Μελισσοκομική συνείδηση

bees_entrance

Ύστερα από αρκετό καιρό δηλώνουμε παρουσία, δυνατή παρουσία μάλιστα, καθώς συνεχίζονται οι μελισσοπεριπέτειές μας. Το σημερινό μικρό άρθρο μας αφορά κάτι που πρέπει να έχουμε όλοι, ανεξαιρέτως αν είμαστε επαγγελματίες, ερασιτέχνες ή όχι μελισσοκόμοι. Αφορά τη μελισσοκομική συνείδηση, τον τρόπο σκέψης και προσαρμογής της καθημερινότητάς μας προς όφελος των μελισσών και κατ’ επέκταση δικό μας.

Η μέλισσα ανήκει στον κρίκο της αλυσίδας που αν σπάσει, μαζί με το πλαγκτόν των ωκεανών, τότε ο κόσμος θα γίνει αγνώριστος, ο θάνατος θα είναι ολόγυρα, η ζωή σε διάφορα είδη, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου θα κινδυνεύσει και οι συνέπειες θα είναι μη αντιστρέψιμες. Ο λόγος είναι ότι αφενός το πλαγκτόν των ωκεανών αφήνει το 50% του οξυγόνου του πλανήτη, αφετέρου οι μέλισσες είναι ο κύριος επικονιαστής της χλωρίδας του πλανήτη. Το μεγαλύτερο ποσοστό των τροφών που τρώμε βασίζονται στη μέλισσα (εντομογαμή φυτά) και μεγάλο ποσοστό των ειδών του πλανήτη που παρασιτούν ή τρώνε αυτά τα φυτά, κινδυνεύουν. Επομένως έχουμε στο νου μας ότι αν οι μέλισσες χαθούν από τη γη η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κίνδυνο, το είπε άλλωστε και ο Αϊνστάιν.

Στον πλανήτη η ζωή έχει κινδυνεύσει πέντε φορές από τότε που εμφανίστηκε πάνω του.

Μελίσσια καταρρέουν ξεκινώντας από χώρες που έχουν απέραντες εκτάσεις σε μονοκαλλιέργειες, οι κίνδυνοι για τη μέλισσα έχουν αυξηθεί καθώς έχει προστεθεί και αυτός του ανθρώπου. Η ανθρώπινη κοινωνία έχει βασιστεί σε έναν τρόπο ζωής που, ενώ κάνουν τη ζωή πιο “ποιοτική”, την καταστρέφουν. Κάθε έκφανση της σύγχρονης ζωής, όπως η μετακίνηση, ο ηλεκτρισμός, ακόμη και η διατροφή βασίζεται σε διάφορες διεργασίες που έχουν ως αποτέλεσμα την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα. Η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και κάνουν τους επιστήμονες εξαιρετικά ανήσυχους. Η θερμοκρασία ανεβαίνει, λιώνουν οι πάγοι, και ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ότι θα υπάρξουν πλημμύρες, ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι θα υπάρξει έκλυση του μεθανίου που είναι φυλακισμένο στους πάγους των πόλων. Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ  “Racing Extinction” των Mark Monroe και Louie Psyhoyos (2015) μάλιστα αναφέρεται ότι η βιομηχανία τροφίμων και κρέατος παράγει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα απ’ ότι η μετακίνηση των ανθρώπων. Οι πόροι στερεύουν και τα επόμενα πενήντα χρόνια θα είναι κρίσιμα, εκτός αν κάτι να αλλάξει.

Την πρώτη φορά που κινδύνευσε η ζωή στον πλανήτη ήταν για τον ίδιο λόγο: Το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο.

Σ’ αυτόν τον αφιλόξενο κόσμο η μέλισσα καλείται να επιβιώσει και μαζί της ο άνθρωπος. Υπάρχει μια εκτεταμένη αλόγιστη χρήση νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων που αποδεδειγμένα οδηγούν στην κατάρρευση των αποικιών των μελισσών. Η αποφυγή χρήσης τους και γενικότερα η ορθολογική χρήσης επιτρεπόμενων φυτοφαρμάκων βραδυνές ώρες κάπως περιορίζει το πρόβλημα. Όμως υπάρχουν και πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ανεξάρτητα αν είμαστε αγρότες ή όχι. Η  υιοθέτηση ενός πράσινου τρόπου ζωής, φιλικού προς το περιβάλλον, η εκμετάλλευση της πράσινης ενέργειας, η αποφυγή αλόγιστης σπατάλης ενέργειας, η διατροφή που σέβεται το περιβάλλον, η φυτοκομία που μπορεί να αξιοποιηθεί από τη μέλισσα και να γίνει αποδεκτή από τον άνθρωπο, είναι μερικά από κάποιες επιλογές που μπορούμε να κάνουμε ώστε να γίνει η ζωή μας καλύτερη. Ο καθένας βέβαια θα σκεφτεί το βολικό “εγώ θα σώσω τον κόσμο”, όμως αυτή είναι η βάση στην οποία ο καθένας πρέπει να σταθεί, να σκεφτεί και να πράξει ώστε να ξεπεράσει αυτή την θέση. Μια θέση που δεν πρέπει να αφήσουμε αμαχητί. Βέβαια εκεί που βρίσκεται οποιαδήποτε ιδέα, εγκυμονεί το κέρδος, οπότε οι επιλογές θα πρέπει να είναι καλά μελετημένες.

