή λανθασμένο.

Άλλωστε σε κάθε περίπτωση η μελισσοκομία έχει λίγους, απλούς κανόνες. Η πολυσύνθετη εφαρμογή τους όμως μας οδηγεί σε λογικά συμπεράσματα, λάθη, απώλειες ή υψηλές αποδόσεις, σωστούς χειρισμούς και μεθόδους. Όλα ξεκινούν από τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας. Αυτή είναι η βάση. Από κει και έπειτα υπάρχει ένα δαιδαλώδες συγκρότημα χειρισμών για κάθε κατά περίπτωση παράγοντα που επηρεάζει την εκμετάλλευσή μας. Για παράδειγμα η μέθοδος Χαλκιά που προϋποθέτει την κάθετη ανάπτυξη πολύ μεγάλων αποικιών για εντατική μελιτοσυλλογή βασίζεται στην λογική, τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας όμως εγκυμωνεί κινδύνους, δύσκολους χειρισμούς και προ πάντων αποτελεί ένα τόλμημα που θα το επιλέξουν λίγοι λόγω της δυσκολίας της. Η επιλογή δηλαδή της εκάστοτε μεθόδου απαιτεί δοκιμή , αν θέλουμε να είμαστε ακριβοδίκαιοι όμως λίγοι θα θυσιάσουν τμήμα των παραγωγικών μελισσιών του για μια τόσο δύσκολη σε χειρισμό μέθοδο.

Ο νέος μελισσοκόμος, λοιπόν, έχει πολλά να μάθει και πολλές συμπληγάδες να αποφύγει. Γι’ αυτό και η αμφισημία της μελισσοκομίας, που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, ενώ  είναι και  προσωπική ευθύνη του καθενός, είναι τόσο γοητευτική. Ο καιρός, οι ανθοφορίες, οι γυρεοδοσίες, οι εχθροί και οι ασθένειες, οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής μας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την έκβαση της προσπάθειας. Κάποιος μελισσοκόμος μου είχε πει όταν ξεκίνησα ότι αν ο νέος μελισσοκόμος πάρει μελίσσια υγιή στην αρχή της πορείας του, τότε έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει τις πρώτες χρονιές. Μου πήρε αρκετό καιρό να κατανοήσω τί ήθελε να πει. Ο ολοκαίνουριος εξοπλισμός και η όρεξη του νέου μελισσοκόμου για τα πεπραγμένα οδηγούν στην σωστή πορεία προς την επιτυχία. Είναι δηλαδή εξ’ ορισμού ένας πρωτόπειρος μελισσοκόμος απαλλαγμένος από ασθένειες και με μεγάλη όρεξη για να δουλέψει. Είναι γοητευμένος να ανακαλύψει και να κατακτήσει το οικοδόμημα που λέγεται μελισσοκομία. Όμως επειδή όλα έχουν φθίνουσα πορεία , μέχρι το σημείο ισορροπίας όλων αυτών, καλό θα ήταν ο υποψήφιος μελισσοκόμος να κάνει τα πρώτα του βήματα μικρά και δειλά. Άλλωστε η ανακάλυψη και η κατάκτηση θα είναι εκεί για να τον περιμένει.

Advertisements

Η γνώση,ο μέντορας,η πραγματικότητα,το κεφάλαιο και η κατάκτηση.

Uploaded image @pinterest.User Elsa Mora.

Origami bee.Uploaded image @pinterest.User Elsa Mora.

Όπως καταλάβατε από τον τίτλο πρόκειται για μια πολυσύνθετη ανάρτηση και αρχειοθετείται στην κατηγορία “Geek’s corner”, σε εκείνες τις δυσανάγνωστες  αναρτήσεις που πιο πολύ προβληματισμούς αφορούν  παρά αναφέρονται σε πρακτικές λύσεις προβλημάτων. Αφετηρία έχει τους προβληματισμούς ενός μελισσοκόμου που έχει πολλά να μάθει ακόμα. Αιτία έχει την ανασφάλεια που αισθάνεται κανείς στην γνωριμία του με το άγνωστο. Μια γνωριμία που μπορεί να κρατήσει αρκετά χρόνια. Σκέψεις που όλοι οι μελισσοκόμοι κάποτε πέρασαν μέχρις ότου συμβεί αυτό που επιθυμούν. Την επιθυμία δεν την συμπεριέλαβα στον τίτλο, όμως παίζει τον σημαντικότερο ρόλο. Είναι η κινητήριος δύναμη για την ενασχόληση με το επάγγελμα της μελισσοκομίας και συχνά οδηγεί σε δύσβατα μονοπάτια και λανθασμένους δρόμους. Μια δύναμη που χρειάζεται θηριοδαμαστή μερικές φορές και σωστό φιλτράρισμα ώστε να παρθούν οι σωστές αποφάσεις. Και το παράδοξο του όλου πράγματος είναι η απλότητα της μελισσοκομίας. Αυτοί οι απλοί κανόνες που έχουν οι μέλισσες στον κύκλο ζωής τους. Ακόμα δεν μπορώ να έχω σωστή άποψη για την μελισσοκομία, όμως έχω την αίσθηση ότι μπορώ να καταγράψω μια εμπεριστατωμένη γνώμη. Ας πιάσουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η μελισσοκομία, μία τέχνη που πλέον διαδίδεται με ταχύτατους ρυθμούς, ένα επάγγελμα χαρακτηρισμένο ως απάγγειο στις τρικυμίες των καιρών, συναντάται σε όλη πλέον την Ελλάδα. Ο μέσος συμπολίτης μας , έχει την δυνατότητα , αν το επιθυμεί, να διδαχθεί τα βασικά της μελισσοκομίας, να μάθει τον κύκλο ζωής της μέλισσας και τους βασικούς μελισσοκομικούς χειρισμούς ώστε να κρατήσουν τα μελισσοσμήνη τους με επιτυχία σε συνθήκες όσο το δυνατόν καλύτερες για τις μέλισσες. Οι διδαχές αυτές είθισται να αποτελούν εμπορικό κατατεθέν κάποιων φορέων  που με κάποιο χρηματικό ποσό, ανεξάρτητα αν χαρακτηρίζεται μικρό ή μεγάλο, υπόσχονται ποιότητα στην γνώση.Είθισται επίσης να χρηματοδοτούνται αντίστοιχα από το κράτος. Τα σεμινάρια, όπως αυτοχαρακτηρίζονται, διαφέρουν σε ποιότητα,ποσότητα και αντικείμενο , αναφερόμενοι πάντα στον κλάδο της μελισσοκομίας. Υπάρχουν σεμινάρια για την βασική μελισσοκομία, την προχωρημένη μελισσοκομία, την επαγγελματική μελισσοκομία, την βασιλοτροφία, τους εχθρούς και τις ασθένειες των μελισσών , όπως επίσης και κάθε παρακλάδι που την αφορούν. Ο μέσος πολίτης λοιπόν έχει την δυνατότητα να πληρώσει (ή όχι) και να παρακολουθήσει ένα, ώστε να μάθει για την μέλισσα και αυτό το επάγγελμα που μοιάζει απόρθητο φρούριο της γνώσης. Μέχρι τότε, και αν δεν έχει ουδεμία εμπειρία επαφής με την μέλισσα, όπως η επίσκεψη σε ένα μελισσοκομείο για παράδειγμα, ο μέσος πολίτης γνωρίζει μόνο θεωρητικά αόριστα πράγματα. Μοιάζει ευάλωτος σε κάθε τι που θα ακούσει και είναι αδύναμος να κρίνει και να φιλτράρει αυτό που διαβάζει στο διαδίκτυο καθώς δεν γνωρίζει. Η αντίληψη ότι πάνω στην μελισσοκομία, ένας κλάδος που αφορά εκμετάλλευση ζωϊκού πληθυσμού και της χλωρίδας και που απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό,μηχανήματα,μεταφορικά μέσα, χωράφια και αποθηκευτικούς χώρους, κρύβεται η διακίνηση ενός υπέρογκου κεφαλαίου, ενός ζωϊκού κεφαλαίου μαζί με τους κινδύνους που συνεπάγονται στη διαχείρισή του. Οι ρομαντικοί της μελισσοκομίας είναι αυτοί που μόλις ξεκινούν. Προμηθεύονται λίγες κυψέλες και μαθαίνουν πρακτικά ζητήματα της μελισσοκομίας. Όμως ο ρομαντισμός δεν χωράει στην πραγματικότητα και ειδικότερα σε μια πραγματικότητα που απαιτεί μεγάλα χρηματικά ποσά για να γίνει βιώσιμα επαγγελματική.

