Μελισσοκομική συνείδηση

bees_entrance

Ύστερα από αρκετό καιρό δηλώνουμε παρουσία, δυνατή παρουσία μάλιστα, καθώς συνεχίζονται οι μελισσοπεριπέτειές μας. Το σημερινό μικρό άρθρο μας αφορά κάτι που πρέπει να έχουμε όλοι, ανεξαιρέτως αν είμαστε επαγγελματίες, ερασιτέχνες ή όχι μελισσοκόμοι. Αφορά τη μελισσοκομική συνείδηση, τον τρόπο σκέψης και προσαρμογής της καθημερινότητάς μας προς όφελος των μελισσών και κατ’ επέκταση δικό μας.

Η μέλισσα ανήκει στον κρίκο της αλυσίδας που αν σπάσει, μαζί με το πλαγκτόν των ωκεανών, τότε ο κόσμος θα γίνει αγνώριστος, ο θάνατος θα είναι ολόγυρα, η ζωή σε διάφορα είδη, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου θα κινδυνεύσει και οι συνέπειες θα είναι μη αντιστρέψιμες. Ο λόγος είναι ότι αφενός το πλαγκτόν των ωκεανών αφήνει το 50% του οξυγόνου του πλανήτη, αφετέρου οι μέλισσες είναι ο κύριος επικονιαστής της χλωρίδας του πλανήτη. Το μεγαλύτερο ποσοστό των τροφών που τρώμε βασίζονται στη μέλισσα (εντομογαμή φυτά) και μεγάλο ποσοστό των ειδών του πλανήτη που παρασιτούν ή τρώνε αυτά τα φυτά, κινδυνεύουν. Επομένως έχουμε στο νου μας ότι αν οι μέλισσες χαθούν από τη γη η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κίνδυνο, το είπε άλλωστε και ο Αϊνστάιν.

Στον πλανήτη η ζωή έχει κινδυνεύσει πέντε φορές από τότε που εμφανίστηκε πάνω του.

Μελίσσια καταρρέουν ξεκινώντας από χώρες που έχουν απέραντες εκτάσεις σε μονοκαλλιέργειες, οι κίνδυνοι για τη μέλισσα έχουν αυξηθεί καθώς έχει προστεθεί και αυτός του ανθρώπου. Η ανθρώπινη κοινωνία έχει βασιστεί σε έναν τρόπο ζωής που, ενώ κάνουν τη ζωή πιο “ποιοτική”, την καταστρέφουν. Κάθε έκφανση της σύγχρονης ζωής, όπως η μετακίνηση, ο ηλεκτρισμός, ακόμη και η διατροφή βασίζεται σε διάφορες διεργασίες που έχουν ως αποτέλεσμα την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα. Η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και κάνουν τους επιστήμονες εξαιρετικά ανήσυχους. Η θερμοκρασία ανεβαίνει, λιώνουν οι πάγοι, και ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ότι θα υπάρξουν πλημμύρες, ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι θα υπάρξει έκλυση του μεθανίου που είναι φυλακισμένο στους πάγους των πόλων. Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ  “Racing Extinction” των Mark Monroe και Louie Psyhoyos (2015) μάλιστα αναφέρεται ότι η βιομηχανία τροφίμων και κρέατος παράγει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα απ’ ότι η μετακίνηση των ανθρώπων. Οι πόροι στερεύουν και τα επόμενα πενήντα χρόνια θα είναι κρίσιμα, εκτός αν κάτι να αλλάξει.

Την πρώτη φορά που κινδύνευσε η ζωή στον πλανήτη ήταν για τον ίδιο λόγο: Το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο.

Σ’ αυτόν τον αφιλόξενο κόσμο η μέλισσα καλείται να επιβιώσει και μαζί της ο άνθρωπος. Υπάρχει μια εκτεταμένη αλόγιστη χρήση νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων που αποδεδειγμένα οδηγούν στην κατάρρευση των αποικιών των μελισσών. Η αποφυγή χρήσης τους και γενικότερα η ορθολογική χρήσης επιτρεπόμενων φυτοφαρμάκων βραδυνές ώρες κάπως περιορίζει το πρόβλημα. Όμως υπάρχουν και πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ανεξάρτητα αν είμαστε αγρότες ή όχι. Η  υιοθέτηση ενός πράσινου τρόπου ζωής, φιλικού προς το περιβάλλον, η εκμετάλλευση της πράσινης ενέργειας, η αποφυγή αλόγιστης σπατάλης ενέργειας, η διατροφή που σέβεται το περιβάλλον, η φυτοκομία που μπορεί να αξιοποιηθεί από τη μέλισσα και να γίνει αποδεκτή από τον άνθρωπο, είναι μερικά από κάποιες επιλογές που μπορούμε να κάνουμε ώστε να γίνει η ζωή μας καλύτερη. Ο καθένας βέβαια θα σκεφτεί το βολικό “εγώ θα σώσω τον κόσμο”, όμως αυτή είναι η βάση στην οποία ο καθένας πρέπει να σταθεί, να σκεφτεί και να πράξει ώστε να ξεπεράσει αυτή την θέση. Μια θέση που δεν πρέπει να αφήσουμε αμαχητί. Βέβαια εκεί που βρίσκεται οποιαδήποτε ιδέα, εγκυμονεί το κέρδος, οπότε οι επιλογές θα πρέπει να είναι καλά μελετημένες.

Ο άνθρωπος εμφανίστηκε πρόσφατα σε σχέση με την ζωή στον πλανήτη, και σε απειροελάχιστο χρόνο δρα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να κινδυνεύει η ζωή εξαιτίας του. Σε λίγα χρόνια το 50% των ειδών του πλανήτη θα χαθούν οριστικά.

Ακόμα και στις πόλεις υπάρχουν μέλισσες. Έχω δει σε πολλά πάρκα μέλισσες την άνοιξη να μαζεύουν γύρη από λουλούδια. Είναι γύρω μας και είναι για εμάς. Ας φυτέψουμε όλοι κάποιο λουλούδι φιλικό προς τις μέλισσες στο μπαλκόνι μας, αν ζούμε στις πόλεις. Αν βρισκόμαστε στην επαρχία ας σκεφτούμε την επόμενη φορά που θα κάνουμε χρήση κάποιου φυτοφάρμακου. Ας σκεφτούμε και ας πράξουμε. Για να μην βρεθούμε στην άβολη θέση (που θα γίνει σύντομα, σε αυτή την γενιά) να χτυπάμε το κεφάλι μας στον τοίχο. Ας αποκτήσουμε μελισσοκομική συνείδηση.

Γιατί μελισσοκομία.

Εικόνα από nytimes.com

Εικόνα από nytimes.com

Σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια σειρά άρθρων που αφορά την μελισσοκομία με τίτλο “Γνωριμία με την μελισσοκομία” που απευθύνονται σε υποψήφιους, αρχάριους και ερασιτέχνες μελισσοκόμους.Είναι ένα πόνημα που αφορά και τους επαγγελματίες.Εραστές της μέλισσας, σε όλες τις περιπτώσεις, θα έλεγα εγώ. Θα πιάσουμε την μελισσοκομία από την βάση της, όχι τόσο σε τεχνικό επίπεδο,όσο σε θεωρητικό, ώστε να διασαφηνίσουμε και να απομυθοποιήσουμε τί σημαίνει μελισσοκομία και να θέσουμε στην βάσανο της οργάνωσής της σε επαγγελματικό επίπεδο. Τί σημαίνει αυτό; Αν πιάσουμε την μελισσοκομία σε θεωρητικό επίπεδο και αποσυνθέσουμε όλες τις παραμέτρους που την συνθέτουν τότε θα μπορούμε να κοστολογήσουμε αφενός τις ενέργειες της αγροτικής εκμετάλλευσης , αφετέρου θα μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γνώση των επιστημόνων της μελισσοκομίας δια μέσου των βιβλίων της και να εφαρμόσουμε την μέθοδο που ταιριάζει στην δική μας εκμετάλλευση.

Για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να χωρίσουμε ένα λευκό φύλο χαρτί σε δύο μέρη. Στην πρώτη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι μελισσοκομική εκμετάλλευση έχουμε, σε τι εξοπλισμό βασιζόμαστε και τι μέσα διαθέτουμε ώστε να έρθει σε πέρας το έργο μας. Στην δεύτερη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι ζητούμε από την μελισσοκομία μας, από το μελισσοκομικό μας κεφάλαιο και την απόδοσή του και γενικά τι θέλουμε να κάνουμε. Σκοπός μας σε κάθε ενέργεια σχετική με την μελισσοκομία είναι η καταγραφή των πάντων.Η εκ των προτέρων οριοθέτηση των στόχων μας μπορεί με μια σειρά ενεργειών να γίνει εφικτή αφού συνυπολογίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν μια αγροτική εκμετάλλευση, όπως είναι η μελισσοκομία. Μόνο τότε θα μπορούμε να θέσουμε ένα βιώσιμο πλάνο με τους στόχους μας και σε βάθος οριοθετημένου χρόνου το πως αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Εκ των προτέρων ξεκαθαρίζω ότι η μελισσοκομία είναι μια απασχόληση, ερασιτεχνική ή επαγγελματική η οποία απαιτεί κεφάλαιο. Η συντήρηση του ζωϊκού πληθυσμού  μοιάζει αρχικά μικρής αξίας, όμως δεν είναι έτσι. Η απόδοση στην μελισσοκομία έρχεται δύσκολα με πολύ κόπο, χρόνο και χρήμα. Ο καθένας από εμάς, σύμφωνα με τις δυνατότητές του και η εν τέλη απόφαση του πόσο κόπο , χρόνο και χρήματα διαθέτουμε παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκμετάλλευσης.