Ο άνθρωπος εμφανίστηκε πρόσφατα σε σχέση με την ζωή στον πλανήτη, και σε απειροελάχιστο χρόνο δρα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να κινδυνεύει η ζωή εξαιτίας του. Σε λίγα χρόνια το 50% των ειδών του πλανήτη θα χαθούν οριστικά.

Ακόμα και στις πόλεις υπάρχουν μέλισσες. Έχω δει σε πολλά πάρκα μέλισσες την άνοιξη να μαζεύουν γύρη από λουλούδια. Είναι γύρω μας και είναι για εμάς. Ας φυτέψουμε όλοι κάποιο λουλούδι φιλικό προς τις μέλισσες στο μπαλκόνι μας, αν ζούμε στις πόλεις. Αν βρισκόμαστε στην επαρχία ας σκεφτούμε την επόμενη φορά που θα κάνουμε χρήση κάποιου φυτοφάρμακου. Ας σκεφτούμε και ας πράξουμε. Για να μην βρεθούμε στην άβολη θέση (που θα γίνει σύντομα, σε αυτή την γενιά) να χτυπάμε το κεφάλι μας στον τοίχο. Ας αποκτήσουμε μελισσοκομική συνείδηση.

Advertisements

Γιατί μελισσοκομία.

Εικόνα από nytimes.com

Εικόνα από nytimes.com

Σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια σειρά άρθρων που αφορά την μελισσοκομία με τίτλο “Γνωριμία με την μελισσοκομία” που απευθύνονται σε υποψήφιους, αρχάριους και ερασιτέχνες μελισσοκόμους.Είναι ένα πόνημα που αφορά και τους επαγγελματίες.Εραστές της μέλισσας, σε όλες τις περιπτώσεις, θα έλεγα εγώ. Θα πιάσουμε την μελισσοκομία από την βάση της, όχι τόσο σε τεχνικό επίπεδο,όσο σε θεωρητικό, ώστε να διασαφηνίσουμε και να απομυθοποιήσουμε τί σημαίνει μελισσοκομία και να θέσουμε στην βάσανο της οργάνωσής της σε επαγγελματικό επίπεδο. Τί σημαίνει αυτό; Αν πιάσουμε την μελισσοκομία σε θεωρητικό επίπεδο και αποσυνθέσουμε όλες τις παραμέτρους που την συνθέτουν τότε θα μπορούμε να κοστολογήσουμε αφενός τις ενέργειες της αγροτικής εκμετάλλευσης , αφετέρου θα μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γνώση των επιστημόνων της μελισσοκομίας δια μέσου των βιβλίων της και να εφαρμόσουμε την μέθοδο που ταιριάζει στην δική μας εκμετάλλευση.

Για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να χωρίσουμε ένα λευκό φύλο χαρτί σε δύο μέρη. Στην πρώτη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι μελισσοκομική εκμετάλλευση έχουμε, σε τι εξοπλισμό βασιζόμαστε και τι μέσα διαθέτουμε ώστε να έρθει σε πέρας το έργο μας. Στην δεύτερη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι ζητούμε από την μελισσοκομία μας, από το μελισσοκομικό μας κεφάλαιο και την απόδοσή του και γενικά τι θέλουμε να κάνουμε. Σκοπός μας σε κάθε ενέργεια σχετική με την μελισσοκομία είναι η καταγραφή των πάντων.Η εκ των προτέρων οριοθέτηση των στόχων μας μπορεί με μια σειρά ενεργειών να γίνει εφικτή αφού συνυπολογίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν μια αγροτική εκμετάλλευση, όπως είναι η μελισσοκομία. Μόνο τότε θα μπορούμε να θέσουμε ένα βιώσιμο πλάνο με τους στόχους μας και σε βάθος οριοθετημένου χρόνου το πως αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Εκ των προτέρων ξεκαθαρίζω ότι η μελισσοκομία είναι μια απασχόληση, ερασιτεχνική ή επαγγελματική η οποία απαιτεί κεφάλαιο. Η συντήρηση του ζωϊκού πληθυσμού  μοιάζει αρχικά μικρής αξίας, όμως δεν είναι έτσι. Η απόδοση στην μελισσοκομία έρχεται δύσκολα με πολύ κόπο, χρόνο και χρήμα. Ο καθένας από εμάς, σύμφωνα με τις δυνατότητές του και η εν τέλη απόφαση του πόσο κόπο , χρόνο και χρήματα διαθέτουμε παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκμετάλλευσης.