Όπως εξελίσσεται η ανάρτηση είναι καθήκον μου να διασαφηνίσω ότι αφορά την κατάθεση προσωπικών απόψεων χωρίς ουδεμία υπόνοια παραπληροφόρησης. Κατά την γνώμη μου λοιπόν είναι στημένος ένας επίγειος παράδεισος εύκολου πλουτισμού, σίγουρης απόδοσης και ξέγνοιαστης επαγγελματικής σταδιοδρομίας εις βάρος των υποψηφίων μελισσοκόμων. Βλέπει κανείς έναν κόσμο σχεδόν ευτυχισμένο, που έχει λύσει το πρόβλημα της ζωής του με την μέλισσα, σχεδόν αγνοώντας τους επαγγελματικούς κινδύνους και τα ρίσκα που παίρνει κανείς απασχολούμενοι με τον κλάδο. Οι μεγαλύτεροι μελισσοκόμοι είναι δεύτερης και τρίτης γενιάς επαγγελματίες που έχουν μεγαλώσει σε μια μελισσοκομική οικογένεια. Αυτό συνεπάγεται με την παράδοση της μελισσοκομικής οικογένειας στην μελισσοκομική γνώση και εμπειρία. Μια εμπειρία που παίρνει ο δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμος πάνω στην πρακτική μελισσοκομία. Από εμπειρία λοιπόν σας καταθέτω ότι φεύγοντας από ένα σεμινάριο θα μάθετε πολλά πράγματα και θα σας τεθούν οι βάσεις για τις απαραίτητες γνώσεις πάνω στην μέλισσα ώστε να μπορείτε να κρατάτε τις αποικίες ομαλά. Όμως σε καμία περίπτωση δεν θα βγείτε επαγγελματίες από αυτό. Δεν θα είστε έτοιμοι για να αποκτήσετε τα πρώτα σας 100 μελίσσια που θεωρούνται ελάχιστα μιας μικρής επαγγελματικής εκμετάλλευσης. Δεν θα είστε έτοιμοι αν δεν έχετε προϋπολογίσει με χειρουργική ακρίβεια τα χρηματικά ποσά που απαιτούνται για την διατήρηση και την εκμετάλλευσή τους. Και προ πάντων δεν μπορείτε να προκαθορίσετε τις διαθέσεις της φύσης.

Είχα την τύχη να μαθητεύσω τα θεωρητικά σε επαγγελματία μελισσοκόμο που είχε τριάντα χρόνια στην πλάτη του. Η πρώτη ερώτηση που μου έκανε όταν του είπα ότι με ενδιαφέρει η επαγγελματική μελισσοκομία ήταν: “τί δουλειά κάνεις και τί θα κάνεις όσο ασχολείσαι με την μελισσοκομία;”. Η ερώτησή του με ξάφνιασε και κατάλαβα ότι υπήρξα θύμα του ρομαντισμού. Όταν μου εξήγησε ότι η μελισσοκομία σκαλί σκαλί κατακτάται τότε μου μπήκαν υπόνοιες ότι είχε δίκιο. Κατά την γνώμη μου λοιπόν μην βασιστείτε μόνο στα όποια σεμινάρια και μη βιαστείτε να επενδύσετε μεγάλα χρηματικά ποσά στην μελισσοκομία. Μην χαλάσετε τα χρήματά σας άσκοπα χωρίς να δοκιμάσετε έστω μια χρονιά. Η μελισσοκομία είναι ένας κύκλος της φύσης και εμείς καλούμαστε να πράξουμε τις κατάλληλες ενέργειες ώστε να εκμεταλλευτούμε αυτό το υπέροχο πλάσμα που αγαπήσαμε, την μέλισσα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η μέλισσα είναι συνεργάτης μας και μάλιστα ότι η μέλισσα έχει προτεραιότητα στις απαιτήσεις και τις ανάγκες αυτής της συνεργασίας. Αυτή είναι που μας φέρνει το μέλι και εμείς πρέπει να της δώσουμε προτεραιότητα για να της εξασφαλίσουμε τις συνθήκες που εκείνη απαιτεί.

Σε αυτό το σημείο θα κάνω μια παρένθεση και θα σταθώ στους δασκάλους της μελισσοκομίας. Κατ’ αρχήν , η δεύτερη συμβουλή του μελισσοκόμου που προανέφερα, ήταν “να εμπιστεύεσαι κυρίως τα βιβλία, όλα τα άλλα είναι κουτσομπολιό”. Με αυτή τη συμβουλή έθεσε ακόμα και τον εαυτό του υπό αμφισβήτηση. Μετά από καιρό κατάλαβα δυο πράγματα με αυτό που είπε:

  1. Οι μεγάλοι δάσκαλοι-επιστήμονες της μελισσοκομίας κατέγραψαν αναλυτικά αυτά που πρέπει να ξέρουμε.
  2. Απο κει και έπειτα απαιτείται ο κάθε μελισσοκόμος να έχει κρίση και αντίληψη ώστε να πάρει αποφάσεις. Οι αποφάσεις βαρύνουν τον καθένα ξεχωριστά, είναι προσωπική υπόθεση.

Επομένως θέτω στην προσοχή σας τα μελισσοκομικά βιβλία των ερευνητών. Από κει και πέρα σημαντικό ρόλο παίζει δίπλα σε ποιόν μαθαίνει κανείς, αν έχει την τύχη να μαθητεύσει δίπλα σε κάποιον. Αν έχει το θεωρητικό υπόβαθρο να υποστηρίξει έναν μελισσοκόμο και να δουλέψει σε ένα μελισσοκομείο τότε έχει την ευκαιρία να μάθει πρακτική μελισσοκομία. Αυτή την ευκαιρία , δυστυχώς, δεν την έχουν όλοι.Ούτε εγώ την είχα. Όμως έχει την ευκαιρία να κατακτήσει μόνος του την γνώση, να αποκτήσει μόνος του την εμπειρία και να γίνει ένας αυτοδημιούργητος μελισσοκόμος. Τότε θα έχει αποκτήσει σταθερές, ακλόνητες βάσεις. Με αυτόν τον τρόπο τιθασεύει τις επιθυμία του, χαλιναγωγεί τις αρετές της υπομονής και της επιμονής και απολαμβάνει την χαρά της δημιουργίας, της προσωπικής επιτυχίας και της ψυχικής ανάτασης που αισθάνεται όταν φέρει σε πέρας το έργο του.

Μετά λόγου γνώσης σας εύχομαι καλό βράδυ.

beesinlove.wordpress.com

Βάλτε τα σύκα Κύμης στο τραπέζι σας.

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Ένα ξεχωριστό άρθρο θα σας παρουσιάσουμε σήμερα. Αφορμή γι’ αυτό το άρθρο είναι ένα τραπέζι στο οποίο ήμουν καλεσμένος. Από το τραπέζι δεν έλειπε το άφθονο καλό κρασί, η φιλική παρέα, η ζεστή διάθεση και οι νόστιμοι μεζέδες. Όμως δεν θα σταθώ στο πόσο ωραία περάσαμε εκείνο το βράδυ. Θα σταθώ σε ένα νοστιμότατο φαγητό μαγειρεμένο από τα χέρια της οικοδέσποινας. Το φαγητό αυτό περιείχε μέσα σύκα Κύμης και έδινε στο ψητό κρέας, με πατάτες , πιπεριές και σεληνόριζα, μια μοναδική γεύση και ένα μοναδικό φρουτώδες άρωμα.

Η αλήθεια είναι ότι όταν βγήκε το φαγητό μια γλυκιά μυρωδιά αναδύθηκε από την ξυλόσομπα, θαρρείς ότι γέμισε το σπίτι με μοναδικά αρώματα της ανατολής. Αν κοιτούσες προσεκτικά το ταψί θα διέκρινες, πέρα από το κρέας και τις πατάτες, το πράσο, τις πιπεριές, τα καρότα, την σεληνόριζα, τον ψιλοκομμένο μαϊντανό και κάτι άγνωστο που δεν πήγαινε ο νους σου τί μπορεί να ήταν. Η διαλογή στα πιάτα έγινε και ο καθένας πήρε ό,τι έπιασε η κουτάλα με μπόλικο ζουμάκι. Μπροστά μου είχα έναν μοναδικό μεζέ, ότι πρέπει για να ικανοποιήσει την πείνα μου εκείνη την στιγμή. Είχα και δυο κομμάτια που δεν διέκρινα τι ήταν και μου πήρε κάποια δευτερόλεπτα να καταλάβω. Η οικοδέσποινα, ως γνήσια κουμιώτισα νοικοκυρά μου είπε ότι είναι σύκο από την Κύμη και με προέτρεψε να δοκιμάσω.