Κατ’ αρχήν η μελισσοκομία είναι μια αγροτική εκμετάλλευση. Η απασχόληση με την φύση είναι εξ’ ορισμού μια διακινδυνευμένη υπόθεση. Παρότι η  μελισσοκομία, όπως και κάθε άλλη αγροτική εκμετάλλευση, βρίσκει εφαρμογή στον κύκλο της φύσης, στην ουσία εμπεριέχει πολλές μεταβλητές που δεν μπορούν εξ’ αρχής να συνυπολογιστούν ώστε να κοστολογηθεί με ακρίβεια. Μπορεί κάποιος να αφιερώσει , για παράδειγμα, κάποια από τα παραγωγικά μελίσσια του σε κάποια κύρια ανθοφορία, όπως το έλατο, και λόγω καιρού όχι μόνο να μην αποδώσει , αλλά και να χρειαστεί επιπρόσθετα έκτακτο κεφάλαιο για την συντήρησή τους. Αν δηλαδή βρέξει και συνεχίσει να βρέχει για μια βδομάδα, όχι μόνο δεν θα γίνει μελιτοσυλλογή , αλλά τα μελίσσια θα κλειστούν μέσα και αναλόγως την χρονική διάρκεια της κακοκαιρίας , θα πρέπει πιθανόν να τροφοδοτηθούν με γύρη ή ζαχαροζύμαρο για να διατηρήσουν τον παραγωγικό χαρακτήρα τους, στην καλύτερη περίπτωση, για όσο καιρό κρατήσει η κακοκαιρία. Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, αν τα μελίσσια κλειστούν μέσα λόγο της κακοκαιρίας για αρκετές μέρες και δεν υπάρχουν οι προμήθειες σε γύρη και μέλι ή αντικατάστατά τους, τότε κινδυνεύουν να χαθούν εξολοκλήρου.Αμέσως μετά,στο πρώτο σενάριο θα πρέπει να μεταφερθούν σε γυρεοδοτική ανθοφορία για περαιτέρω τόνωση του πληθυσμού τους, μια και η απόδοση με το έλατο θα έχει χαθεί. Ο καιρός , δηλαδή , παίζει σημαντικό παράγοντα στις ενέργειες ενός μελισσοκόμου, μπορεί να προβλεφθεί σε γενικό επίπεδο και πρέπει πάντα να συνυπολογιστεί.

Όμως το συγκεκριμένο παράδειγμα που προανέφερα αφορά την επαγγελματική μελισσοκομία. Η μελισσοκομία στον κήπο μας μοιάζει να είναι πιο απλή υπόθεση με λιγότερο ρίσκο , αναλόγως πάντα του μεγέθους της μελισσοκομικής μας εκμετάλλευσης. Η επιλογή όμως του κήπου όπου θα βοσκούν οι μέλισσες παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για σταθερή μελισσοκομία. Όμως η ανάγκη των μελισσών σε γύρη και νέκταρ είναι σημαντική για την διαβίωση και την ανάπτυξή τους. Άρα η εκ’ των προτέρων μελέτη του τόπου του μελισσοκομείου μας, του κήπου μας, του τόπου που θα εγκαταστήσουμε την οποιαδήποτε εκμετάλλευσή μας είναι το ήμισυ του παντός. Η μελέτη για τα είδη των ανθοφοριών που υπάρχουν στην ακτίνα δράσης της μέλισσας, τις εποχές που θα πρέπει και αν θα πρέπει να υποστηρίζουμε την διατροφή της με αντικατάστατα ή υποκατάστατα και η γενικότερη διαχείρηση των κενών ανθοφορίας των μελισσοσμηνών μπορεί να μας εξασφαλίσει ομαλή ανάπτυξη στις αποικίες μας και ικανοποιητική απόδοση της εκμετάλλευσής μας.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να έχουμε εκ των προτέρων σε πρώτη ζήτηση τον κύριο και βοηθητικό εξοπλισμό μας για να διασφαλίσουμε την έγκαιρη επέμβασή μας όταν αυτό είναι απαραίτητο να γίνει. Άρα εκτός από τον κήπο που θα επιλέξουμε την εγκατάστασή μας, το χωράφι που θα έχουμε τις κυψέλες μας ή τα σημεία που θα τις μεταφέρουμε προσωρινά , θα πρέπει να έχουμε υποστηρικτικά μια αποθήκη, σε μέγεθος ανάλογη με την εκμετάλλευσή μας, ένα όχημα μεταφοράς των αποικιών μας, πάλι ανάλογο με το μέγεθος των μεταφορών μας και έναν χώρο της πρωτογενούς επεξεργασίας των προϊόντων που παράγουμε, αναλόγως της απόδοσης. Επομένως γίνεται ξεκάθαρο ότι ένας μελισσοκόμος έχει ανάγκη εγκαταστάσεων και μεταφορικών μέσων, όπως και του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού για να πετύχει τους στόχους του. Δεν απαιτείται, δηλαδή, μόνο το ζωϊκό κεφάλαιο.

Πάνω απ’ όλα όμως ο μελισσοκόμος πρέπει να πληρεί τα χαρακτηριστικά του φυσιοδίφη και του φυσιολάτρη. Τα πρώτα χαρακτηριστικά του μελισσοκόμου είναι η εξερεύνηση αυτού του υπέροχου πλάσματος, της μέλισσας, του τρόπου επιβίωσης, του κύκλου ζωής της, της κοινωνικής της συμπεριφοράς και της άγριας , μα όμορφης, θέσης της στην φύση. Πάνω απ’ όλα πρέπει να αγαπήσει αυτό το έντομο αφού πρώτα μάθει όσα μπορεί περισσότερα γι’ αυτό. Η αντίληψη του ότι ένας μελισσοκόμος συνεργάζεται με ένα έντομο θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα στην σειρά αποφάσεων που θα πρέπει να πάρει ώστε να γίνει μελισσοκόμος. Όμως δεν είναι ένα απλό έντομο που κεντρίζει μόνο. Η μέλισσα, ως γνωστόν , είναι ο κύριος επικονιαστής των εντομογαμών φυτών, συμβάλλοντας στην αναπαραγωγή των περισσοτέρων φυτών με τα οποία εκματαλλεύεται και τρέφεται ο άνθρωπος. Αποτελεί το κλειδί για την ομαλή λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας και το μέλλον του ανθρώπινου είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό το έντομο. Δυστυχώς, ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας του ανθρώπου προς τέρψη του κέρδους συνεπάγει την καταστροφή του φυσικού πλούτου που μας χαρίζει η μητέρα Γη. Αυτό έχει άμεσο επακόλουθο στην μέλισσα. Και το μέλλον της φαίνεται να κινδυνεύει. Εκτός από τους εχθρούς και τις ασθένειες που απειλούν την μέλισσα, όχι αμελητέους σε αριθμό, η μέλισσα τελικά απειλείται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αφενός με τις φυσικές καταστροφές , αφετέρου με τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα που οδηγούν στο “Σύνδρομο Κατάρρευσης Αποικιών” (CCD) για το οποίο θα μιλήσουμε σε ξεχωριστή ενότητα. Η ενημέρωση στους αγρότες που χρησιμοποιούν αυτά τα φυτοφάρμακα  καθίσταται εξαιρετικής σημασίας και η ευαισθητοποίηση όλων μας, είτε έχουμε άμεση είτε έμμεση σχέση με την μέλισσα έχει να κάνει τελικά με το μέλλον των παιδιών μας. Προσωπικά ανήκω στους ανθρώπους που πιστεύει ότι το ανθρώπινο είδος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο από την μέλισσα, αν τελικά δεν δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην χρησιμοποίηση τέτοιου είδους φυτοφαρμάκων. Η μέλισσα έχει επιβιώσει εκατομμύρια χρόνια πριν τον άνθρωπο , έπειτα από κοσμογονικές αλλαγές στο περιβάλλον της γης. Νομίζω δηλαδή ότι εν’ τέλη η μέλισσα θα επιβιώσει ως είδος. Εμείς κινδυνεύουμε.

Όμως η γνώση που απαιτείται για όλες αυτές τις πληροφορίες απαιτεί συνεχή επιμόρφωση πάνω στον κλάδο της μελισσοκομίας που στην χώρα μας εντάσσεται στις σχολές γεωπονίας, τους κλάδους της φυτικής παραγωγής και της εντομολογίας. Απαιτείται δηλαδή πολυδάπανη αφιέρωση στην γνώση που δεν αποκτάται εύκολα. Η κατανόηση της θεωρίας χρειάζεται και πρακτική. Και δεν σταματά ποτέ. Όμως η ενασχόληση με την μελισσοκομία, σας διαβεβαιώ , μόνο όμορφα τσιμπήματα για την ίδια την ζωή μπορεί να δώσει. Μπορεί να δώσει και γνώσεις που δεν έχουν σχέση με όλα τα παραπάνω, αλλά αφορά εργασίες που γίνονται στην αποθήκη, το μελισσοκομείο ή τις μεταφορές και εσωκλείονται σε αυτό το υπερσύνολο, τελικά, που καλούμε σύγχρονη μελισσοκομία. Ο μελισσοκόμος καλείται να είναι από ξυλουργός και τεχνίτης μέχρι εφευρέτης σε πολλές περιπτώσεις. Να είναι εξερευνητής της φύσης, του τρόπου με τον οποίο ζει η μέλισσα και να εφαρμόζει μεθόδους και πρακτικές που υποβοηθούν το πλάσμα αυτό να κάνει την δουλειά του για εμάς, εξασφαλίζοντάς της ένα υγιές περιβάλλον εργασίας. Μιλάω για περιβάλλον εργασίας καθώς η μέλισσα είναι ένα από τα πιο εργατικά πλάσματα στην φύση. Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να έχει σπίτι της μόνο ένα περιβάλλον εργασίας.