Κατ’ αρχήν η μελισσοκομία είναι μια αγροτική εκμετάλλευση. Η απασχόληση με την φύση είναι εξ’ ορισμού μια διακινδυνευμένη υπόθεση. Παρότι η  μελισσοκομία, όπως και κάθε άλλη αγροτική εκμετάλλευση, βρίσκει εφαρμογή στον κύκλο της φύσης, στην ουσία εμπεριέχει πολλές μεταβλητές που δεν μπορούν εξ’ αρχής να συνυπολογιστούν ώστε να κοστολογηθεί με ακρίβεια. Μπορεί κάποιος να αφιερώσει , για παράδειγμα, κάποια από τα παραγωγικά μελίσσια του σε κάποια κύρια ανθοφορία, όπως το έλατο, και λόγω καιρού όχι μόνο να μην αποδώσει , αλλά και να χρειαστεί επιπρόσθετα έκτακτο κεφάλαιο για την συντήρησή τους. Αν δηλαδή βρέξει και συνεχίσει να βρέχει για μια βδομάδα, όχι μόνο δεν θα γίνει μελιτοσυλλογή , αλλά τα μελίσσια θα κλειστούν μέσα και αναλόγως την χρονική διάρκεια της κακοκαιρίας , θα πρέπει πιθανόν να τροφοδοτηθούν με γύρη ή ζαχαροζύμαρο για να διατηρήσουν τον παραγωγικό χαρακτήρα τους, στην καλύτερη περίπτωση, για όσο καιρό κρατήσει η κακοκαιρία. Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, αν τα μελίσσια κλειστούν μέσα λόγο της κακοκαιρίας για αρκετές μέρες και δεν υπάρχουν οι προμήθειες σε γύρη και μέλι ή αντικατάστατά τους, τότε κινδυνεύουν να χαθούν εξολοκλήρου.Αμέσως μετά,στο πρώτο σενάριο θα πρέπει να μεταφερθούν σε γυρεοδοτική ανθοφορία για περαιτέρω τόνωση του πληθυσμού τους, μια και η απόδοση με το έλατο θα έχει χαθεί. Ο καιρός , δηλαδή , παίζει σημαντικό παράγοντα στις ενέργειες ενός μελισσοκόμου, μπορεί να προβλεφθεί σε γενικό επίπεδο και πρέπει πάντα να συνυπολογιστεί.

Όμως το συγκεκριμένο παράδειγμα που προανέφερα αφορά την επαγγελματική μελισσοκομία. Η μελισσοκομία στον κήπο μας μοιάζει να είναι πιο απλή υπόθεση με λιγότερο ρίσκο , αναλόγως πάντα του μεγέθους της μελισσοκομικής μας εκμετάλλευσης. Η επιλογή όμως του κήπου όπου θα βοσκούν οι μέλισσες παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για σταθερή μελισσοκομία. Όμως η ανάγκη των μελισσών σε γύρη και νέκταρ είναι σημαντική για την διαβίωση και την ανάπτυξή τους. Άρα η εκ’ των προτέρων μελέτη του τόπου του μελισσοκομείου μας, του κήπου μας, του τόπου που θα εγκαταστήσουμε την οποιαδήποτε εκμετάλλευσή μας είναι το ήμισυ του παντός. Η μελέτη για τα είδη των ανθοφοριών που υπάρχουν στην ακτίνα δράσης της μέλισσας, τις εποχές που θα πρέπει και αν θα πρέπει να υποστηρίζουμε την διατροφή της με αντικατάστατα ή υποκατάστατα και η γενικότερη διαχείρηση των κενών ανθοφορίας των μελισσοσμηνών μπορεί να μας εξασφαλίσει ομαλή ανάπτυξη στις αποικίες μας και ικανοποιητική απόδοση της εκμετάλλευσής μας.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να έχουμε εκ των προτέρων σε πρώτη ζήτηση τον κύριο και βοηθητικό εξοπλισμό μας για να διασφαλίσουμε την έγκαιρη επέμβασή μας όταν αυτό είναι απαραίτητο να γίνει. Άρα εκτός από τον κήπο που θα επιλέξουμε την εγκατάστασή μας, το χωράφι που θα έχουμε τις κυψέλες μας ή τα σημεία που θα τις μεταφέρουμε προσωρινά , θα πρέπει να έχουμε υποστηρικτικά μια αποθήκη, σε μέγεθος ανάλογη με την εκμετάλλευσή μας, ένα όχημα μεταφοράς των αποικιών μας, πάλι ανάλογο με το μέγεθος των μεταφορών μας και έναν χώρο της πρωτογενούς επεξεργασίας των προϊόντων που παράγουμε, αναλόγως της απόδοσης. Επομένως γίνεται ξεκάθαρο ότι ένας μελισσοκόμος έχει ανάγκη εγκαταστάσεων και μεταφορικών μέσων, όπως και του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού για να πετύχει τους στόχους του. Δεν απαιτείται, δηλαδή, μόνο το ζωϊκό κεφάλαιο.

Πάνω απ’ όλα όμως ο μελισσοκόμος πρέπει να πληρεί τα χαρακτηριστικά του φυσιοδίφη και του φυσιολάτρη. Τα πρώτα χαρακτηριστικά του μελισσοκόμου είναι η εξερεύνηση αυτού του υπέροχου πλάσματος, της μέλισσας, του τρόπου επιβίωσης, του κύκλου ζωής της, της κοινωνικής της συμπεριφοράς και της άγριας , μα όμορφης, θέσης της στην φύση. Πάνω απ’ όλα πρέπει να αγαπήσει αυτό το έντομο αφού πρώτα μάθει όσα μπορεί περισσότερα γι’ αυτό. Η αντίληψη του ότι ένας μελισσοκόμος συνεργάζεται με ένα έντομο θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα στην σειρά αποφάσεων που θα πρέπει να πάρει ώστε να γίνει μελισσοκόμος. Όμως δεν είναι ένα απλό έντομο που κεντρίζει μόνο. Η μέλισσα, ως γνωστόν , είναι ο κύριος επικονιαστής των εντομογαμών φυτών, συμβάλλοντας στην αναπαραγωγή των περισσοτέρων φυτών με τα οποία εκματαλλεύεται και τρέφεται ο άνθρωπος. Αποτελεί το κλειδί για την ομαλή λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας και το μέλλον του ανθρώπινου είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό το έντομο. Δυστυχώς, ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας του ανθρώπου προς τέρψη του κέρδους συνεπάγει την καταστροφή του φυσικού πλούτου που μας χαρίζει η μητέρα Γη. Αυτό έχει άμεσο επακόλουθο στην μέλισσα. Και το μέλλον της φαίνεται να κινδυνεύει. Εκτός από τους εχθρούς και τις ασθένειες που απειλούν την μέλισσα, όχι αμελητέους σε αριθμό, η μέλισσα τελικά απειλείται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αφενός με τις φυσικές καταστροφές , αφετέρου με τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα που οδηγούν στο “Σύνδρομο Κατάρρευσης Αποικιών” (CCD) για το οποίο θα μιλήσουμε σε ξεχωριστή ενότητα. Η ενημέρωση στους αγρότες που χρησιμοποιούν αυτά τα φυτοφάρμακα  καθίσταται εξαιρετικής σημασίας και η ευαισθητοποίηση όλων μας, είτε έχουμε άμεση είτε έμμεση σχέση με την μέλισσα έχει να κάνει τελικά με το μέλλον των παιδιών μας. Προσωπικά ανήκω στους ανθρώπους που πιστεύει ότι το ανθρώπινο είδος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο από την μέλισσα, αν τελικά δεν δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην χρησιμοποίηση τέτοιου είδους φυτοφαρμάκων. Η μέλισσα έχει επιβιώσει εκατομμύρια χρόνια πριν τον άνθρωπο , έπειτα από κοσμογονικές αλλαγές στο περιβάλλον της γης. Νομίζω δηλαδή ότι εν’ τέλη η μέλισσα θα επιβιώσει ως είδος. Εμείς κινδυνεύουμε.