Αυτό που ακολούθησε δεν θα σας το περιγράψω. Όμως θα σας πω ότι δεν έχω φάει νοστιμότερη συνταγή για ψητό κρέας στον φούρνο. Η μοναδική γλυκιά γεύση του , σε συνδυασμό  με το ψήσιμο στον ξυλόφουρνο που έδενε τις γεύσεις στην αργή φωτιά έκανε ένα έδεσμα εξαιρετικής απόλαυσης για τον ουρανίσκο μας. Εκείνο το βράδυ λοιπόν θέλησα να μάθω όσα περισσότερα μπορούσα για τα σύκα Κύμης και τα οποία σας τα παραθέτω.

Τα σύκα Κύμης είναι ένα ΠΟΠ προϊόν. Έχουν χαρακτηριστεί ως προϊόν για τον ξεχωριστό τρόπο παραγωγής τους και για τους ξεχωριστούς καρπούς που κάνουν οι συκεώνες στην ευρύτερη περιοχή της Κύμης. Τα σύκα Κύμης  έρχονται από τριάντα χωριά της ευρύτερη περιοχής του δήμου Κύμης – Αλιβερίου και έχουν διαφοροποίηση με τα άλλα ξερά σύκα αφενός για τον τρόπο παρασκευής τους, αφετέρου για το ότι έχουν διαφορετική σύσταση ως καρπός , ύστερα από αναλύσεις. Τα σύκα Κύμης μαζεύονται από τα δέντρα και δεν περιμένουν οι παραγωγοί να πέσουν κάτω. Βρίσκονται σε ώριμη κατάσταση με πράσινο φλούδι και δεν μαζεύεται η “χαμάδα” από το έδαφος. Η περίοδος της παραγωγής τους ξεκινά τον Αύγουστο και τελειώνει τον Σεπτέμβριο με τους συκοπαραγωγούς να απογειώνουν την τέχνη τους στην παρασκευή αυτού του ξεχωριστού εδέσματος. Είναι πηγή ενέργειας και έχουν περισσότερα σάκχαρα από οποιοδήποτε άλλο σύκο. Είναι πιο λεπτόφλουδα και απεντομωμένα σε αντίθεση με τις “τσαπέλες”, το ολόκληρο ξερό σύκο που συναντάμε συνήθως στο εμπόριο. Όπως μαζεύονται, έτσι πλένονται και καθαρίζεται το κοτσάνι τους από το σύκο γιατί όταν θα αποξηραθούν τότε θα μοιάζει λες και έχει ένα ξύλο στην κορυφή του που δεν τρώγεται. Με αυτόν τον τρόπο το σύκο κρατάει τα υγρά του καθώς αν αφήσουν το κοτσάνι τότε αυτό θα απορροφήσει μέρος των υγρών του σύκου. Άλλωστε η εφεστία, ένα βλαβερό έντομο που προσβάλει τα σύκα , εναποθέτει τα αυγά του στο κοτσάνι, και τα σύκα, πριν την απεντόμωση έχουν απαλαχθεί από αυτό.

Ακολουθεί η θείωση, το πρώτο στάδιο της απεντόμωσης , διαδικασία κατά την οποία το φλούδι του σύκου μετατρέπεται σε λευκό.Κατόπιν τα σύκα σχίζονται στην μέση χωρίς να αποχωριστούν τα δύο κομμάτια. Μένουν ενωμένα στο πίσω μέρος τους. Και μετά λιάζονται στο ευήλιο και γεμάτο ανέμους αυγουστιάτικο περιβάλλον της Κύμης. Συνήθως στις ταράτσες και τις αυλές πάνω στα τελάρα, όπως λέγονται ή “λιασταριές”. Ο χρόνος αποξήρανσης κρατάει από τρεις εώς πέντε ημέρες. Κατόπιν τούτου γίνεται διαλογή των σύκων και ξεχωρίζονται τα σκάρτα. Έπειτα ενώνονται τα σύκα ανά δύο σε ισομεγέθη τμήματα και μετά θερμίζονται σε βραστό νερό για λίγα λεπτά της ώρας, σαν δεύτερο στάδιο φυσικής απεντώμωσης. Ακολουθεί δεύτερη διαλογή και συσκευάζεται σε δίσκους.

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Αν έρθει κανείς στην Κύμη τέλος Αυγούστου και μπει στο σπίτι ενός συκεοπαραγωγού, τότε, αντί για σαλόνι, θα δει ένα εργαστήριο, κατά το οποίο φυλάσσει τα σύκα του μέσα στο σπίτι του. Παραδοσιακά δηλαδή, όπως το έμαθαν οι παπούδες τους. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύουν το σύκο από έντομα και κάθε είδους καταστροφή. Θα δουν τον κόπο τους απλωμένο πάνω στα κρεβάτια τους, λίγο πριν το συσκευαστήριο. Θα δει παππούδες να σου προσφέρουν ένα για καλωσόρισμα και θα σου βάλουν λίγα για το σπίτι πριν φύγεις. Υπάρχουν και τα μαύρα σύκα, τα οποία είναι οι λεγόμενες “μουστάρδες”, τα πολύ ώριμα , και τα οποία δεν θειαφίζονται , με ακόμα γλυκύτερη γεύση και φρουτώδη αρώματα. Τα τελευταία, παρατήρησα, έχουν και διαφορά τιμής με τα λευκά, καθώς η παραγωγή τους είναι μικρότερη.

Ένα άλλο που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι δεν είδα οργανωμένους συκεώνες στην Κύμη. Απ’ ότι έμαθα υπάρχουν, αλλά είναι λίγοι. Κυρίως οι συκοπαραγωγοί έχουν λίγες συκιές διάσπαρτες στα χωράφια τους από τις οποίες βγάζουν όλη τους την παραγωγή. Αντιθέτως βρήκα πολλές ελιές στα χωράφια , κάτι που μου έκανε τρομερή εντύπωση. Αντί να έχουν συκεώνες δηλαδή , έχουν ελιές. Η παραγωγή , ετησίως , φτάνει τους 160 τόνους ετησίως και έχει εξαγωγικό χαρακτήρα. Μου είπαν ότι αν δοκιμάσεις οποιοδήποτε άλλο ξερό σύκο και το σύκο της Κύμης , θα καταλάβεις διαφορά στα αρώματα και στο “δάγκωμα” εξαιτίας του λεπτού του φλουδιού. Η λιανική τιμή του σύκου Κύμης ξεκινάει από 8 εώς 13 ευρώ το κιλό, αναλόγως την περιοχή, το σύκο  και το κατάστημα. Είναι μια πολύ καλή επένδυση για τους νέους αγρότες και πολλές οικογένειες έχουν το σύκο σαν συμπληρωματικό εισόδημα, αφήνοντας περιθώριο για επενδύσεις πάνω σε αυτό το προϊόν.

Η “τσαπέλα”, το άσχιστο σύκο που δεν ακολουθεί την διαδικασία παραγωγής του σύκου Κύμης, και συλλέγεται από το έδαφος έχει διαφορετικό τρόπο παρασκευής και διαφορετικές προδιαγραφές. Είναι οικονομικότερο προϊόν και δεν το παράγει η Κύμη. Έχουν βγει και υποπροϊόντα σύκου όπως η συκόπαστα Κύμης και  το πετιμέζι από σύκο Κύμης και διάφορα άλλα. Οι παλιοί μελισσοκόμοι αφήνουν το “πόσικο” σύκο, το σύκο που δεν προορίζεται για πώληση δηλαδή, για να φτιάξουν σιρόπι για τα μελίσσια βράζοντάς το, κάτι που συμπίπτει με την φθινοπωρινή ανάγκη των μελισσιών για ανάπτυξη και συνοδεύεται με την γύρη της ακονιζιάς που υπάρχει άφθονη στην περιοχή.

Η βραδιά έκλεισε. Το φαγητό ήταν υπέροχο. Έφυγα από το τραπέζι με μία σκέψη. Εύχομαι αυτό το εξαιρετικό προϊόν να συνεχίσει την ανοδική πορεία του, κάτι που έχει ανάγκη ο τόπος της Κύμης. Εύχομαι στο μέλλον να οργανωθεί περισσότερο η τοπική κοινωνία και να καταλάβει τον θησαυρό που έχουν στα χέρια τους. Το σύκο Κύμης είναι, κατά πολύ, η καλύτερη ποιότητα ξερού σύκου στον κόσμο. Και αυτό είναι κάτι που δεν χωράει αμφισβήτηση.

 

Ο φόβος του καταναλωτή.

shopping-supermarket-5

Ο καταναλωτής και ο φόβος του.