Σε αυτό το σημείο θα σας θέσω ένα πολύ απλό παράδειγμα το οποίο αναγκάστηκα να εφαρμόσω προκειμένου να προστατέψω τα πρώτα μου μελίσσια. Όταν λοιπόν απέκτησα τα πρώτα μου μελίσσια και επέλεξα τον τόπο προσωρινής τους διαμονής, ύστερα από την μετάγγισή τους στις γονοφωλιές, διαπίστωσα ότι το μέρος δεν ήταν κατάλληλο καθώς μετά από την πάροδο κάποιων ωρών υπήρχε έντονη ενόχληση των αποικιών από την κοινή σφίγγα , έναν θανάσιμο εχθρό της μέλισσας. Δεν είχα προμηθευτεί κάποια μεταλλικά πορτάκια προκειμένου να βοηθήσω τις κυψέλες στην άμυνα των αποικιών και είχα χάσει τα ξύλινα πορτάκια που συνοδεύουν τις κυψέλες στην μεταφορά.Αναγκάστηκα να φτιάξω μόνος μου, εντός λίγων ωρών, ξύλινα πορτάκια που θα περιόριζαν την είσοδο του εχθρού στις κυψέλες, ώσπου να μεταφέρω τα μελίσσια σε άλλη τοποθεσία ή να βρω την πηγή του κακού, τις σφιγγοφωλιές δηλαδή, και να τις καταστρέψω. Μελισσοκομικό κατάστημα με αυτά τα μεταλλικά πορτάκια δεν υπήρχε στην περιοχή μου και αναγκάστηκα με εφαρμογή απλών κανόνων γεωμετρίας και σχεδόν αρχάριας ξυλουργικής χειροτεχνίας να κάνω προσωρινά την δουλειά μου. Αυτή η γνώση δεν διδάσκεται σε κανένα βιβλίο. Η ανάγκη σε κάνει εφευρέτη. Πιστέψτε με, όσοι τελικά ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα θα έρθετε πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους στην θέση μου.

Παραπάνω σας έκανα λόγο για κήπο, χωράφι και μεταφορές. Αυτά συνοψίζονται στον καθορισμό του αν η μελισσοκομία μας θα είναι στατική , σταθερή δηλαδή ή νομαδική. Αν τελικά αποφασίσει κάποιος να γίνει μελισσοκόμος θα πρέπει να επιλέξει, όπως είπαμε πιο πάνω τον τόπο διαμονής των κυψελών του και αν θα εκμεταλλευτεί ανθοφορίες σε αυτή την περιοχή ή θα ακολουθήσει κάποιες κύριες ανθοφορίες. Στην σταθερή μελισσοκομία, στην εκμετάλλευση δηλαδή του μελισσοκομικού κεφαλαίου σε σταθερό σημείο, καλό θα ήταν να έχει υπόψιν του την μελισσοκομική χλωρίδα της περιοχής εντός της ακτίνας δράσης των αποικιών του και να προτιμήσει περιοχή με διαδοχικές γυρεοδοτικές ανθοφορίες και μελιτοφορίες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει ομαλή και υγιή ανάπτυξη των αποικιών του χωρίς αντικατάστατα ή υποκατάστατα διατροφής των μελισσών. Είναι δηλαδή σαν να επιλέγεις ένα τόπο όπου θα τάιζες ένα μωρό με μητρικό γάλα και όχι με γάλα κονσέρβα. Αν τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει, τότε θα πρέπει ο μελισσοκόμος να μεταφέρει τις αποικίες του σε κύριες ανθοφορίες διαδοχικά για μια ομαλή εξέλιξη και απόδοση του μελισσοκομικού του κεφαλαίου.Σε κάθε περίπτωση η μεικτή γεωργική εκμετάλλευση, δηλαδή μια εκμετάλλευση του αγρότη όχι μόνο με αγροτική απασχόληση , αλλά και μελισσοκομία, δεν αποδίδει οφέλη προς την διαχείριση των παραγόμενων προϊόντων της μιας εκμετάλλευσης προς την άλλη, παρόλο που υπάρχουν πολλοί αγρότες που είναι και μελισσοκόμοι. Κάποιος δηλαδή που έχει αιγοπρόβατα μπορεί να καλλιεργήσει την τροφή τους. Κάτι αντίστοιχο με την μελισσοκομία δεν συμβαίνει, ούτε τα προϊόντα της κυψέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Παρόλα αυτά η μελισσοκομία της χώρας μας παράγει εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης που συνεχώς κερδίζουν έδαφος και αναγνώριση στο εξωτερικό. Τα προβλήματα του κλάδου είναι πολλά, με τα οποία θα ασχοληθούμε εκτενέστερα σε επόμενη ενότητα. Αυτά τα προβλήματα όμως δεν αφήνουν την ελληνική μελισσοκομία να κάνει μια στροφή προς την εξωστρέφεια για να πάρει την θέση που πραγματικά της αξίζει. Η μελισσοχλωρίδα είναι από τις πιο πλούσιες στην Ευρώπη και διεθνώς αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο. Η παραγωγή είναι περιορισμένη , όμως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ίσως τα δειλά βήματα που γίνονται για την αναγνώριση των προϊόντων κυψέλης της χώρας μας να χρειάζονται υποβοήθηση και τόνωση του επιχειρηματικού προσανατολισμού. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων , σχεδόν μετρημένων στα δάχτυλά μας, η μελισσοκομία στην χώρα μας χαρακτηρίζεται ως οικοτεχνία. Μεγάλο μέρος των παραγωγών διακινούν τα προϊόντα τους οργανωμένοι σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Υπάρχουν και παραδείγματα συντεχνιών, συλλόγων και συνεταιρισμών με όλα τα οφέλη που συνεπάγονται. Όμως τελικά η περιορισμένη παραγωγή και η έλλειψη ταυτότητας στα ελληνικά μέλια και τα άλλα προϊόντα κυψέλης δημιουργούν αυτό το θολό οργανωτικά τοπίο που αντικατοπτρίζει την μελισσοκομική πραγματικότητα. Είμαστε η χώρα που πυκνοκατοικείται από κυψέλες όμως η συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους αυτών είναι σε λίγους αναλογικά μελισσοκόμους. Πρόσφατα δημοσιεύματα φέρουν την έρευνα ότι πολλοί νέοι μελισσοκόμοι εγκαταλείπουν τον κλάδο και  υπάρχει συσσώρευση μελισσοκομικού κεφαλαίου σε μεγαλύτερες μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις. Αν και υπάρχει ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την μελισσοκομική τέχνη και την ενασχόλησή της ως διέξοδο από την κρίση, ωστόσο αμφίβολο είναι αν όλες οι προσπάθειες  εξελιχθούν σε υγιείς μελισσοκομικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συμβάλει σαφώς και η έλλειψη ουσιαστικού προσανατολισμού στην πολιτική ανάπτυξης του κλάδου.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αξία της παράδοσης που διασώζει την μελισσοκομία στις τρικυμίες των καιρών. Υπάρχουν σε όλη την χώρα διάσπαρτα παραδοσιακές μελισσοοικογένειες δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμων που συνεχίζουν την ενασχόληση με την μελισσοκομία. Η πολύχρονη απασχόλησή τους με την μέλισσα, η συνεργασία μεταξύ τους , συνήθως, αποδίδει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα. Η συνέπεια στην μελισσοκομία παίζει σημαντικό ρόλο και ο ορισμός της παράδοσης μέσα από τις πρακτικές και τις μεθόδους που εφαρμόζονται εμπειρικά, πια, όλα αυτά τα χρόνια, εγγυώνται ένα αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον καταναλωτή. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την φρεσκάδα των αυτοδημιούργητων νέων μελισσοκόμων, ούτε κλείνει τις πόρτες στις εξελίξεις του κλάδου. Είμαι της άποψης ότι η Ελλάδα παράγει εξαιρετικά προϊόντα και στα κορυφαία της είναι και τα προϊόντα κυψέλης. Όμως η οργάνωση και η διατήρηση της συνέπειας από πλευράς επαγγελματιών του κλάδου μας θα μας οδηγήσει στην αναγνώριση των κόπων μας. Ο καταναλωτής είναι σε θέση πλέον να διαχωρίζει το καλύτερο και το  πιο ωφέλιμο γι’ αυτόν. Η ελληνική μελισσοκομία είναι παραδοσιακά ανώτερη από τις μελισσοκομίες ξένων χωρών και ο μόνος ανταγωνισμός που έχει είναι αθέμιτα τα χτυπήματα “κάτω από την ζώνη”, όπως οι ελληνοποιήσεις προϊόντων τρίτων χωρών από επιτήδειους. Η ταυτοποίηση των προϊόντων είναι ένα σημαντικό βήμα και οι βαθμίδες ελέγχου στα προϊόντα προς πώληση υπόσχεται ένα καίριο χτύπημα αυτού του φαινομένου. Την χρονική στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο δρομολογούνται οι διαδικασίες για την θέσπιση κριτηρίων ποιοτικού ελληνικού βασιλικού πολτού και γύρης , ενώ γίνεται εδώ και καιρό αγώνας για κατηγοριοποίηση προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης μελιών από μοναδικές περιοχές της χώρας μας. Τουλάχιστον στο μέλι υπάρχουν τα ποιοτικά κριτήρια που παρουσιάζουν την ποιότητά του και φανερώνουν τις ενέργειες του παραγωγού και του συσκευαστή μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Σε ξεχωριστή ενότητα θα μιλήσουμε για το ποια είναι τα κριτήρια αυτά. Με όλα αυτά , καταλήγω, ο συγκερασμός της παράδοσης με την σύγχρονη τεχνολογία και την ασφάλεια των προϊόντων υπόσχονται αναβάθμιση της ελληνικής μελισσοκομίας στον παγκόσμιο χάρτη.

Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για προϊόντα , θα πρέπει να περάσουμε το σημείο που ονομάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή των μελισσοκομικών προϊόντων αποδοτικά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να έχει κατά νου ότι τις πρώτες χρονιές όχι μόνο υπάρχει η περίπτωση να μην παράγει τίποτα, αλλά ίσως να χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο κεφάλαιο μόνο για να μάθει περισσότερα. Η πρακτική μελισσοκομία είναι πολύτιμη υπόθεση και σε αυτήν ο μελισσοκόμος είναι , στις περισσότερες περιπτώσεις, μόνος του. Τουλάχιστον θα πρέπει να έχει κατά νου ότι η απόδοση της μελισσοκομίας του θα έχει την ανέλιξη που επιθυμεί κλιμακωτά. Όσο θα οργανώνει την μελισσοκομία του και στο σημείο που ονειρεύεται να την φτάσει, ξεκινώντας πάντα από το μηδέν, και με μικρά σταθερά βήματα, ο νέος μελισσοκόμος θα έχει την χαρά να απολαμβάνει την επίτευξη των μικρών του στόχων με την πάροδο του χρόνου. Γενικά στην μελισσοκομία απαιτείται υπομονή και επιμονή και επειδή έχει διαστήματα σιγής, εφόσον η ανάπτυξη των μελισσοσμηνών είναι σε μια ορισμένη περίοδο του έτους, ο χρόνος μοιάζει μερικές στιγμές να μην περνά. Αυτό βέβαια έχει θετική επίδραση στην μελισσοκομική πορεία καθώς ο μελισσοκόμος έχει την πολυτέλεια να προγραμματιστεί και να σκεφτεί το πλάνο της εκμετάλλευσής του. Χρονιά με την χρονιά, αν έχει καταφέρει να βγάζει κάποιο κέρδος από αυτήν την ενασχόληση, χρειάζεται να επανεπενδύει στην εκμετάλλευσή του ποσά για να μεγαλώνει το μέγεθός της. Με αυτόν τον τρόπο θα την φτάσει στο σημείο που ήθελε εξαρχής, στο σημείο που αντέχει ψυχικά ,σωματικά και οικονομικά.

Όλο αυτό το διάστημα ο μελισσοκόμος διαβάζει και ενημερώνεται. Όχι επειδή υποχρεούται, αλλά επειδή διψά για περισσότερη γνώση. Δοκιμάζει και πολλές φορές υπό την σκέψη της αποτυχίας επιμένει. Στο τέλος καταλήγει και συνεχίζει. Αυτή είναι οι δουλειά μας. Τα τελευταία χρόνια η μελισσοκομία εξελίσσεται. Πλήθος από νέα προϊόντα που την αφορούν θέτουν τις βάσεις για ανέλιξη και επιτυχία. Όμως κάθε νέα ιδέα απαιτεί χρόνο δοκιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τελευταία οι πλαστικές κυψέλες με τις απόψεις να διίστανται. Επειδή είμαστε ένα μικρό χωριό κάποια στιγμή το εκάστοτε προϊόν θα περάσει από το ωριμαντήριο της σκέψης, της δοκιμής και του αποτελέσματος και απαιτεί εκ νέου χρόνο για να διαδοθεί η πληροφορία και να γίνει ευρέως γνωστή. Τότε θα πούμε ότι το εκάστοτε προϊόν θα γίνει αποδεκτό από τους έλληνες μελισσοκόμους.

Όμως σε αυτό το σημείο πρέπει να κάνουμε λόγο για τους κινδύνους και την κινδυνολογία. Κάθε νέο προϊόν , όταν γίνεται ευρέως γνωστό από τις μελισσοσυζητήσεις μας ,είτε ιδίοις όμασι είτε μέσω διαδικτύου εγκυμονεί κινδύνους. Τελευταία , για παράδειγμα, το οξαλικό οξύ κέρδιζε την προτίμησή μας στην μάχη ενάντια στο βαρρόα, έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των αποικιών μας. Όμως φτάνουν στα αυτιά μας ολοένα και αυξανόμενες περιπτώσεις με απώλειες μελισσοσμηνών χωρίς να γίνεται ξεκάθαρο αν αυτό συμβαίνει από λανθασμένη χρήση του ή από προϊόν που παραπλανά τον καταναλωτή μελισσοκόμο. Και προπάντων βρισκόμαστε σε ένα σημείο που δεν είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως την γνώση γιατί δεν είμαστε οι παρασκευαστές του οξαλικού οξέως και αποδεχόμαστε ό,τι μας σερβίρεται και ό,τι ακούμε. Άρα φιλτράρουμε ό,τι μπορούμε να μάθουμε και καταλήγουμε τις επόμενες ενέργειές μας. Όμως η επιλογή μας για το προϊόν αυτό ,παρόλο που έχει οδηγήσει αρκετούς μελισσοκόμους σε απώλεια κεφαλαίου, θα κριθεί με την πάροδο του χρόνου. Γι’ αυτό εγκυμωνούνται κίνδυνοι. Και όλη αυτή η γνώση που απαιτείται , ένας νέος μελισσοκόμος δύσκολα θα την αποκτήσει, έμπρακτα, και πολλές φορές θα χρειαστεί να πληρώσει και το τίμημα, άλλες φορές μικρό και άλλες φορές μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος μελισσοκόμος με ένα μόνο απλό σεμινάριο δεν θα του μάθει μελισσοκομία, αφού δεν είναι σε θέση αν αυτό που του δίδεται στο εκάστοτε παράδειγμα είναι σωστό ή λανθασμένο.

Άλλωστε σε κάθε περίπτωση η μελισσοκομία έχει λίγους, απλούς κανόνες. Η πολυσύνθετη εφαρμογή τους όμως μας οδηγεί σε λογικά συμπεράσματα, λάθη, απώλειες ή υψηλές αποδόσεις, σωστούς χειρισμούς και μεθόδους. Όλα ξεκινούν από τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας. Αυτή είναι η βάση. Από κει και έπειτα υπάρχει ένα δαιδαλώδες συγκρότημα χειρισμών για κάθε κατά περίπτωση παράγοντα που επηρεάζει την εκμετάλλευσή μας. Για παράδειγμα η μέθοδος Χαλκιά που προϋποθέτει την κάθετη ανάπτυξη πολύ μεγάλων αποικιών για εντατική μελιτοσυλλογή βασίζεται στην λογική, τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας όμως εγκυμωνεί κινδύνους, δύσκολους χειρισμούς και προ πάντων αποτελεί ένα τόλμημα που θα το επιλέξουν λίγοι λόγω της δυσκολίας της. Η επιλογή δηλαδή της εκάστοτε μεθόδου απαιτεί δοκιμή , αν θέλουμε να είμαστε ακριβοδίκαιοι όμως λίγοι θα θυσιάσουν τμήμα των παραγωγικών μελισσιών του για μια τόσο δύσκολη σε χειρισμό μέθοδο.

Ο νέος μελισσοκόμος, λοιπόν, έχει πολλά να μάθει και πολλές συμπληγάδες να αποφύγει. Γι’ αυτό και η αμφισημία της μελισσοκομίας, που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, ενώ  είναι και  προσωπική ευθύνη του καθενός, είναι τόσο γοητευτική. Ο καιρός, οι ανθοφορίες, οι γυρεοδοσίες, οι εχθροί και οι ασθένειες, οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής μας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την έκβαση της προσπάθειας. Κάποιος μελισσοκόμος μου είχε πει όταν ξεκίνησα ότι αν ο νέος μελισσοκόμος πάρει μελίσσια υγιή στην αρχή της πορείας του, τότε έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει τις πρώτες χρονιές. Μου πήρε αρκετό καιρό να κατανοήσω τί ήθελε να πει. Ο ολοκαίνουριος εξοπλισμός και η όρεξη του νέου μελισσοκόμου για τα πεπραγμένα οδηγούν στην σωστή πορεία προς την επιτυχία. Είναι δηλαδή εξ’ ορισμού ένας πρωτόπειρος μελισσοκόμος απαλλαγμένος από ασθένειες και με μεγάλη όρεξη για να δουλέψει. Είναι γοητευμένος να ανακαλύψει και να κατακτήσει το οικοδόμημα που λέγεται μελισσοκομία. Όμως επειδή όλα έχουν φθίνουσα πορεία , μέχρι το σημείο ισορροπίας όλων αυτών, καλό θα ήταν ο υποψήφιος μελισσοκόμος να κάνει τα πρώτα του βήματα μικρά και δειλά. Άλλωστε η ανακάλυψη και η κατάκτηση θα είναι εκεί για να τον περιμένει.