Όμως η γνώση που απαιτείται για όλες αυτές τις πληροφορίες απαιτεί συνεχή επιμόρφωση πάνω στον κλάδο της μελισσοκομίας που στην χώρα μας εντάσσεται στις σχολές γεωπονίας, τους κλάδους της φυτικής παραγωγής και της εντομολογίας. Απαιτείται δηλαδή πολυδάπανη αφιέρωση στην γνώση που δεν αποκτάται εύκολα. Η κατανόηση της θεωρίας χρειάζεται και πρακτική. Και δεν σταματά ποτέ. Όμως η ενασχόληση με την μελισσοκομία, σας διαβεβαιώ , μόνο όμορφα τσιμπήματα για την ίδια την ζωή μπορεί να δώσει. Μπορεί να δώσει και γνώσεις που δεν έχουν σχέση με όλα τα παραπάνω, αλλά αφορά εργασίες που γίνονται στην αποθήκη, το μελισσοκομείο ή τις μεταφορές και εσωκλείονται σε αυτό το υπερσύνολο, τελικά, που καλούμε σύγχρονη μελισσοκομία. Ο μελισσοκόμος καλείται να είναι από ξυλουργός και τεχνίτης μέχρι εφευρέτης σε πολλές περιπτώσεις. Να είναι εξερευνητής της φύσης, του τρόπου με τον οποίο ζει η μέλισσα και να εφαρμόζει μεθόδους και πρακτικές που υποβοηθούν το πλάσμα αυτό να κάνει την δουλειά του για εμάς, εξασφαλίζοντάς της ένα υγιές περιβάλλον εργασίας. Μιλάω για περιβάλλον εργασίας καθώς η μέλισσα είναι ένα από τα πιο εργατικά πλάσματα στην φύση. Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να έχει σπίτι της μόνο ένα περιβάλλον εργασίας.

Σε αυτό το σημείο θα σας θέσω ένα πολύ απλό παράδειγμα το οποίο αναγκάστηκα να εφαρμόσω προκειμένου να προστατέψω τα πρώτα μου μελίσσια. Όταν λοιπόν απέκτησα τα πρώτα μου μελίσσια και επέλεξα τον τόπο προσωρινής τους διαμονής, ύστερα από την μετάγγισή τους στις γονοφωλιές, διαπίστωσα ότι το μέρος δεν ήταν κατάλληλο καθώς μετά από την πάροδο κάποιων ωρών υπήρχε έντονη ενόχληση των αποικιών από την κοινή σφίγγα , έναν θανάσιμο εχθρό της μέλισσας. Δεν είχα προμηθευτεί κάποια μεταλλικά πορτάκια προκειμένου να βοηθήσω τις κυψέλες στην άμυνα των αποικιών και είχα χάσει τα ξύλινα πορτάκια που συνοδεύουν τις κυψέλες στην μεταφορά.Αναγκάστηκα να φτιάξω μόνος μου, εντός λίγων ωρών, ξύλινα πορτάκια που θα περιόριζαν την είσοδο του εχθρού στις κυψέλες, ώσπου να μεταφέρω τα μελίσσια σε άλλη τοποθεσία ή να βρω την πηγή του κακού, τις σφιγγοφωλιές δηλαδή, και να τις καταστρέψω. Μελισσοκομικό κατάστημα με αυτά τα μεταλλικά πορτάκια δεν υπήρχε στην περιοχή μου και αναγκάστηκα με εφαρμογή απλών κανόνων γεωμετρίας και σχεδόν αρχάριας ξυλουργικής χειροτεχνίας να κάνω προσωρινά την δουλειά μου. Αυτή η γνώση δεν διδάσκεται σε κανένα βιβλίο. Η ανάγκη σε κάνει εφευρέτη. Πιστέψτε με, όσοι τελικά ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα θα έρθετε πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους στην θέση μου.