 

Το σημερινό άρθρο μας  έχει πολλές συνιστώσες. Αφορά τον μελισσοκόμο, αλλά και κάθε παραγωγό, τον καταναλωτή συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και την πληροφορία αυτή καθ’αυτή και την γνώση που έχουμε για ένα προϊόν. Πηγαίνοντας στο ράφι ενός supermarket και επιλέγοντας το προϊόν που θέλουμε να πάρουμε , συνήθως πίσω του κρύβονται παραγωγοί , έμποροι και μεταπράτες από τους οποίους εμείς γνωρίζουμε μόνο τον έμπορο ο οποίος μας πούλησε το προϊόν του και τον παραγωγό ή τον μεταπράτη που αναγράφει στην συσκευασία του. Η σύνθεση ενός προϊόντος συνήθως συμπεριλαμβάνει πολλά προϊόντα εκ των οποίων αρκετά δεν είναι απτά. Το γεγονός ότι δεν φαίνονται συνεπάγεται στην αγνώστου ταυτότητας περιεχόμενο που χρησιμοποιήθηκε για την σύνθεση του εκάστοτε προϊόντος. Σήμερα λοιπόν θα μιλήσουμε για τον φόβο του καταναλωτή.

Η ελληνική κοινωνία έχει βιώσει αρκετές διατροφικές κρίσεις. Τρόφιμα που βάζουμε στο σπίτι μας και καταναλώνουμε βρέθηκαν στο κέντρο του ενδιαφέροντος της κοινωνίας, καθοδηγούμενα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όχι λόγω κάποιου συμφέροντος, αν θέλουμε να δούμε τα πράγματα σε μια υγειή βάση, αλλά εξαιτίας της ανάγκης πληροφόρησης της κοινωνίας για κάποιον υποθάλπτοντα κίνδυνο. Υπήρξε στο παρελθόν αρκετές φορές αναφορά σε κάποιο κλάδο των τροφίμων που εγκυμονούσε κάποιος κίνδυνος για την δημόσια υγεία , σύμφωνα πάντα με τα μέσα αναμετάδοσης αυτής της πληροφορίας. Γιατί εμείς, ως απλοί καταναλωτές, τις περισσότερες φορές, έχουμε και άγνοια του κινδύνου και άγνοια των τεχνικών γνώσεων πάνω στο εκάστοτε θέμα που παρουσιάστηκε στο παρελθόν. Αρκεί να σας θυμίσω τα γεγονότα της “νόσου των πτηνών” και των “τρελών αγελάδων”. Σε εκείνο το σημείο πληροφόρησης μια άλλη κινητήριος δύναμη παίρνει τα ινία της αγοραστικής δύναμης του κοινού και είναι τόσο δυνατή που είχε άμεσες επιπτώσεις στους παραγωγούς. Αυτή η κινητήριος δύναμη είναι ο φόβος του καταναλωτή.

Όταν ξεσπάει κάποια διατροφική κρίση η αντίδραση στις όποιες πληροφορίες διαχέονται δημιουργεί τον φόβο του καταναλωτή. Μάλιστα ο χρόνος επώασης της διατροφικής κρίσης είναι αντίστοιχα μικρός σε σχέση με τα αποτελέσματα που οικονομικά επιφέρει. Πολλές φορές τα αποτελέσματα είναι σχεδόν καταστρεπτικά για ένα κλάδο και δεν έχει τοπικό χαρακτήρα. Δηλαδή αν κάποια κρίση ξεσπάσει στην Μεγάλη Βρετανία ο καταναλωτής δεν θα αγοράσει μοσχαρίσιο κρέας επειδή αγνοεί, φοβάται και εν τέλη δεν εμπιστεύεται την προέλευσή του, τότε υποφέρει και ο έλληνας κτηνοτρόφος. Το συγκεκριμένο παράδειγμα έχει συμβεί στο παρελθόν και δεν ήταν λίγα τα παραδείγματα τα οποία μιλούσαν για αποπροσανατολισμό και παραπληροφόρηση του κοινού, προφανώς ως μια προσπάθεια άμυνας που δεχόταν ο κλάδος της κτηνοτροφίας. Η παραπληροφόρηση και ο αποπροσανατολισμός γίνεται πολλές φορές απρόσεκτα, απρόσκοπτα και άθελα των διαχειριστών της πληροφορίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας και πληροφόρησης. Μικροί παίζαμε το “χαλασμένο τηλέφωνο” και ο καταναλωτής , τελικός αποδέκτης της εκάστοτε πληροφορίας δεν λάμβανε πάντα την σωστή ενημέρωση. Ίσως η ανάγκη των ΜΜΕ για γρήγορη και άμεση ενημέρωση, όπως  υπόσχονται, κάνουν τα όργανά τους απρόσεκτα, πρόχειρα και προκαλούν βίαιες αναταράξεις οικονομικά σε κάθε κλάδο ενδιαφέροντος κάθε φορά. Και βλέποντας πάντα την κατάσταση ονειρικά, ανάγκη για την συγγραφή ενός δίκαιου άρθρου, ο καταναλωτής έχει την τάση να απαλλάσσει τα ΜΜΕ από κάθε προχειρότητα και κάθε ερασιτεχνισμό και εμπιστεύεται μια πληροφορία αυτούσια, ακριβώς όπως του πλασάρεται , χωρίς ουδεμία διάθεση διασταύρωσης στοιχείων, διήθησης της πληροφορίας και ψυχραιμίας. Το ξέσπασμα κάθε διατροφικής κρίσης είναι αποτέλεσμα του πανικού, που, όπως πάντα, είναι κακός σύμβουλος για συμπεράσματα και άμεση απόδοση ευθυνών. Επομένως, επειδή ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα, απορρίπτει μια ομάδα προϊόντων ή ένα προϊόν και τα υποπροϊόντα του και δικαιολογημένα ως ένα βαθμό. Θα μιλήσουμε όμως για τις ευθύνες που έχει ο καταναλωτής παρακάτω.

Ο ρόλος της σωστής πληροφόρησης είναι κρίσιμος και η επιλογή του φορέα που μας μεταφέρει την πληροφορία, εάν πρόκειται απρόσκοπτα να την εμπιστευτούμε, θα πρέπει να είναι της ίδιας βαρύτητας επιλογής ή όχι του προϊόντος που αφορά η πληροφορία. Όμως υπάρχουν άπειρα παραδείγματα που μεγάλοι φορείς μεταφοράς της πληροφορίας αποτυγχάνουν εν γένει να μεταδώσουν την σωστή πληροφορία. Μάλιστα είναι τέτοια η πλάνη τους που μεταφέρεται στο ακέραιο η πλάνη αυτή και στον καταναλωτή. Έκτοτε διαιωνίζεται μια κατάσταση που πλήττει τους αρμοδίους και ενδιαφερόμενους του εκάστοτε κλάδου. Και στην μάχη που δίνουν τα ΜΜΕ για να κρατηθούν “στην κορυφή της ενημέρωσης” δεν πρόκειται ποτέ να επανορθώσουν σε κάποιο ακούσιο, ονειρικά σκεπτόμενοι πάντα, λάθος τους. Άλλωστε όταν ο καταναλωτής επιλέγει ένα κανάλι το βράδυ πριν πάει για ύπνο να ενημερωθεί για τις εξελίξεις είναι αυτόματα συνυπεύθυνος στο αν θα δεχθεί όλα όσα λέγονται αφιλτράριστα. Παρόλα αυτά, κρατώντας πάντα στο πηλίκο το γεγονός ότι υπάρχει και αντικειμενική δημοσιογραφία στις μέρες μας, μπορεί να ενημερωθεί για το ίδιο γεγονός με ορθολογική σειρά χωρίς οποιαδήποτε πρόθεση λάθους. Γιατί κρατάμε στο πηλίκο ότι μπορεί να λέμε το ίδιο ακριβώς πράγμα με διαφορετικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψιν πάντοτε τις παραμέτρους που παίζουν πάντα τον πρωτεύοντα ρόλο για την είδηση.