Η μεθοδολογία είναι το ήμισυ του παντός.

Κοπάδι στο ελατο.

Κοπάδι στο ελατο.

 

Οργάνωση αγαπητοί φίλοι. Αυτό απαιτεί το επάγγελμά μας. Αν ρωτήσετε τους παλαιότερους, με πολλές “ώρες πτήσης” στην μέλισσα θα σας απαντήσουν ότι έχουν δοκιμάσει πολλά. Πάρα πολλά. Οι μεγάλοι δάσκαλοι της μελισσοκομίας έχουν να μας διδάξουν πολλά. Εντατικές μεθόδοι εκμετάλλευσης οι οποίες οδηγούν σε ικανοποιητικές αποδόσεις, πάντα με την συνεργασία της φύσης. Σκεφτείτε πριν λίγα χρόνια τι σήμαινε η μελισσοκομία. Τότε που η πληροφορία ήταν δυσμετάδοτη. Τότε που τα βιβλία ήταν λιγότερα. Τότε που οι άνθρωποι της μέλισσας ήταν και εκείνοι λιγότεροι. Η μελισσοκομία, τότε, είχε έναν παραδοσιακό χαρακτήρα. Μία τέχνη που πήγαινε, συνήθως από πατέρα σε γιο. Ή τουλάχιστον σε παρόμοιο μοτίβο.

Πολλές από τις μεθόδους που μαθαίνουμε μας έρχονται από το μακρινό παρελθόν. Τότε οι μελισσοκόμοι είχαν να μάθουν λίγα και να επινοήσουν πολλά. Είχαν να μελετήσουν την κοινωνία και τον τρόπο εργασίας της μέλισσας περισσότερο. Μόνο με αυτόν τον τρόπο επινοούσαν μεθόδους κατά τις οποίες πετύχαιναν αυτό που ήθελαν. Ήταν οι θηριοδαμαστές μιας κοινωνίας που δεν μπορείς να την εξηγήσεις με ανθρώπινους όρους. Μπορείς όμως να την κατανοήσεις αν καταλάβεις, έγκαιρα τις περισσότερες φορές, τις ανάγκες τους. Και πάντοτε πρέπει να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Είτε απ’ τον καιρό, είτε απ’ την περιοχή , είτε ακόμα και από το ίδιο το μελίσσι.

Όπως είναι γνωστό η μέλισσα είναι κοινωνικό έντομο. Όμως απαιτείται σε κάθε μελισσοκόμο να κατανοήσει πλήρως ότι το μελίσσι είναι ένας ανώτερος οργανισμός που στοιχεία του έχει την κάθε μέλισσα. Η μέλισσα έχει την βιολογία της, το μελίσσι έχει την κοινωνική του συμπεριφορά. Η μέλισσα έχει τους κινδύνους που την απειλούν, το μελίσσι έχει τους δικούς του, ξεχωριστούς καμιά φορά. Αυτή η διαφοροποίηση, κυρίως στην αρχή μιας μελισσοκομικής διαδρομής, είναι δυσδιάκριτη.  Όμως συμβαίνει με τον καιρό, η εμπειρία σε οδηγεί σε αυτόν τον μονόδρομο. Όταν αντιλαμβάνεται κανείς αυτήν την ειδοποιό διαφορά τότε καταλαβαίνει καλύτερα την μέλισσα. Ο κηρόσκορος δεν τρώει την μέλισσα, καταστρέφει το μελίσσι. Άρα κατ’ επέκταση η μέλισσα κινδυνεύει επειδή μοιραίως καταρρέει η αποικία. Να μια διαφορά.

Επίσης ο μελισσοκόμος πρέπει να έχει στενή σχέση με το χαρτί και το μολύβι. Πρέπει να τηρεί αναλυτικό ημερολόγιο. Πρέπει να καταγράφει τα πάντα. Τότε κάνει το πρώτο βήμα για την μεθόδευση της εργασίας του. Πρέπει να έχει πάντοτε επίγνωση σε ποια εποχή, ποια ημερομηνία βρίσκεται και τι καιρό συνήθως να περιμένει. Μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο προλαμβάνει καταστάσεις. Τότε τηρεί αρχείο και πάντοτε με κριτήριο τους κύκλους που κάνει η φύση μπορεί να υπολογίσει το τι πρέπει να απαιτήσει από το μελίσσι και το τι μπορεί να περιμένει. Το έχω ξαναγράψει στο παρελθόν: Πρέπει εμείς να ελέγχουμε τις αποικίες μας και όχι οι αποικίες μας να ελέγχουν εμάς. Και αυτό είναι κάτι που απαιτεί μια μακροχρόνια πορεία σε μελέτη, γνώση και εμπειρία για να το καταφέρουμε.

Ο μελισσοκόμος πρέπει να εργάζεται πάντα με μια μέθοδο. Τον χειμώνα, όταν η εργασία στο μελισσοκομείο είναι η ελάχιστη, θα πρέπει ο μελισσοκόμος να καταλήξει στον τρόπο λειτουργίας του την επόμενη άνοιξη , καθώς η άνοιξη, όπως όλοι γνωρίζουμε , είναι η σημαντικότερη ευκαιρία για επίτευξη των στόχων του. Κάθε χρονιά λοιπόν έχει μία και μοναδική ευκαιρία. Αν την χάσει τότε θα βγει σίγουρα εκτός προγράμματος. Και αυτό θα είναι το ελάχιστο. Βαδίζουμε πάντα ρεαλιστικά και πάντα με την συνεργασία της φύσης , κρατώντας στο πίσω μέρος του μυαλού μας οποιαδήποτε πιθανότητα να συμβεί κάποια ανωμαλία. Είναι χρέος του μελισσοκόμου να έχει υπολογίσει αυτή την πιθανότητα και η αντίδρασή του να είναι άμεση. Γιατί το μελίσσι δεν συγχωρεί καθυστέρηση, ούτε ωχαδερφισμό. Δεν περιμένει. Είναι ζωντανός οργανισμός και αντιδρά. Και πολλές φορές η αντίδρασή του δεν είναι αυτή που θέλει ο μελισσοκόμος.

Γι’ αυτόν το λόγο πρέπει οι εργασίες στο μελισσοκομείο να είναι μεθοδευμένες. Αν ο αριθμός των μελισσοσμηνών είναι μεγάλος τότε θα πρέπει να καταγράφει ποια μελίσσια θα πρέπει να επιθεωρήσει ή να κάνει τους κατάλληλους χειρισμούς χωρίς χρονοτριβές. Την άνοιξη θα πρέπει να επιθεωρεί κάθε τρεις μέρες όλα του τα μελισσοσμήνη και να προλαμβάνει την σμηνουργία. Αν έχει προβλέψει γι’ αυτήν, μπορεί να κάνει τους κατάλληλους χειρισμούς για να την αποκλείσει. Πρέπει να φροντίσει η επιθεώρηση να είναι σύντομη, αλλά και αποδοτική. Να φέρνει πάντα αποτέλεσμα και να μην ξεφεύγει τίποτα από την αντίληψή του. Και να έχει όλα τα εργαλεία εύκαιρα για να τα χρησιμοποιήσει σε πρώτη ζήτηση. Αν χρειαστεί να δοθεί πάτωμα δεν πρέπει να υπάρξει καθυστέρηση. Τα πατώματα πρέπει να κουμπώνουν σε όλες τις γονοφωλιές , μια εργασία του χειμώνα. Πρέπει να δοθούν τελάρα με χτισμένα κεριά και πρέπει να είναι καλοδιατηρημένα, διαλεγμένα και έτοιμα προς χρήση σε κάθε επιθεώρηση. Πρέπει να γίνουν διεγερτικές τροφοδοσίες για έγκαιρη ανάπτυξη των αποικιών. Πρέπει να έχει προετοιμαστεί η τροφή. Πρέπει μικροεργαλεία να υπάρχουν πάντοτε στο αυτοκίνητό του. Πρέπει οι κυψέλες του να είναι αριθμημένες. Τα τελάρα του πυροσφραγισμένα. Πρέπει να τοποθετηθούν παγίδες σύλληψης αφεσμών. Πρέπει να γίνουν άλλες χίλιες δυο δουλειές που δεν αναφέρουμε. Όλα απαιτούν ένα στρατηγικό σχεδιασμό.