Παραπάνω σας έκανα λόγο για κήπο, χωράφι και μεταφορές. Αυτά συνοψίζονται στον καθορισμό του αν η μελισσοκομία μας θα είναι στατική , σταθερή δηλαδή ή νομαδική. Αν τελικά αποφασίσει κάποιος να γίνει μελισσοκόμος θα πρέπει να επιλέξει, όπως είπαμε πιο πάνω τον τόπο διαμονής των κυψελών του και αν θα εκμεταλλευτεί ανθοφορίες σε αυτή την περιοχή ή θα ακολουθήσει κάποιες κύριες ανθοφορίες. Στην σταθερή μελισσοκομία, στην εκμετάλλευση δηλαδή του μελισσοκομικού κεφαλαίου σε σταθερό σημείο, καλό θα ήταν να έχει υπόψιν του την μελισσοκομική χλωρίδα της περιοχής εντός της ακτίνας δράσης των αποικιών του και να προτιμήσει περιοχή με διαδοχικές γυρεοδοτικές ανθοφορίες και μελιτοφορίες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει ομαλή και υγιή ανάπτυξη των αποικιών του χωρίς αντικατάστατα ή υποκατάστατα διατροφής των μελισσών. Είναι δηλαδή σαν να επιλέγεις ένα τόπο όπου θα τάιζες ένα μωρό με μητρικό γάλα και όχι με γάλα κονσέρβα. Αν τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει, τότε θα πρέπει ο μελισσοκόμος να μεταφέρει τις αποικίες του σε κύριες ανθοφορίες διαδοχικά για μια ομαλή εξέλιξη και απόδοση του μελισσοκομικού του κεφαλαίου.Σε κάθε περίπτωση η μεικτή γεωργική εκμετάλλευση, δηλαδή μια εκμετάλλευση του αγρότη όχι μόνο με αγροτική απασχόληση , αλλά και μελισσοκομία, δεν αποδίδει οφέλη προς την διαχείριση των παραγόμενων προϊόντων της μιας εκμετάλλευσης προς την άλλη, παρόλο που υπάρχουν πολλοί αγρότες που είναι και μελισσοκόμοι. Κάποιος δηλαδή που έχει αιγοπρόβατα μπορεί να καλλιεργήσει την τροφή τους. Κάτι αντίστοιχο με την μελισσοκομία δεν συμβαίνει, ούτε τα προϊόντα της κυψέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Παρόλα αυτά η μελισσοκομία της χώρας μας παράγει εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης που συνεχώς κερδίζουν έδαφος και αναγνώριση στο εξωτερικό. Τα προβλήματα του κλάδου είναι πολλά, με τα οποία θα ασχοληθούμε εκτενέστερα σε επόμενη ενότητα. Αυτά τα προβλήματα όμως δεν αφήνουν την ελληνική μελισσοκομία να κάνει μια στροφή προς την εξωστρέφεια για να πάρει την θέση που πραγματικά της αξίζει. Η μελισσοχλωρίδα είναι από τις πιο πλούσιες στην Ευρώπη και διεθνώς αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο. Η παραγωγή είναι περιορισμένη , όμως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ίσως τα δειλά βήματα που γίνονται για την αναγνώριση των προϊόντων κυψέλης της χώρας μας να χρειάζονται υποβοήθηση και τόνωση του επιχειρηματικού προσανατολισμού. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων , σχεδόν μετρημένων στα δάχτυλά μας, η μελισσοκομία στην χώρα μας χαρακτηρίζεται ως οικοτεχνία. Μεγάλο μέρος των παραγωγών διακινούν τα προϊόντα τους οργανωμένοι σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Υπάρχουν και παραδείγματα συντεχνιών, συλλόγων και συνεταιρισμών με όλα τα οφέλη που συνεπάγονται. Όμως τελικά η περιορισμένη παραγωγή και η έλλειψη ταυτότητας στα ελληνικά μέλια και τα άλλα προϊόντα κυψέλης δημιουργούν αυτό το θολό οργανωτικά τοπίο που αντικατοπτρίζει την μελισσοκομική πραγματικότητα. Είμαστε η χώρα που πυκνοκατοικείται από κυψέλες όμως η συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους αυτών είναι σε λίγους αναλογικά μελισσοκόμους. Πρόσφατα δημοσιεύματα φέρουν την έρευνα ότι πολλοί νέοι μελισσοκόμοι εγκαταλείπουν τον κλάδο και  υπάρχει συσσώρευση μελισσοκομικού κεφαλαίου σε μεγαλύτερες μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις. Αν και υπάρχει ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την μελισσοκομική τέχνη και την ενασχόλησή της ως διέξοδο από την κρίση, ωστόσο αμφίβολο είναι αν όλες οι προσπάθειες  εξελιχθούν σε υγιείς μελισσοκομικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συμβάλει σαφώς και η έλλειψη ουσιαστικού προσανατολισμού στην πολιτική ανάπτυξης του κλάδου.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αξία της παράδοσης που διασώζει την μελισσοκομία στις τρικυμίες των καιρών. Υπάρχουν σε όλη την χώρα διάσπαρτα παραδοσιακές μελισσοοικογένειες δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμων που συνεχίζουν την ενασχόληση με την μελισσοκομία. Η πολύχρονη απασχόλησή τους με την μέλισσα, η συνεργασία μεταξύ τους , συνήθως, αποδίδει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα. Η συνέπεια στην μελισσοκομία παίζει σημαντικό ρόλο και ο ορισμός της παράδοσης μέσα από τις πρακτικές και τις μεθόδους που εφαρμόζονται εμπειρικά, πια, όλα αυτά τα χρόνια, εγγυώνται ένα αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον καταναλωτή. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την φρεσκάδα των αυτοδημιούργητων νέων μελισσοκόμων, ούτε κλείνει τις πόρτες στις εξελίξεις του κλάδου. Είμαι της άποψης ότι η Ελλάδα παράγει εξαιρετικά προϊόντα και στα κορυφαία της είναι και τα προϊόντα κυψέλης. Όμως η οργάνωση και η διατήρηση της συνέπειας από πλευράς επαγγελματιών του κλάδου μας θα μας οδηγήσει στην αναγνώριση των κόπων μας. Ο καταναλωτής είναι σε θέση πλέον να διαχωρίζει το καλύτερο και το  πιο ωφέλιμο γι’ αυτόν. Η ελληνική μελισσοκομία είναι παραδοσιακά ανώτερη από τις μελισσοκομίες ξένων χωρών και ο μόνος ανταγωνισμός που έχει είναι αθέμιτα τα χτυπήματα “κάτω από την ζώνη”, όπως οι ελληνοποιήσεις προϊόντων τρίτων χωρών από επιτήδειους. Η ταυτοποίηση των προϊόντων είναι ένα σημαντικό βήμα και οι βαθμίδες ελέγχου στα προϊόντα προς πώληση υπόσχεται ένα καίριο χτύπημα αυτού του φαινομένου. Την χρονική στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο δρομολογούνται οι διαδικασίες για την θέσπιση κριτηρίων ποιοτικού ελληνικού βασιλικού πολτού και γύρης , ενώ γίνεται εδώ και καιρό αγώνας για κατηγοριοποίηση προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης μελιών από μοναδικές περιοχές της χώρας μας. Τουλάχιστον στο μέλι υπάρχουν τα ποιοτικά κριτήρια που παρουσιάζουν την ποιότητά του και φανερώνουν τις ενέργειες του παραγωγού και του συσκευαστή μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Σε ξεχωριστή ενότητα θα μιλήσουμε για το ποια είναι τα κριτήρια αυτά. Με όλα αυτά , καταλήγω, ο συγκερασμός της παράδοσης με την σύγχρονη τεχνολογία και την ασφάλεια των προϊόντων υπόσχονται αναβάθμιση της ελληνικής μελισσοκομίας στον παγκόσμιο χάρτη.

Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για προϊόντα , θα πρέπει να περάσουμε το σημείο που ονομάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή των μελισσοκομικών προϊόντων αποδοτικά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να έχει κατά νου ότι τις πρώτες χρονιές όχι μόνο υπάρχει η περίπτωση να μην παράγει τίποτα, αλλά ίσως να χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο κεφάλαιο μόνο για να μάθει περισσότερα. Η πρακτική μελισσοκομία είναι πολύτιμη υπόθεση και σε αυτήν ο μελισσοκόμος είναι , στις περισσότερες περιπτώσεις, μόνος του. Τουλάχιστον θα πρέπει να έχει κατά νου ότι η απόδοση της μελισσοκομίας του θα έχει την ανέλιξη που επιθυμεί κλιμακωτά. Όσο θα οργανώνει την μελισσοκομία του και στο σημείο που ονειρεύεται να την φτάσει, ξεκινώντας πάντα από το μηδέν, και με μικρά σταθερά βήματα, ο νέος μελισσοκόμος θα έχει την χαρά να απολαμβάνει την επίτευξη των μικρών του στόχων με την πάροδο του χρόνου. Γενικά στην μελισσοκομία απαιτείται υπομονή και επιμονή και επειδή έχει διαστήματα σιγής, εφόσον η ανάπτυξη των μελισσοσμηνών είναι σε μια ορισμένη περίοδο του έτους, ο χρόνος μοιάζει μερικές στιγμές να μην περνά. Αυτό βέβαια έχει θετική επίδραση στην μελισσοκομική πορεία καθώς ο μελισσοκόμος έχει την πολυτέλεια να προγραμματιστεί και να σκεφτεί το πλάνο της εκμετάλλευσής του. Χρονιά με την χρονιά, αν έχει καταφέρει να βγάζει κάποιο κέρδος από αυτήν την ενασχόληση, χρειάζεται να επανεπενδύει στην εκμετάλλευσή του ποσά για να μεγαλώνει το μέγεθός της. Με αυτόν τον τρόπο θα την φτάσει στο σημείο που ήθελε εξαρχής, στο σημείο που αντέχει ψυχικά ,σωματικά και οικονομικά.

Όλο αυτό το διάστημα ο μελισσοκόμος διαβάζει και ενημερώνεται. Όχι επειδή υποχρεούται, αλλά επειδή διψά για περισσότερη γνώση. Δοκιμάζει και πολλές φορές υπό την σκέψη της αποτυχίας επιμένει. Στο τέλος καταλήγει και συνεχίζει. Αυτή είναι οι δουλειά μας. Τα τελευταία χρόνια η μελισσοκομία εξελίσσεται. Πλήθος από νέα προϊόντα που την αφορούν θέτουν τις βάσεις για ανέλιξη και επιτυχία. Όμως κάθε νέα ιδέα απαιτεί χρόνο δοκιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τελευταία οι πλαστικές κυψέλες με τις απόψεις να διίστανται. Επειδή είμαστε ένα μικρό χωριό κάποια στιγμή το εκάστοτε προϊόν θα περάσει από το ωριμαντήριο της σκέψης, της δοκιμής και του αποτελέσματος και απαιτεί εκ νέου χρόνο για να διαδοθεί η πληροφορία και να γίνει ευρέως γνωστή. Τότε θα πούμε ότι το εκάστοτε προϊόν θα γίνει αποδεκτό από τους έλληνες μελισσοκόμους.