Όμως δεν είναι τα πράγματα τόσο ρόδινα. Τις περισσότερες φορές, όσο λανθασμένη και αν είναι η πληροφόρηση θα υπάρχει και κάποια ορθοφωνία. Και αυτή η ορθοφωνία των ΜΜΕ θα ασχολείται με ένα θέμα που θα είναι αληθές. Δηλαδή, τότε, τα μοσχάρια της Μεγάλης Βρετανίας όντως είχαν αρρωστήσει , άρα υπήρχε καπνός και κάποια φωτιά. Ο πυροσβεστικός ρόλος των διαχειριστών της κρίσης είναι να κατασβέσουν την φωτιά και όχι να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο και ολόκληρο τον κλάδο. Άρα οι ευθύνες των διαχειριστών της κρίσης είναι αφενός να εντοπίσουν και να περιορίσουν το πρόβλημα και να διαφυλάξουν τον βαλλόμενο κλάδο και όχι απλά να υπάρξει σωστή πληροφόρηση, όσο και αν υπάρχει και αυτή η αναγκαιότητα. Ευθύνες για την εξάπλωση της κρίσης φέρουν και οι ίδιοι οι παραγωγοί και ο τρόπος εργασίας τους μόνο όταν δεν πράττουν τα προβλεπόμενα μέτρα προφύλαξης οριζόμενα πάντα από το νομοθετικό πλαίσιο. Αν δηλαδή κάποιο σφαγείο δεν πληρεί τις προϋποθέσεις μιας υγειούς επεξεργασίας κρέατος τότε αυτό είναι που δημιουργεί την σπίθα. Η εξάπλωση της πληροφορίας είναι καθαρά θέμα τυχαίων και μη μεταβλητών και συνήθως απαιτείται παραπάνω από ένα δείγμα σπίθας για να μεταδοθεί στον κλάδο.Όμως σε περίπτωση μετάδοσής της η φωτιά καίει όλο τον κλάδο. Η γνώση λοιπόν τόσο του παραγωγού στις μεθόδους που χρησιμοποιεί, όσο και στα προϊόντα που χρησιμοποιεί για την εργασία του απαιτείται να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και καλύτερης ποιότητας. Από κει και πέρα είναι στην διακριτική ευχέρεια του καθενός πως θα δουλέψει.

Όταν ένας κλάδος βάλλεται , ένας άλλος κλάδος επωφελείται. Αυτό έχει δείξει η ιστορία. Αν οι αγελάδες αρρωστήσουν και ξεσπάσει διατροφική κρίση, τότε θα ευνοηθεί η πτηνοτροφία , καθώς δεν θα μπορεί να αποκλειστεί το κρέας από το τραπέζι μας. Αυτό είναι κάτι που αφήνει υπόνοιες ακόμα και για αθέμιτο ανταγωνισμό και αφορά ,συνήθως, τους πιο καχύποπτους. Πρακτικά δεν είναι προτιμητέο να σκεφτόμαστε έτσι, καθώς η καχυποψία είναι προάγγελος του πανικού και ο πανικός πάντα είναι ο λάθος σύμβουλος. Συνήθως επικρατεί η μισή αλήθεια και εδώ έρχεται ο άλλος νόμος της ζωής που μας υποδεικνύει ότι η μισή αλήθεια ισοδυναμεί με το ψέμα και έχει ολέθριες συνέπειες, ισοδύναμες με μιας κατευθυνόμενης πληροφόρησης. Τουλάχιστον μιας μη αμερόληπτης πληροφόρησης. Στο συγκεκριμένο σημείο θα χρησιμοποιήσω το ατυχές (για να μην το χαρακτηρίσω αλλιώς) του “εύκολου πλουτισμού της μελισσοκομίας” που όλοι μας διαβάζουμε ολοένα και συχνότερα στο διαδίκτυο. Και σε αυτό τα όρια της μισής αλήθειας από το ψέμα είναι δυσδιάκριτα.

Κλείνοντας θα πρέπει να αναφέρουμε και την λήθη του καταναλωτή και την απώλεια εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Οι πρώτες διατροφικές κρίσεις που ξέσπασαν στην χώρα μας επέφεραν κλειδονισμούς στους εκάστοτε κλάδους. Πιστευόταν ότι εμείς ως λαός αφενός και ως καταναλωτές αφετέρου έχουμε την τάση να ξεχνάμε, πάντα σαν υποχείρια των φορέων πληροφόρησης. Η γνώση είναι δύναμη, αλλά όπως είπαμε και πιο πάνω είναι πρακτικά αδύνατο να την έχουμε επί παντός επιστητού. Όμως η ορθολογική κρίση μπορεί να κατακτηθεί με τον καιρό ώστε η πληροφόρηση να γίνει αντικειμενική, όσο δύσκολο και αν ακούγεται. Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχουν φθίνουσα πορεία και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους: Την μονόπλευρη ενημέρωση, δηλαδή την έλλειψη αμφίπλευρης επικοινωνίας , και της κακής ποιότητας ενημέρωση. Αυτό υποδεικνύει ότι η λήθη τελικά δεν υπάρχει και δεν λειτουργεί ανασταλτικά για την ορθολογικότερη ενημέρωση. Ο κόσμος μοιάζει να αποκτά αντανακλαστικά στα εκάστοτε προβαλλόμενα γεγονότα. Ο φόβος του καταναλωτή φαίνεται να φιλτράρει τα γεγονότα και , πιστεύω, είμαστε σε καλύτερη θέση από το παρελθόν να τον αντιμετωπίσουμε. Ίσως το τελευταίο να είναι αποτέλεσμα της κρίσης, δεν έχω καταλήξει. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ενημερωνόμαστε σωστά για το προϊόν που αγοράζουμε ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς το πως και το τι αγοράζουμε. Ο καθένας από κει και έπειτα φέρει τις ευθύνες του,από τον παραγωγό μέχρι τα ΜΜΕ και τον καταναλωτή,  σε αυτό το κοινωνικών διαστάσεων φαινόμενο, του φόβου του καταναλωτή.

 

Σπαράγγι.Μεζές ή φάρμακο, κατευθείαν από την μάνα γη.

Το πράσινο σπαράγγι. Εικόνα από buonapappa.net.

Το πράσινο σπαράγγι. Εικόνα από buonapappa.net.

Το σημερινό άρθρο μας είναι αφιερωμένο στο σπαράγγι και την καλλιέργειά του. Έναν καρπό της μάνας γης γνωστό από την αρχαία Αίγυπτο , καθώς έχουν βρεθεί τοιχογραφίες που το απεικονίζουν 5000 χρόνια πριν. Οι αρχαιολόγοι δεν ξεκαθαρίζουν αν το καλλιεργούσαν ή αν ήταν αυτοφυές , ενώ καλλιεργούνταν 2000 χρόνια πριν στην Μικρά Ασία που χρησιμοποιούνταν για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε ως αυτοφυές φυτό, σε ημιορεινές , υγρές περιοχές και αργότερα ξεκίνησε η καλλιέργειά του εξαιτίας των ιδιοτήτων του.

Το σπαράγγι (Asparagus Officinalis ή Ασπάραγος ο φαρμακευτικός) ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα κρεμμύδια, τα πράσα και το σκόρδο. Υπάρχουν τρία είδη καλλιεργήσιμου σπαραγγιού: Το λευκό, το πράσινο και το μωβ. Στα πράσινα σπαράγγια το χρώμα τους οφείλεται στην χλωροφύλη και την σύνθεσή της με τον ήλιο. Τα λευκά σπαράγγια σκεπάζονται με το χώμα για να διατηρήσουν το λευκό τους χρώμα. Τα μωβ σπαράγγια οφείλουν το χρώμα τους στις λίγες ώρες έκθεσής τους στον ήλιο. Τα πράσινα σπαράγγια, που είναι και τα πιο γνωστά στην χώρα μας, έχουν ελαφριά γλυκιά γεύση και είναι τραγανά, ενώ τα άσπρα, άγνωστα ως επί το πλείστον σε μας, έχουν έντονη φρουτώδη γεύση.

Το σπαράγγι ως τρόφιμο είναι εξαιρετική πηγή πολύτιμων ιδιοτήτων. Έχει διαιτητικές και διουρητικές ιδιότητες. Η σύνθεσή τους ποικίλει ανάλογα με το στάδιο συγκομιδής του και αποτελείται από  νερό, μη αζωτούχες ενώσειw,πρωτεϊνες, ίνες, λίπη και τέφρα. Είναι πηγή ασβεστίου, βιταμινών Β1,Β2,Β7,Α,Ε,Κ, σιδήρου, φωσφόρου και βιταμίνης C που εμπεριέχονται κυρίως στον βλαστό του. Κατά το βράσιμό του χάνει το 27-40% των βιταμινών του. Επίσης περιέχουν σελήνιο, κάλιο, χαλκό, μαγγάνιο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο. Έχει έντονη αντιφλεγμονώδη δράση εξαιτίας των φλαβονοειδών του.Επίσης, έχει βρεθεί ότι περιέχουν ικανοποιητική ποσότητα ινουλίνης, προβιοτικού, που βοηθά στην καλή κατάσταση του πεπτικού συστήματος, στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του ορθού και στην αύξηση της απορρόφησης θρεπτικών συστατικών.