Μια άλλη εργασία που πρέπει να έχει προγραμματίσει ο μελισσοκόμος είναι η αντικατάσταση των βασιλισσών του , αν είναι δυνατόν, κάθε χρόνο. Οποιαδήποτε μορφής βασιλοτροφία, είτε με την μορφή της φυσικής αντικατάστασης, είτε με την μορφή της ορφάνιας και της τεχνικής σμηνουργίας, είτε με την μορφή της σύγχρονης βασιλοτροφίας, είτε με αγορά έτοιμης γονιμοποιημένης βασίλισσας, η αντικατάσταση πρέπει να γίνει. Μόνο τότε οι αποικίες θα είναι παραγωγικές για την χρονιά που έρχεται. Αν κοπούν παραφυάδες θα πρέπει να εισαχθεί νέα γονιμοποιημένη βασίλισσα για να μην χαθεί χρόνος. Αν όχι, θα πρέπει να τις αναπαράγει μόνος τους , με οποιαδήποτε μέθοδο. Και αυτή η μέθοδος θα πρέπει χρονικά και πρακτικά να πετύχει γιατί δεν χωράει καθυστέρηση. Ο μελισσοκόμος θα πρέπει να έχει κατά νου , κάθε δυο χρόνια, έστω και αν αλλάζει βασίλισσες με δικιάς του παραγωγής μάνες, να ανανεώνει το βιολογικό υλικό από κάποιο βασιλοτρόφο με πιστοποιημένες βασίλισσες. Είναι σημαντικό να μην συνεχίζονται οι συνεχείς αιμομιξίες για να διατηρηθούν τα χαρακτηριστικά της κάθε φυλής, όσο αυτό είναι δυνατόν. Και πρέπει να εντάξει στο πρόγραμμά του, ξεχωριστά για κάθε κυψέλη , ποια θα είναι η μοίρα της κάθε βασίλισσας, να τις μαρκάρει και να καταγράψει την ηλικία της.

Πρέπει να φροντίζει για την σωστή θέση του μελισσοκομείου. Η επιλογή του χωραφιού πρέπει να πηγαίνει σύμφωνα με τα διαθέσιμα μελισσοκομικά φυτά που υπάρχουν στην περιοχή, το αν είναι ευήλιος ο τόπος και με χαμηλή υγρασία, αν αερίζονται τα μελίσσια και από που φυσάει ο βοριάς, παραμέτροι που δεν πρέπει να τον αφήνουν αδιάφορο. Δεν κοιτάμε την βολή μας όταν επιλέγουμε τον τόπο του μελισσοκομείου μας. Λειτουργούμε πάντοτε με γνώμονα την μέλισσα. Να έρχονται γύρες , εάν είναι δυνατόν όλη την διάρκεια του έτους , ακόμα και τις ξηροθερμικές ή άγονες περιόδους. Όπως γίνεται αντιληπτό , ακόμα και η πρώτη επιλογή που καλείται να πάρει ο μελισσοκόμος είναι κρίσιμη. Η επιλογή του τόπου του μελισσοκομείου του είναι σημαντική για την ομαλή εξέλιξη της μελισσοκομικής του πορείας. Είναι η βάση πάνω στην οποία θα καταστρώσει το στρατηγικό του σχέδιο για την μελισσοκομία του.

Από κει και έπειτα πρέπει να επιλέξει μέθοδο ανάπτυξης μελισσοσμηνών. Αφού μελετήσει καλά τις διαθέσιμες ανθοφορίες του τόπου του μελισσοκομείου του , θα πρέπει να επιλέξει την διατροφή των μελισσών , τον χρόνο εφαρμογής της διέγερσης και αφού γίνει η διαλογή σε ποια μελισσοσμήνη θα την εφαρμόσει , να περιμένει τα ανάλογα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας. Όταν υπάρχει αρκετή διαθέσιμη γύρη θα πρέπει να μαζέψει και να κρατήσει γύρη στην αποθήκη του, είτε με γυρεοπαγίδες, είτε να κρατήσει τελάρα με γύρη από τις μέλισσες. Πάντοτε θα πρέπει να έχει στο μυαλό του όμως ότι όσο τα μελίσσια αναπτύσσονται, τόσο περισσότερη γύρη χρειάζονται, κάτι που δεν πρέπει να ανακόψει. Επομένως η ορθολογική πρακτική οποιασδήποτε μεθόδου για αποθήκευση γύρης θα πρέπει να συνάδει με αυτόν τον κανόνα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποφεύγεται οποιαδήποτε ληστρική λογική γιατί η ανάπτυξη θα ανακοπεί.

Κάτι άλλο που σχετίζεται με τα παραπάνω είναι η επιλογή της μεθόδου πολλαπλασιασμού των μελισσοσμηνών. Από την μέθοδο της βεντάλιας του Prost μέχρι την μέθοδο Μπέκα η μεθόδευση του πολλαπλασιασμού απαιτεί πρόσθετο σχεδιασμό για την πρακτική μελισσοκομία. Κάποιες μεθόδοι απαιτούν την μεταφορά των παραφυάδων σε μεγαλύτερη απόσταση των 6 χλμ, επομένως θα πρέπει να επιλεγεί και άλλη περιοχή με γυρεοδοτική ανθοφορία. Και επειδή θα μιλάμε για παραφυάδες , οι ανάγκες για γύρη , εάν και εφόσον θέλει να αναπτυχθούν ομαλά και γρήγορα, είναι εξίσου κρίσιμες. Άρα η αναζήτηση ενός δεύτερου τόπου εγκατάστασης είναι αναγκαία για οποιονδήποτε θέλει να εφαρμόσει παραγωγική μελισσοκομία. Η απάντηση στο ερώτημα αν θα είναι σταθερή μελισσοκομία ή νομαδική θα πρέπει να είναι από τις πρώτες που θα πάρει ο μελισσοκόμος, λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω.

Επίσης πρέπει να εφαρμόσει προληπτική μέθοδο αντιμετώπισης των ασθενειών και των εχθρών της μέλισσας. Ο κίνδυνος εξάπλωσης μιας ασθένειας, όχι μόνο στο δικό του μελισσοκομείο, αλλά και στα γειτονικά είναι μεγάλος. Επομένως το μόνο που μπορεί να κάνει ο μελισσοκόμος είναι να προλάβει οποιαδήποτε ασθένεια με πρόληψη και γνώμονα την ορθολογική χρήση των εκάστοτε προϊόντων και την ασφάλεια των τροφίμων και των μελισσών. Είναι κρίσιμο, ένα ξεχωριστό μεγάλο κεφάλαιο και αναγκαίο για όλους τους μελισσοκόμους. Από την ολιστική αφάρμακη μελισσοκομια του κυρίου Μανόλη Δερμάτη , μέχρι την βιολογική μελισσοκομία έχουμε πολλές επιλογές για την προληπτική ιατρική που πρέπει να εφαρμόσουμε. Τα όπλα της γνώσης, επειδή μας την έδωσαν κάποιοι άνθρωποι που μελέτησαν και αγαπούν την μέλισσα, είναι πολλά. Από κει και έπειτα είναι στο δικό μας χέρι να την αναπτύξουμε.

Ο μελισσοκόμος πρέπει να έχει στις μεθόδους του το τρίπτυχο Πιθανότητες – Εφαρμογές – Κόστος. Να προβλέπει και να μελετά τις πιθανότητες του τι συμβαίνει και τι πρόκειται να συμβεί στο βραχυπρόθεσμο και μακρυπρόθεσμο μέλλον , να εφαρμόζει τις κατάλληλες μεθόδους άμμεσα και όταν υπάρχει ανάγκη και να καταγράφει κάθε του κίνηση , έχοντας σε πρώτη ζήτηση οποιοδήποτε στοιχείο. Κάθε μέθοδος κρύβει και ένα κόστος που πρέπει προσεκτικά να συνυπολογίσει ώστε η μελισσοκομία του να είναι βιώσιμη. Κάθε χρονιά δεν είναι η ίδια, οι αποδόσεις διαφέρουν και δεν είναι λίγες οι χρονιές που δεν έχει πάει καλά η παραγωγή. Τα παράπονα ακούγονται ολοένα και συχνότερα τον τελευταίο καιρό και μόνο οι νοικοκύρηδες θα επιβιώσουν. Η επιλογή κάποιας μεθόδου που δεν ανταποκρίνεται στην βιωσιμότητα των μελισσοκομικών επιχειρήσεων την καθιστά απαγορευτική. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε και την μέλισσα και τα προϊόντα της. Πρέπει να λειτουργούμε πάντοτε με βάση τα αγνά προϊόντα και τα υγειή μελίσσια. Αν είχαμε αυτά τα δύο σκέλη σε μια ζυγαριά τότε θα πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα στην επιλογή των αποφάσεών μας. Οι μεθόδοι μας θα πρέπει να ακολουθούν πάντοτε μια φιλοσοφία στον τρόπο που μελισσοκομούμε και να γίνεται πιστή εφαρμογή κάθε φορά.

Αγαπητοί φίλοι , ποιός είπε ότι τον Δεκέμβριο δεν έχουμε δουλειά; Κατ’ αρχήν πρέπει να πουλήσουμε την παραγωγή μας, αν δεν το έχουμε κάνει ήδη. Έπειτα θα πρέπει να σκεφτούμε όλα τα παραπάνω καλά. Να μελετήσουμε και να διαβάσουμε κι άλλο. Να ξανασκεφτούμε και να είμαστε έτοιμοι για την ερχόμενη άνοιξη. Να συντηρήσουμε τον εξοπλισμό μας και να καταμετρήσουμε το κεφάλαιό μας και τί μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό. Οι παλιοί λέγαν “τον Μάρτη μετράμε τα  μελίσσια”. Εμείς οι νεότεροι στον χώρο πρέπει να το κρατήσουμε καλά στο νου.

Καλό μήνα συνάδερφοι και καλό χειμώνα!

 

 

Γύρη σημαίνει ζωή.

Εικόνα από το http://honey-wine-oil.blogspot.gr/ blog.