Όμως σε αυτό το σημείο πρέπει να κάνουμε λόγο για τους κινδύνους και την κινδυνολογία. Κάθε νέο προϊόν , όταν γίνεται ευρέως γνωστό από τις μελισσοσυζητήσεις μας ,είτε ιδίοις όμασι είτε μέσω διαδικτύου εγκυμονεί κινδύνους. Τελευταία , για παράδειγμα, το οξαλικό οξύ κέρδιζε την προτίμησή μας στην μάχη ενάντια στο βαρρόα, έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των αποικιών μας. Όμως φτάνουν στα αυτιά μας ολοένα και αυξανόμενες περιπτώσεις με απώλειες μελισσοσμηνών χωρίς να γίνεται ξεκάθαρο αν αυτό συμβαίνει από λανθασμένη χρήση του ή από προϊόν που παραπλανά τον καταναλωτή μελισσοκόμο. Και προπάντων βρισκόμαστε σε ένα σημείο που δεν είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως την γνώση γιατί δεν είμαστε οι παρασκευαστές του οξαλικού οξέως και αποδεχόμαστε ό,τι μας σερβίρεται και ό,τι ακούμε. Άρα φιλτράρουμε ό,τι μπορούμε να μάθουμε και καταλήγουμε τις επόμενες ενέργειές μας. Όμως η επιλογή μας για το προϊόν αυτό ,παρόλο που έχει οδηγήσει αρκετούς μελισσοκόμους σε απώλεια κεφαλαίου, θα κριθεί με την πάροδο του χρόνου. Γι’ αυτό εγκυμωνούνται κίνδυνοι. Και όλη αυτή η γνώση που απαιτείται , ένας νέος μελισσοκόμος δύσκολα θα την αποκτήσει, έμπρακτα, και πολλές φορές θα χρειαστεί να πληρώσει και το τίμημα, άλλες φορές μικρό και άλλες φορές μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος μελισσοκόμος με ένα μόνο απλό σεμινάριο δεν θα του μάθει μελισσοκομία, αφού δεν είναι σε θέση αν αυτό που του δίδεται στο εκάστοτε παράδειγμα είναι σωστό ή λανθασμένο.

Άλλωστε σε κάθε περίπτωση η μελισσοκομία έχει λίγους, απλούς κανόνες. Η πολυσύνθετη εφαρμογή τους όμως μας οδηγεί σε λογικά συμπεράσματα, λάθη, απώλειες ή υψηλές αποδόσεις, σωστούς χειρισμούς και μεθόδους. Όλα ξεκινούν από τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας. Αυτή είναι η βάση. Από κει και έπειτα υπάρχει ένα δαιδαλώδες συγκρότημα χειρισμών για κάθε κατά περίπτωση παράγοντα που επηρεάζει την εκμετάλλευσή μας. Για παράδειγμα η μέθοδος Χαλκιά που προϋποθέτει την κάθετη ανάπτυξη πολύ μεγάλων αποικιών για εντατική μελιτοσυλλογή βασίζεται στην λογική, τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας όμως εγκυμωνεί κινδύνους, δύσκολους χειρισμούς και προ πάντων αποτελεί ένα τόλμημα που θα το επιλέξουν λίγοι λόγω της δυσκολίας της. Η επιλογή δηλαδή της εκάστοτε μεθόδου απαιτεί δοκιμή , αν θέλουμε να είμαστε ακριβοδίκαιοι όμως λίγοι θα θυσιάσουν τμήμα των παραγωγικών μελισσιών του για μια τόσο δύσκολη σε χειρισμό μέθοδο.

Ο νέος μελισσοκόμος, λοιπόν, έχει πολλά να μάθει και πολλές συμπληγάδες να αποφύγει. Γι’ αυτό και η αμφισημία της μελισσοκομίας, που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, ενώ  είναι και  προσωπική ευθύνη του καθενός, είναι τόσο γοητευτική. Ο καιρός, οι ανθοφορίες, οι γυρεοδοσίες, οι εχθροί και οι ασθένειες, οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής μας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την έκβαση της προσπάθειας. Κάποιος μελισσοκόμος μου είχε πει όταν ξεκίνησα ότι αν ο νέος μελισσοκόμος πάρει μελίσσια υγιή στην αρχή της πορείας του, τότε έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει τις πρώτες χρονιές. Μου πήρε αρκετό καιρό να κατανοήσω τί ήθελε να πει. Ο ολοκαίνουριος εξοπλισμός και η όρεξη του νέου μελισσοκόμου για τα πεπραγμένα οδηγούν στην σωστή πορεία προς την επιτυχία. Είναι δηλαδή εξ’ ορισμού ένας πρωτόπειρος μελισσοκόμος απαλλαγμένος από ασθένειες και με μεγάλη όρεξη για να δουλέψει. Είναι γοητευμένος να ανακαλύψει και να κατακτήσει το οικοδόμημα που λέγεται μελισσοκομία. Όμως επειδή όλα έχουν φθίνουσα πορεία , μέχρι το σημείο ισορροπίας όλων αυτών, καλό θα ήταν ο υποψήφιος μελισσοκόμος να κάνει τα πρώτα του βήματα μικρά και δειλά. Άλλωστε η ανακάλυψη και η κατάκτηση θα είναι εκεί για να τον περιμένει.