Οι αντιοξειδωτικές ουσίες που περιέχει μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων προβλημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου ΙΙ, τα καρδιαγγειακά και είναι μια γραμμή άμυνας ενάντια στον καρκίνο λόγω της μείωσης του οξειδωτικού στρες στον οργανισμό.Βοηθά στον μεταβολισμό των υδατανθράκων και τη ρύθμιση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η περίοδος συγκομιδής του είναι από τα τέλη Μαρτίου ως τον Μάιο. Προτιμάται να καταναλώνονται κατ’ ευθείαν από την συγκομιδή τους και αν δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα διατηρούνται σε υγρή ψύξη, ίσως τυλιγμένα σε μια υγρή πετσέτα μέσα στο ψυγείο. Η γαστρονομία έχει να μας διδάξει διαφόρους τρόπους για την απογείωση της νοστιμιάς τους: Βραστά με προσθήκη ελαιολάδου και λεμονιού, με τυρί ή ομελέτα με αυγά που είναι και το πιο διαδεδομένο.

Το σπαράγγι είναι φυτό δίοικο, δηλαδή σε άλλα άνθη εμφανίζοντα τα θηλυκά και σε άλλα τα αρσενικά. Το ριζικό του σύστημα είναι πλούσιο και σαρκώδες και το υπέργειο τμήμα του ξεραίνεται στις χαμηλές θερμοκρασίες , ενώ επανέρχεται κατά την άνοδό της.  Η φυτεία ζει εώς 12 χρόνια και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που έχουν φτάσει τα 16. Η μέγιστη απόδοση επιτυχγάνεται από τον 3ο εώς τον 9ο χρόνο. Από τις μασχάλες του φυτού βγαίνουν τα λεγόμενα κλαδόφυλλα σε αραχνοειδείς διατάξεις και τα άνθη τα οποία είναι μικρά, πρασινοκίτρινα και έχουν 6 πέταλα. Ευδοκιμεί κυρίως σε περιοχές που έχουν χαμηλές θερμοκρασίες στο έτος για τρεις μήνες κατά τους οποίους το φυτό μπαίνει σε λανθάνον λίθαργο. Η άνοδος της θερμοκρασίας παίζει σημαντικό ρόλο στον χρόνο ανάπτυξης του φυτού την άνοιξη καθώς επηρεάζεται σημαντικά η ταχύτητα ανάπτυξης των βλαστών.

Το πράσινο σπαράγγι προτιμά τα πηλώδη , ιλυοπηλώδη ή ιλυώδη εδάφη ενώ το λευκό τα αμμώδη. Γενικά μπορούν να δώσουν μια καλή ποιότητα βλαστών σε όλα τα εδάφη αρκεί να είναι ηλιόλουστα, καλοστραγγισμένα, με PH 5-7 και με πολλές οργανικές ουσίες. Αν επιλέξετε η φυτεία σας να είναι μόνιμη καλό θα ήταν να προετοιμάσετε το έδαφος κατάλληλα , καθώς μετά το δεύτερο έτος οποιαδήποτε μεταβολή στο έδαφος είναι πρακτικά αδύνατη χωρίς την καταστροφή του ριζικού συστήματος του φυτού , λόγω πυκνότητας. Οι εργασίες πρέπει να γίνονται τουλάχιστον σε βάθος των 30 εκατοστών. Στο έδαφος πρέπει να προσθέσουμε μεγάλες ποσότητες αζώτου,φωσφόρου και καλίου.Θεωρείται απαραίτητη η προσθήκη 5-6 τόνων κοπριάς ή κόμποστ στο στρέμμα και ριζοπότισμα με εκχύλισμα κόμποστ. Επιπρόσθετα ψεκασμός στα φύλλα με υγρό εκχύλισμα φυκιών 2- 3 φορές στην περίοδο ανάπτυξης.

Καλλιέργεια σπαραγγιών. Εικόνα από το fytokomia.gr

Καλλιέργεια σπαραγγιών. Εικόνα από το fytokomia.gr

 

Τα σπαράγγια καλλιεργούνται με σπορά και μεταφύτευση. Ο βλαστός αργεί να βγει (θέλει περίπου 6 εβδομάδες) ενώ χρειάζεται συνεχώς πότισμα. Η πυκνότητα φύτευσης του βλαστού είναι στα 4 εκατοστά βάθος, 30 εκατοστά ανάμεσα στις γραμμές και 10 εκατοστά επί τις γραμμές. Προτιμούνται τα αρσενικά φυτά γιατί είναι παραγωγικότερα από τα θηλυκά, μια διαλογή που γίνεται στα σπορεία. Συνήθως όμως ξεκινάμε τη φυτεία αγοράζοντας πιστοποιημένα ριζώματα, (Εικ. 2) (περίπου 1300/στρ) ενός έτους, τα οποία εμβαπτίζουμε σε εκχύλισμα κόμποστ για 5 λεπτά πριν τη φύτευση για λόγους πρόληψης ασθενειών. Η περίοδος φύτευσης εκτείνεται από αρχές Μαρτίου έως τέλος Απριλίου. Σε περιοχές με όψιμους παγετούς πρέπει να καθυστερεί. Πριν το φύτεμα τοποθετούμε στο αυλάκι κατά το 1/3 καλοχωνεμένη κοπριά ή κομπόστ, τοποθετούμε τους βλαστούς με το μάτι προς τα πάνω και καλύπτουμε με κοπριά ξανά 6 εκατοστών και προσθέτουμε ασβεστόλιθο.Το Φθινόπωρο αρχίζει η εδαφοκάλυψη των φυτών με κό­μποστ ή κοπριά για να σχηματιστούν σαμάρια κατά μήκος των πρώην αυλακιών και αυλάκια άρδευσης μεταξύ τους.Η εργασία αυτή επαναλαμβάνεται τέλη χειμώνα με αρχές Ανοιξης, (οι Αλκυονίδες μέρες θεωρούνται οι καλύτερες), πριν εμφανιστούν τα βλαστάρια και ξανά το φθινόπωρο. Για προστασία των νεαρών φυτών από τον παγετό καλό θα ήταν να χρησιμοποιούμε κάποια απαλή εδαφοκάλυψη, όπως άχυρο.

Τα ποτίσματα που εφαρμόζουμε πρέπει να γίνονται με διήθηση και να είναι λίγα. Συνήθως γίνεται ένα στην έναρξη της συγκομιδής , ένα στο τέλος της, ένα το καλοκαίρι και ένα το φθινόπωρο. Η κάλυψη τον σαμαριών τον Φεβρουάριο με πλαστικό νάυλον δίνει πρώιμη παραγωγή κατά την συμβατική καλλιέργεια.

Τα σπαράγγια ανήκουν στα εντομογαμή φυτά. Η γονιμοποίηση γίνεται με τους επικονιαστές και καλό θα ήταν να φυτεύουμε αρσενικά με θηλυκά φυτά σε αναλογία 1:5 , αν θέλουμε να πάρουμε τους σπόρους του για αναπαραγωγή.Ο σπόρος ωριμάζει τον Οκτώβρη – Νοέμβρη. Τον μα­ζεύουμε μαζί με την κόκκινη ράγα και τον ξεχωρί­ζουμε απ’ αυτήν τρίβοντας τον με τα χέρια μας. Μετά τον ξε­πλένουμε με άφθονο, τρεχούμε­νο νερό. Οι καρποί περιέχουν 4-6 σπόρους. Ενα γραμμάριο περιέχει 50-65 σπόρους. Η βλαστική τους ικανότητα διαρκεί 3 χρόνια.

Αν τα σπαράγγια είναι πικρά και σκληρά, τότε το έδαφος που καλλιεργήθηκαν είναι ξερό. Είναι φυτά ευάλωτα στην φουζαρίωση και ριζοκτόνια και οφείλεται κυρίως στην έλλειψη χαμηλών θερμοκρασιών τον χειμώνα για τον λανθάνον ύπνο του φυτού που προαναφέραμε. Ο κριόκερος είναι ένα έντομο εχθρός του σπαραγγιού που προκαλεί ζημιές στις καλλιέργειες. Η συγκαλλιέργεια με την ντομάτα τα απωθεί αυτά τα έντομα, ενώ η παρασιτική σφήκα και η πασχαλίτσα είναι φυσικός εχθρός του φυτού.Σκόνισμα των φυτών με οστεάλευρα ή φωσφορικά πετρώματα δουλεύει απωθητικά και συγχρόνως λιπαίνει την καλλιέργεια.Ψεκασμοί με το φυτό Deris Eliptica έχει δώσει καλά αποτελέ­σματα σε σοβαρές προσβολές. Επίσης μπορεί να γίνει ψεκασμός με ροτενόνη.