Εικόνα από το http://honey-wine-oil.blogspot.gr/ blog.

Ο τίτλος του άρθρου μας , όσο βαρύγδουπος και αν φαίνεται, είναι τόσο αληθινός, όσο δεν φαντάζεστε. Η γύρη παίζει σημαντικό ρόλο στην τροφική αλυσίδα μια και είναι το κλειδί για όλες τις φυσικές διεργασίες εκείνες αναπαραγωγής των φυτών που αξιοποιούνται από τις μέλισσες και κατ’ επέκταση από τον άνθρωπο για την διαβίωσή τους. Όπως είδατε βάλαμε στην ίδια μοίρα τον άνθρωπο και την μέλισσα μια και η τύχη του καθενός μας είναι τόσο άρρηκτα δεμένη στο πέρασμα των αιώνων, παρότι η μέλισσα είναι μακράν πιο αρχέγονος ανεπτυγμένος οργανισμός απ’ ότι είμαστε εμείς οι άνθρωποι. Γι’ αυτό και η μέλισσα , ως επικονιαστής, διατηρεί την γνώση στο DNA της θέτοντας την σημαντικότητά της ως πρωτεύοντα τροφή για την επιβίωσή της.

Όμως ας ξεκινήσουμε με τις βασικές έννοιες. Τί είναι η γύρη; Η Γύρη είναι τα αρσενικά αναπαραγωγικά κύτταρα των Σπερματόφυτων. Αν κοιτάξει κανείς τα φυτά που έχουν άνθη και διακρίνει τους ανθήρες των στημόνων με τους γυρεόκοκκους θα διαπιστώσει τριγύρω και κάποια μέλισσα η οποία επιμελώς μαζεύει την γύρη, την εναποθέτει στα ειδικά καλαθάκια των ποδιών της αφού πρώτα τα πλάσει σε σβόλους με το σάλιο της. Πηγαίνοντας στο επόμενο φυτό, η γύρη που έχει κολήσει στα τριχίδια του σώματός της θα τριφτούν πάνω στον ύπερο του άνθους έτσι ώστε να επιτευχθεί η γονιμοποίησή του. Συχνά , για να γίνει η γονιμοποίηση ενός φυτού θα χρειαστεί παραπάνω από έναν επικονιαστή, επομένως και παραπάνω από μία επίσκεψη στο συγκεκριμένο άνθος. Εμάς στην μελισσοκομία μας ενδιαφέρουν τα λεγόμενα εντομογαμή φυτά, τα φυτά δηλαδή που επικονιάζονται όχι με τον άνεμο, όπως τα ανεμογαμή, αλλά με τα έντομα, όπως της μέλισσες. Η μοίρα μας λοιπόν είναι άρρηκτα δεμένη με την μοίρα ενός τόσο μικρού και υπέροχου πλάσματος , όπως η μέλισσα. Η μέλισσα , για δικιά της εργασία, ανάγκη θα έλεγα, πραγματοποιεί την συλλογή της γύρης, και έτσι γονιμοποιεί και τα φυτά. Δηλαδή η μέλισσα μεριμνά για την διαβίωση του είδους της, αλλά μαζί με αυτή, η φύση αναπαράγεται. Αν αυτό δεν συνέβαινε δεν θα τρώγαμε οπωρολαχανικά, και όπως είχε πει ο Αϊνστάιν,” αν η μέλισσα εξαφανιστεί, τότε στην ανθρωπότητα μένει τέσσερις μήνες ζωής”.

Η γύρη διατηρείται στο ψυγείο ή αποξηραίνεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρείται σε συνθήκες περιβάλλοντος. Κατά την αποξήρανση περιορίζεται η υγρασία της στο 4-5% , έτσι ώστε να αποφεύγεται η ανάπτυξη μυκήτων και μούχλας. Στο εμπόριο θα την συναντήσουμε και με τις δύο μορφές , την νωπή και την αποξηραμένη. Αν πρόκειται για προσωπική κατανάλωση τότε καταναλώνεται ως συμπλήρωμα διατροφής. Όμως θα μιλήσουμε λίγο με αριθμούς για να αποφευχθεί λίγο η παραπληροφόρηση και κυρίως η αποπλάνησή μας ως καταναλωτές:

Η γύρη περιέχει λιπίδια, ζάκχαρα, πρωτεϊνες, βιταμίνες, καροτενοειδή, αμινοξέα, φλαβονοειδή, ανόργανα στοιχεία και υδατάνθρακες. Πολλές ασθένειες αντιμετωπίζονται με την χρήση γύρης, καθώς αποτελεί πλούσια πηγή πρωτεϊνών, βιταμινών, ενζύμων, συνενζύμων και ιχνοστοιχείων.  Ενδεικτικά αντιμετωπίζονται το έλκος του δωδεκαδάκτυλου, οι διάφορες παθήσεις του προστάτη, κάποιες ασθένειες του ήπατος, η αναιμία, ο διαβήτης , η αρτηριοσκλήρωση, η ανορεξία, το κοινό κρυολόγημα, ενώ έχει αντιβιοτική και βακτηριοστατική δράση. Θέλει όμως προσοχή στην κατανάλωσή της καθώς μπορεί να προκαλέσει αλλεργικά φαινόμενα και στομαχοεντερικές διαταραχές. Σαν δοσολογία, μια κουταλιά της σούπας (35 gr) είναι αρκετή για να καλυφθούν οι ανάγκες μας σε πρωτεϊνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Καταναλώνεται συνήθως ωμή, αλεσμένη στο μέλι ή κάποιο χυμό ή σκέτη έχοντας μια υπόπικρη χαρακτηριστική γεύση. Στο εμπόριο θα την βρούμε και σε κάψουλες ή χάπια, όμως η ποσότητα που αναφέρεται ως συμπλήρωμα διατροφής είναι αμελητέα. Δηλαδή αν οι ημερίσιες μας ανάγκες σε λευκίνη (ένα από τα αμινοξέα που περιέχει) είναι 0,91mg, τότε αυτή περιέχεται στην ποσότητα που προαναφέραμε ως δοσολογία παραπάνω. Αντίθετα η ποσότητα αυτή είναι κατά πολύ μικρότερη αν την λαμβάναμε με την μορφή της κάψουλας ή του χαπιού. Επιπροσθέτως , καλό θα ήταν να μην εκθέτουμε στον ήλιο την γύρη και να την λαμβάνουμε αρχικά σε μικρότερες ποσότητες για να δούμε την αντίδραση του οργανισμού μας σε αυτή.

γυρη2

Εικόνα από το http://honey-wine-oil.blogspot.gr/ blog.

 

Όλες αυτά τα στοιχεία που περιέχονται στην γύρη , δεν είναι μόνο απαραίτητα για τον άνθρωπο, αλλά είναι και για την μέλισσα. Η γύρη είναι το κρέας της μέλισσας , αν μιλούσαμε με ανθρωποδιατροφικούς όρους. Είναι η μοναδική πηγή πρωτεϊνών και ιχνοστοιχείων, απαραίτητων συστατικών για την ομαλή ανάπτυξη της αποικίας. Με αυτή ταϊζουν τους γόνους τους. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός που την αποθηκεύουν πολύ κοντά στον γόνο για να είναι εύκαιρη πρόσβαση, σε πρώτη ζήτηση. Χαρακτηριστικά η αποικία με την απουσία γύρης αρρωσταίνει, καθώς εμφανίζονται μέχρι και ασθένειες στον γόνο της (σηψιγονία) και φτάνει πολύ σύντομα, ως αναπόφευκτα, στην οριστική κατάρρευση.

Είναι υπερβολή του ότι ο μελισσοκόμος παράγει γύρη. Στην ουσία τα άνθη παράγουν γύρη, οι μέλισσες την συλλέγουν και ο άνθρωπος την μαζεύει από τις αποικίες της είτε στην νωπή μορφή της, είτε στην μορφή που αποκαλούμε Bee Bread (το ψωμί της μέλισσας). Στην πρώτη περίπτωση η συλλογή της γύρης γίνεται με γυρεοπαγίδες κατά τις οποίες κατά την είσοδο της μέλισσας στην κυψέλη η γύρη πέφτει και συλλέγεται από τον μελισσοκόμο σε ειδικό δοχείο. Όμως θέλει προσοχή και μέτρο στην συλλογή της καθώς η κάθε αποικία έχει ανάγκες σε γύρη που δεν πρέπει να αμεληθούν. Στην δεύτερη περίπτωση το “ψωμί της μέλισσας” είναι η τελική μορφή της γύρης πριν την αποθήκευσή της. Όταν οι συλλέκτριες μέλισσες επιστρέψουν στην κυψέλη, δίνουν στις οικιακές μέλισσες τον κόπο τους. Εκείνες το αναμιγνύουν με το σάλιο τους εμπλουτίζοντας την γύρη με ένζυμα και νέκταρ στην τελική μορφή όπου θα διατηρηθεί μέσα στην κυψέλη, έτοιμη για την χρησιμοποίησή της. Η εξαγωγή της γύρης γίνεται με ειδικό εργαλείο και είναι πιο χρονοβόρα απ’ ότι η νωπή γύρη.