Η φουζαρίωση δεν αντιμετωπίζεται, απλά προλαμβάνεται με την χρήση ανθεκτικών πιστοποιημένων σπόρων σπαραγγιού και την πλύση τους με διάλυμα χλωρίνης 1:9 και το ξέπλυμά τους με άφθονο νερό.Αναφέρεται ότι η πρόσθεση χλωριούχου νατρίου στο έδαφος που καλλιεργείται σπαράγγι (1 κιλό στα 100m2) μπορεί να οδη­γήσει σε ύφεση την εξέλιξη του φουζαρίου και να ευνοήσει την ανάπτυξη των ριζών του σπαραγγιού. Η ιώδης ριζοκτονίαση, ένας μύκητας που προσβάλει το ριζικό τμήμα του σπαραγγιού και ευνοείται όταν το φθινόπωρο είναι υγρό και θερμό και όταν προηγηθεί καλλιέργεια ευαίσ­θητη στη ριζοκτόνια. Αντιμετω­πίζεται προληπτικά με τη χρή­ση ανθεκτικών ποικιλιών, απολυμασμένων φυτών, αγρανά­παυση ή αμειψισπορά.

Μπορεί να καλλιεργηθεί μετά από σιτάρι ή καλαμπόκι και ποτέ μετά από πατάτα ή τεύτλα. Ο μαϊντανός και ο βασιλι­κός ευνοούν την ανάπτυξή τους, ενώ δεν ταιριάζει η συγκαλλιέργεια με σκόρδα, πράσα και κρεμμύδια.Θα πρέπει να περιορίσουμε την περίοδο συγκομιδής σ’εκείνα τα χρονικά όρια που θα επιτρέψουν στο φυτό να αποκτήσει τελικούς βλαστούς και άξονες που θα μπορούν να αποταμιεύουν θρεπτικά στοιχεία για τα επόμενα χρόνια.Αν κατά τη διάρκεια της συγκομιδής παρατηρήσουμε ότι οι βλαστοί γίνονται υπερβολικά αδύνατοι, πρέπει να διακόψουμε και να αφήσουμε τα φυτά να ησυχάσουν μέχρι την επόμενη χρονιά.Θα πρέπει υποχρεωτικά την εποχή συγκομιδής να περνάμε κάθε μέρα και να ελέγχουμε αν υπάρχουν βλαστοί για κόψιμο. Αν δεν πάμε μια μέρα, οι βλαστοί θα βγουν έξω και θα πρασινίσουν. Κατά μέσο όρο χρειάζεται ένας εργάτης για 5 στρέμματα.Οι κομμένοι βλαστοί έχουν μήκος 20-25 cm.Πριν γίνει οποιαδήποτε διαλογή συνήθως εμβαπτίζονται και παραμένουν στο νερό 2-4 ώρες για να σταματήσει η αλλαγή του χρώματος. Το νερό πρέπει να διατηρείται κρύο (2- 5 οC). Μια καλή φυτεία μπορεί να δώσει γύρω στα 500 κιλά στο στρέμμα.

Τα σπαράγγια αποτελούν μια καλή επιλογή ως μορφή εναλλακτικής καλλιέργειας. Έχουν καλό ποσοστό στην σχέση μεταξύ τιμής και απόδοσης και οι τιμές παραγωγού φτάνουν τα 2,20€/κιλό. Στον καταναλωτή φτάνουν με εξαιρετικά υψηλή τιμή που φτάνει εώς και τα 8€/κιλό σε συσκευασίες-δέματα του μισού κιλού. Τα δεύτερης ποιότητας σπαράγγια κονσερβοποιούνται ελαχιστοποιώντας τις απώλειες. Για την Ελλάδα είναι εξαγώγιμο είδος , ενώ καλλιεργείται εντατικά και σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης. Δικαίως χαρακτηρίζεται ως “πράσινος χρυσός” της αγροτικής οικονομίας και ολοένα αυξάνονται οι καλλιεργητές που επιλέγουν την επένδυση σε αυτό το είδος της καλλιέργειας.


Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το άρθρο “Η καλλιέργεια του σπαραγγιού” του κυρίου Γιώργου Κολέμπα, την αναφορά του ηλεκτρονικού περιοδικού diatrofi.gr και την wikipedia.org .

 

Οι μετακινήσεις μελισσοσμηνών από την Νότια Ιταλία έχουν σταματήσει.

Το μικρό σκαθάρι, η νέα απειλή της μελισσοκομίας. Εικόνα από την timesofmalta.com

Το μικρό σκαθάρι, η νέα απειλή της μελισσοκομίας. Εικόνα από την timesofmalta.com

Η εφημερίδα Times of Malta, σχετικά με την εμφάνιση του σκαθαριού που προκαλεί μεγάλες καταστροφές στην γειτονική Ιταλία, αναφέρει χαρακτηριστηκά:

Η Ιταλική κυβέρνηση έχει σταματήσει τις εισαγωγές μελισσοσμηνών από την Νότια Ιταλία μετά την ανακάλυψη από το Ιταλικό Κέντρο Αναφοράς για την Μελισσοκομία του σκαθαριού , του πρωτοεμφανιζόμενου, σε Ευρωπαϊκό έδαφος , παρασίτου της κυψέλης, στην Gioia Tauro. Το Κέντρο έχει επιβεβαιώσει την παρουσία τους σκαθαριού σε άλλα 16 μελισσοκομεία εντός 20 χλμ από την ζώνη προστασίας στην Gioia Tauro και πρόσφατα στις Συρακούσες της Σικελίας.

“Αυτό το σκαθάρι αποτελεί σημαντική απειλή για τα μελισσοσμήνη στην Μάλτα. Για αυτόν το λόγο έχουν απαγορευτεί οι εισαγωγές στην Μάλτα ζωντανών μελισσοσμηνών από τις προσβεβλημένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων και των μελισσών για επικονίαση” , είπε το Φυτοϋγειονομικό Τμήμα.

Το μικρό σκαθάρι, με το όνομα Aethina tumida, προερχόμενο από την Αφρική, είναι σκούρο καφέ προς μάυρο, με μήκος περίπου μισού εκατοστού, και μπορεί να παρατηρηθεί οπουδήποτε μέσα στην κυψέλη. Το ενήλικο σκαθάρι εναποθέτει αυγά σε ρωγμές μέσα στην κυψέλη τα οποία εκκολάπτονται και μετατρέπονται σε προνύμφες μήκους 1,6 εκατοστού. Τρέφονται με κερί και γόνο προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές στην κυψέλη. Η αναπαραγωγή επιτυγχάνεται στο έδαφος κοντά στην κυψέλη, ενώ πετάει αρκετά μακρυά μέχρι να βρει άλλη κυψέλη και να αναπαραχθεί.

Φαίνεται ότι απειλούνται όλα τα μελισσοσμήνη που είναι εγκατεστημένα στην Ευρώπη , καθώς είναι μαθηματικά βέβαιο πως υπάρχει κίνδυνος να προσβληθούν, συμπεριλαμβανομένης και την Μάλτας. Οι μελισσοκόμοι και οι ενώσεις τους πρέπει, επομένως, να αναφέρουν αμέσως οποιαδήποτε παρατήρηση του επιβλαβούς αυτού οργανισμού στο κτηνιατρικό και Φυτοϋγειονομικό  Τμήμα  και έχει εγκαταστήσει δωρεάν τηλεφωνική γραμμή γι’ αυτόν το σκοπό. Προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος του επιβλαβούς αυτού οργανισμού από μελισσοσμήνη που εισάγονται στη Μάλτα, οι μελισσοκόμοι πρέπει να αποφεύγουν την εισαγωγή εξοπλισμού των μελισσών από την πληγείσα περιοχή, καθώς υπάρχει δυσκολία στον εντοπισμό του μικρού σκαθαριού με αυτά τα στοιχεία.  Ο κίνδυνος αυτός επεκτείνεται και σε προϊόντα κυψέλης, όπως κερί μέλισσας και μέλι χύμα. Οι αγοραστές έχουν καθήκον να αποσαφηνίζουν την προέλευση των αγορών τους καθώς υπάρχει κίνδυνος για την υγεία των μελισσοσμηνών. Οι μελισσοκόμοι κλήθηκαν να προσέξουν την αντικατάσταση των ντόπιων αποθεμάτων σε ζώντα υλικό στην Μάλτα από τυχαίες εισαγωγές βασιλισσών και μελισσοσμηνών από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.


Αναμετάδοση από timesofmalta.com

 

Τομάτα: Το οπωροκηπευτικό με τις περισσότερες έρευνες στον κόσμο.

Εικόνα από athinorama.gr

Εικόνα από athinorama.gr

Αν πας στον πάγκο ενός μανάβη θα διακρίνεις, πέρα από τα πλούσια και φανταχτερά χρώματα του πάγκου, ένα οπωροκηπευτικό που  λόγω χρώματος και λόγω αρώματος,ξεχωρίζει , ειδικότερα αν είναι φρέσκο. Θα διακρίνεις έναν καρπό τόσο λαχταριστό που μοιάζει λες και βγήκε από τα ακριβότερα εστιατόρια του κόσμου, από την φαντασία ενός καλλιτέχνη της γαστρονομίας, έναν μοναδικό καρπό που αποτελεί τον ιδανικό συνδυασμό γεύσης με πολλά άλλα τρόφιμα και γεύσεις. Έχει πολλές χρήσεις, χρησιμοποιείται ευρέως στην μεσογειακή , και όχι μόνο, κουζίνα και αποτελεί το κλειδί της γαστρονομικής απόλαυσης στο τραπέζι μας. Μα φυσικά, κυριολεκτικά και μεταφορικά, μιλάμε για την τομάτα.