Τέλος να αναφέρουμε ότι σε περιόδους ξηρασίας, για να διατηρηθεί ο γόνος στα μελίσσια θα πρέπει ο μελισσοκόμος να τροφοδοτεί τις αποικίες με πλαίσια γύρης ή γυρεόπιτα , μια φυσική τροφή μελισσών ώστε να καλύψουμε αυτή την απώλεια. Κατ’ αυτον τον τρόπο θα υποστηρίξουμε τις αποικίες να διατηρήσουν αυξημένους πληθυσμούς ώστε να είναι πιο παραγωγικά τις διαδοχικές περιόδους (πχ από τον ξηρό Αύγουστο στο φθινόπωρο). Η συνταγή του κυρίου Χαριζάνη ως υποκατάστατο γύρης είναι 40% άχνη ζάχαρη, 20% σογιάλευρο, 5% μαγιά αρτοποιίας,10% γύρη,10% μέλι και 15% νερό. Αυτά μας δίνουν ένα μείγμα με 13% πρωτεϊνες και 53 % υδατάνθρακες. Σαν αντικατάστατο γύρης αν βάλουμε 15% μαγιά αρτοποιίας και καθόλου γύρη θα έχουμε ένα μείγμα με 13,5% πρωτεϊνες και 52% υδατάνθρακες. Το σογιάλευρο, σύμφωνα με τις οδηγίες του καθηγητή, θα πρέπει να είναι καλά αλεσμένο , όπως το αλεύρι του σιταριού  και να περιέχει λιπαρές ουσίες σε ποσοστό μικρότερο από 7%. Η μαγιά αρτοποιίας θα πρέπει να είναι νωπή και όχι αποξηραμένη γιατί περιέχει περισσότερα θρεπτικά συστατικά και είναι φθηνότερη. Η γύρη που θα χρησιμοποιούμε να είναι από υγειή δικά μας μελίσσια καθώς υπάρχει μεγάλος κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών. Το ίδιο ισχύει και για το μέλι. Να αποφεύγεται η χρήση της γενετικά τροποποιημένης γύρης καθώς έχει επιπτώσεις στις μέλισσες.

Τέλος να σημειωθεί ότι έχει θεσπιστεί γυρεοδοτικός άτλαντας ώστε η ελληνική γύρη της πλούσιας ελληνικής χλωρίδας να αποκτήσει ταυτότητα, κάτι που θα δώσει νέα ώθηση στον κλάδο της μελισσοκομίας. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται έλεγχος του μελιού στα συστατικά του ώστε να διαπιστωθεί η προέλευσή του και η σύστασή του. Για παράδειγμα για να χαρακτηρισθεί μέλι θυμαρίσιο θα πρέπει να περιέχει πάνω από 18% γυρεόκοκκους θυμαριού. Δυστυχώς είναι από τα λίγα μέλια που έχουν αποκτήσει ταυτότητα.

 


 

Να σημειωθεί ότι στην συνταγή του κυρίου Χαριζάνη μπορούμε να προσθέσουμε θυμόλη για την αντιμετώπιση της νοσεμίασης, όμως επειδή οι συνταγές διαφέρουν και δεν έχει δοκιμαστεί ιδίοις όμμασι, θα επανέλθουμε με σχετικό άρθρο.

Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από την wikipedia.org, την εργασία της γεωπόνου κυρίας Δήμου Μαρίας (http://www.iama.gr/ethno/arta/pollen.pdf), και την συνταγή του κυρίου Πασχάλη Χαριζάνη στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών , καθώς επίσης και τις προσωπικές εμπειρίες μας.

Συνεργατική ενίσχυση μελισσοκομικής χλωρίδας.

φακελωτηΣε ένα ιδεατό χωριό υπάρχουν αρκετοί μελισσοκόμοι. Η μελισσοκομική χλωρίδα που έχει αναπτυχθεί δεν είναι αρκετή για τις αποδόσεις που αναζητούν οι μελισσοκόμοι, ή,  αν θέλετε, όταν τα μελίσσια χρειάζονται ανάπτυξη σε κενά ανθοφορίας ή πριν την κύρια ανθοφορία, στον δρόμο των λουλουδιών, με γυρεοδοτικά και γεμάτα νέκταρ φυτά, είναι μονόδρομος η εγκατάσταση ολόκληρων μελισσοκομίων σε περιοχές με τέτοια φυτά. Στο ιδεατό λοιπόν χωριό οι περισσότεροι έχουν επιλέξει την νομαδική μελισσοκομία , αλλά αν τους ρωτήσεις οι περισσότεροι θα ήθελαν να είχαν σταθερή μελισσοκομία. Έτσι θα γλίτωναν από τις μεταφορές και τις δαπάνες,από την σύμπτυξη του χώρου στις κύριες ανθοφορίες από μελίσσια, τις προστριβές με συναδέλφους και πολλά άλλα. Αν ο καθένας είχε το χωράφι του γεμάτο με μελισσοκομικά φυτά τότε όλα θα γίνονταν καλύτερα. Αλλά πάλι σκέφτονται οι μελισσοκόμοι αυτού του χωριού, οποιαδήποτε δαπάνη για ανάπτυξη τέτοιων φυτών θα εξυπηρετούσε και άλλους “γείτονες” συναδέλφους που χωρίς να δαπανήσουν ούτε ένα ευρώ θα είχαν στα πόδια τους γύρη και νέκταρ για τα μελίσσια τους. Η μέλισσα είναι άγριο ζώο, καταλήγουν , και δεν μπορείς να προκαθορίσεις που να πάει και που όχι.

Στο χωριό λοιπόν αυτό, το οποίο όπως είπαμε είναι ιδεατό, όλοι οι μελισσοκόμοι σπέρνουν τα χωράφια τους με μελισσοκομικά φυτά για τις μέλισσες όλου του χωριού. Τα μελίσσια μαζέυουν γύρη και αναπτύσσονται ραγδαία , ενώ δεν θα έλειπε ένα πολύ ευωδιαστό ανθόμελο από τα βάζα τους, αργά την άνοιξη πριν τις άλλες κύριες νομαδικές ανθοφορίες. Η εντατική διεγερτική τροφοδοσία θα είναι άγνωστη λέξη γι ‘ αυτούς καθώς την δουλειά αυτή θα κάνουν τα μελισσοκομικά φυτά από μόνα τους, έρχεται η φύση δηλαδή με την παρέμβαση του ανθρώπου να δώσει την λύση στην ακριβή και ασύμφορη διεγερτική τροφοδοσία, χωρίς προσμίξεις, άσκοπες τροφοδοσίες και εν’ τέλει τροφοδοσίες που δεν είναι φυσικό επακόλουθο για τα μελίσσια. Ας πάρουμε όλα τα παραπάνω λοιπόν και ας τα περιορίσουμε σε τέσσερις λέξεις: συνεργατική ενίσχυση μελισσοκομικής χλωρίδας.

Όλα τα άλλα λοιπόν είναι θέμα υπολογισμών  και με λίγο την βοήθεια του καιρού, όλα θέμα αριθμών:

  1. Η φακελωτή , για παράδειγμα, έχει κόστος περίπου 12 ευρώ / κιλό.
  2. Η σπορά μπορεί να γίνει δύο φορές το χρόνο, αναλόγως αν θέλουμε η απόδοση της ανθοφορίας της να γίνει άνοιξη ή φθινόπωρο.
  3. Απαιτείται ένα κιλό ανά στρέμα με ανάμειξη 1:4 με άμμο κατά τη διάρκεια της σποράς.
  4. Χρειάζεται δύο ποτίσματα, φυσικά ή τεχνητά. Ας κάνει δηλαδή δύο βροχές την άνοιξη και δεν χρειάζεται περεταίρω εγκατάσταση υδροδοτικής φύσεως. Πάντα σε ευήλιο χωράφι.
  5. Αποδίδει 15 κιλά ευωσιαστό ανθόμελο Α’ ποιότητας ανά στρεμμα.
  6. Μετά το πέρας της ανθοφορίας της, έχουμε μια άριστης ποιότητα ζωοτροφή.

Από κει και πέρα κάντε τους υπολογισμούς σας. Οι μελισσοκόμοι του ιδεατού χωριού κάθονται και μετρούν τα μελίσσια τους και την απόσταση που έχουν μεταξύ τους και τα βάζουν κάτω και υπολογίζουν. Η περιοχή που βρίσκει εφαρμογή η συνεργατική ενίσχυση μελισσοκομικής χλωρίδας χαρακτηρίζεται ως γόνιμη, και αναλόγως το πλήθος των μελισσοκόμων που συμμετέχουν στο ανωτέρω σχέδιο , λαμβάνει έκταση ανάλογης των μελισσοσμηνών που είναι εγκατεστημένα στην περιοχή. Η φύση συμμετέχει με την άγρια μελισσοκομική χλωρίδα που προϋπήρχε. Και όλα βαίνουν καλώς. Βέβαια για να συμβεί αυτό πρέπει το χωριό να είναι ιδεατό , απαλλαγμένο από κάθε σκοτεινό σημείο που μαστίζει τον κλάδο (πχ κλοπές μελισσοσμηνών) και κάθε πικρόχολης αντιμετώπισης σε συναδελφικό επίπεδο. Γι’ αυτό η πρόταση αυτή βρίσκει εφαρμογή μόνο σε ιδεατά μέρη. Συνεταιρισμοί, συλλόγοι κλπ  μπορούν να αναλάβουν τέτοιες δράσεις, όσο απαιδιόδοξος και αν αισθάνομαι για την περιοχή όπου βρίσκομαι.

Την καλημέρα μου.