Ένα φυτό ιθαγενές της κεντρικής και νότιας Αμερικής, από το Μεξικό ως το Περού, ταξίδεψε στους τόπους μας τον 16ο αιώνα. Ο καρπός της πέρασε θάλασσες και τρικυμίες από τόσο μακριά και στην αρχή χρησιμοποιούνταν για διακοσμητικούς λόγους στα μποστάνια , μια και θεωρούνταν δηλητηριώδες φυτό, πιθανότατα λόγω χρώματος. Τότε υπήρξε μια στιγμή, που κάποιος άνθρωπος ριψοκινδύνεψε την δοκιμή της , οριοθετώντας έναν σταθμό στην μετέπειτα παγκόσμια γαστρονομία. Η ανακάλυψη ότι το φυτό δεν ήταν δηλητηριώδες άνοιξε νέους ορίζουντες στις κουζίνες του κόσμου. Το στρύχνον το λυκοπερσικόν δεν δίνει μόνο χρώμα , αλλά και άρωμα στα φαγητά μας και η ντομάτα είναι κύριο πια εμπορικό είδος για την χώρα μας  σε πολλές μορφές και πολλές ποικιλίες. Όποιος δεν έχει επισκευτεί χωράφι με ντομάτες και δεν έχει δοκιμάσει την ώρα την συγκομιδής τον κόκκινο καρπό της, τότε δεν ξέρει το δυνατό χαρακτηριστικό άρωμα φρεσκάδας την ντομάτας που διαρκώς φθίνει με την επίδραση του χρόνου πάνω της. Τόσο νόστιμη , που θαρρείς με λίγο αλάτι, κατ’ ευθείαν από το φυτό, σε οδηγεί σε πολύχρωμα μονοπάτια γευστικής εμπειρίας.

Η ντομάτα είναι ένα προϊόν που φτάνει σε τζίρο τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως ανά έτος. Χρησιμοποιείται ευρέως σε σαλάτες και σάλτσες , ενώ έχει πολλές αντικαρκινικές ιδιότητες. Η τεράστια εμπορική αξία του πυροδότησε μια σειρά ερευνών για αυτόν τον καρπό που στην αρχή θεωρούνταν φρούτο, ενώ το 1893 το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών το προκήρυξε ως λαχανικό. Συγκεκριμένα , το 2012 ,σε αναθεώρηση του περιοδικού Nature, δημοσιεύτηκε το γονιδίωμα της ντομάτας ολοκληρωμένο κατά 80%. Στις μέρες μας έχουν αναπτυχθεί ποικιλίες σε διάφορους χρωματικούς συνδυασμούς και γευστικές διαφοροποιήσεις, διαφοροποιήσεις σχετικά με το μέγεθος και την ποικιλία, με τον προορισμό της στα πιάτα μας και την απουσία των σπόρων και του “ξύλου” ακριβώς στο κέντρο της. Ειδικότερα, ακόμη και στα δικά μας μανάβικα , μπορείτε να συναντήσετε από πορτοκαλί και κίτρινες ντομάτες, μέχρι τα πομοντόρια που προορίζονται για σάλτσες και τις τσέρι ντομάτες. Ποικιλίες πιο γλυκές, χωρίς σπόρο, προορισμένες για σάλτσες ή σαλάτες, η κάθε μία έχει κάτι διαφορετικό να μας προσφέρει.Ενδιαφέρον επίσης είναι ότι η ντομάτα και η πατάτα έχει το 92% των γονιδίων τους κοινά. Η μελιτζάνα και η πιπεριά θεωρούνται συγγενικά είδη και θεωρείται ότι η αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος της ντομάτας θα οδηγήσει σε βελτίωση των ποικιλιών αυτών των ειδών.

Παραγωγικά υπάρχουν οι αναρριχώμενες ντομάτες του θερμοκηπίου και οι υπαίθριες ντομάτες. Είναι φυτό μονοετές και αποδίδει τον καρπό της την καλοκαιρινή περίοδο, μέχρι τις πιο όψιμες αρχές του φθινοπώρου. Γενικότερα είναι προτιμότερο και πιο ωφέλιμο να καταναλώνεται στην εποχή της. Παρόλα αυτά , στην χώρα μας, καλλιεργείται καθ’ όλη την διάρκεια του έτος σε θερμοκήπια. Χρησιμοποιείται , συνήθως , η φυσική γονιμοποίηση με βομβίνους, πληροφορία που πλασάρεται, εμπορικά, ως προσόν. Συγκεκριμένα, οι βομβίνοι προκαλούν μια δόνηση στους στημόνες της ντομάτας απελευθερώνοντας γύρη η οποία πέφτει στο στίγμα. Έτσι επιτυγχάνεται η γονιμοποίηση. Στην καλλιέργεια της τομάτας , όταν αυτή έχει ανοίξει τα άνθη της σε ένα ποσοστό 5-10%, εγκαθιστάται μία κυψέλη ανά 2,5 στρέμματα καλλιέργειας και για ένα δίμηνο και επιτυγχάνεται η γονιμοποίησή της, όσο η αποικία είναι αποδοτική. Επειδή το άνθος της τομάτας δεν έχει νέκταρ, στις κυψέλες εγκαθιστάται σιρόπι για να κρατηθεί το ενδιαφέρον του βομβίνου εντός της καλλιέργειας. Είναι σημαντικό να μην υπάρχει ανθοφορία εκτός θερμοκηπίου γιατί τότε οι βομβίνοι θα προτιμήσουν άνθη με νέκταρ.

Η ντομάτα έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού. Περιέχουν μέταλλα, ιχνοστοιχεία και βιταμίνες που βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, προστατεύουν από τον καρκίνο, ρυθμίζουν το ζάχαρο και την χοληστερίνη και ενισχύουν τα οστά. Στην τομάτα εμπεριέχεται λυκοπένιο με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και όπως έχει αποδειχθεί απορροφάται καλύτερα όταν είναι μαγειρεμένη  ή με συνοδεία ελαιολάδου. Το λυκοπένιο εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες και περιέχεται σε μικρότερες ποσότητες στο καρπούζι, την φράουλα και το γκρέιπφρουτ.

Η τομάτα ευδοκιμεί σε ήπια και ζεστά κλίματα και προτιμά το αργιλώδες ή αμμώδες υπόστρωμα του εδάφους. Αναζητά τον φώσφορο, το άζωτο και το ασβέστειο, τα οργανικά στοιχεία καθώς επίσης αναζητά και εδάφη με ουδέτερο PH. Το χλώριο εμποδίζει την ανάπτυξη του φυτού.

Στην υδροπονική καλλιέργεια της τομάτας, μια πρακτική που συναντούμε όλο και συχνότερα τον τελευταίο καιρό, η ανάπτυξη του φυτού γίνεται στο νερό αντί στο χώμα. Κατά την υδροπονική καλλιέργεια καταναλώνεται 50% λιγότερο νερό και 50% λιγότερα λιπάσματα. Όμως η υδροπονία δεν συγχωρεί λάθη, μια και η λανθασμένη χρήση των θρεπτικών συστατικών που δίνονται στην καλλιέργεια μπορεί να οδηγήσει στην οριστική κατάρευσή της. Χαρακτηριστικό είναι ότι η απόδοση την υπαίθριας συμβατικής καλλιέργειας της ντομάτας, ετησίως, μπορεί να φτάσει τους 3-7 τόνους ανά στρέμμα , ενώ με την υδροπονική καλλιέργεια μπορεί να φτάσει και τους 20 τόνους. Στον αντίποδα αυτής της διαφοράς βέβαια είναι το υψηλό κόστος εγκατάστασης της υδροπονικής καλλιέργειας σε σχέση με την υπαίθρια ντομάτα.


Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από την wikipedia.org, το άρθρο μας με τίτλο “Η μέλισσα κτίστης, η μοναχική μέλισσα,η ξυλουργός μέλισσα και ο βομβίνος” , το άρθρο της εφημερίδας Εθνος (http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23353&subid=2&pubid=63597662) και το άρθρο του ηλεκτρονικού περιοδικού vita.gr (http://www.vita.gr/diatrofi/eating-healthy/article/7087/sto-mikroskopio-h-ntomata/).