Το μικρό σκαθάρι και οι τρόποι που οι Ιταλοί προσπαθούν να το καταπολεμήσουν.

Έντονη προσβολή από το σκαθάρι. Εικόνα από apicolturasostenibile.wordpress.com

Έντονη προσβολή από το σκαθάρι. Εικόνα από apicolturasostenibile.wordpress.com

Η γειτονική Ιταλική μελισσοκομία φλέγεται. Εκατοντάδες αποικίες έχουν παραδοθεί στις φλόγες και οι Ιταλοί μελισσοκόμοι, σε κατάσταση πανικού, προσπαθούν να περιορίσουν την έκταση της ζημιάς στις περιουσίες τους. Η Ιταλική μελισσοκομία έχει δεχθεί ένα βαρύ πλήγμα από τον νέο εχθρό που έχει όνομα Aethina Tumida, το μικρό σκαθάρι.Η υπόθεση αυτή μας αφορά όλους , καθώς είναι σχεδόν βέβαιο ότι το μικρό σκαθάρι θα φτάσει και στο δικό μας σπίτι, διότι η Ιταλία είναι κοντά. Όλη η νότια Ευρώπη απειλείται. Το μικρό σκαθάρι, την δεκαετία του ’90 είχε χτυπήσει και την Αμερική, και οι μελισσοκόμοι εκείνων των περιοχών , ύστερα από καταστροφές , έμαθαν να επιβιώνουν με αυτό, έμαθαν να το αντιμετωπίζουν , όπως εμείς παλεύουμε με τον κηρόσκορο. Άλλος ένας εχθρός προ των πυλών. Το παρών άρθρο θα ασχοληθεί με μέτρα αντιμετώπισης του μικρού σκαθαριού , που έχουν επινοήσει οι μελισσοκόμοι σε συνεργασία με τις επιστημονικές ομάδες ώστε να περιορίσουν την ζημιά. Ας δούμε όμως την κατάσταση πως έχει στην σημερινή Ιταλία, Νοέμβρη μήνα του 2014:

Το άρθρο αυτό αφορά , εκτός από μελισσοκόμους, ερευνητές, βιολόγους, φυσιοδίφες, εντομολόγους,ακτιβιστές, αγρότες και απλούς ανθρώπους. Η καταστροφή είναι μεγάλη. Στις 12 Σεπτεμβρίου, στον ναύσταθμο Gioia Tauro της Καλάμπριας ανακαλύφθηκε η προσβολή σε κυψέλες εκείνης της περιοχής ένα νέο παράσιτο των κυψελών , προερχόμενο από την Αφρική, με την κοινή ονομασία ως Μικρό Σκαθάρι. Το σκαθάρι αυτό τρέφεται με γύρη και μέλι , προκαλώντας ζύμωση στα προϊόντα κυψέλης , καταστρέφοντας την παραγωγή. Η περιφέρεια της Καλαβρίας έδωσε εντολή να καταστρέφεται ολόκληρο το μελισσοκομείο , όταν εντοπίζεται η προσβολή του μικρού σκαθαριού. Το ενήλικο σκαθάρι γεννά τα αυγά μέσα στην κυψέλη και οι προνύμφες επιστρέφουν στο έδαφος για να συνεχίσουν τον κύκλο τους μέχρις ότου να γίνουν ενήλικα άτομα και αυτά να μπουν εκ νέου στις κυψέλες. Προσελκύεται έντονα από την μυρωδιά των κυψελών και πολλές φορές έχει ταξιδέψει σε απόσταση εώς 20χλμ. προκειμένου να βρει νέες αποικίες για να αναπτυχθεί.

Σήμερα η κόκκινη ζώνη εκτείνεται μέχρι και την περιοχή της Σικελίας όπου συνεχίζονται οι καταστροφές των μελισσοσμηνών και η καύση των αποικιών κρίνεται αναποτελεσματική καθώς το πρόβλημα δεν έχει αντιμετωπιστεί. Η κατάσταση είναι εκτός ελέγχου. Η καταστροφή των κυψελών έχει την λογική της καταστροφής της προνύμφης του σκαθαριού προσπαθώντας να ελέγξουν την κατάσταση. Όμως είναι αβέβαιο ποια θα είναι η έκβαση αυτών των ενεργειών, καθώς οι τοπικές φυλές της Ιταλικής μέλισσας καταστρέφονται, εξαφανίζεται η μέλισσα , δεν επικονιάζεται το περιβάλλον, συντελείται δηλαδή μια οικολογική καταστροφή. Στην Αμερική, τον Καναδά και την Αυστραλία έχουν μάθει να ζουν με αυτόν τον εχθρό. Είναι γνωστό ότι οι μέλισσες είναι το μέσο αναπαραγωγής των φυτών, των φρούτων και των λαχανικών που τρεφόμαστε αφού είναι οι επικονιαστές του 80% της παραγωγής.

Πολλοί μελισσοκόμοι σκέφτονται να παλέψουν μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τον νέο εχθρό αποκρύπτοντας την οδηγία , σε περίπτωση προσβολής, να ενημερωθούν οι αρμόδιες αρχές, γιατί γνωρίζουν ότι αυτό θα σημάνει και το κάψιμο του μελισσοκομείου τους. Στην εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση που βρίσκεται η Ιταλική μελισσοκομία προστίθεται και το γεγονός ότι η Ασιατική Σφήκα προκαλεί ήδη ιδιαίτερες καταστροφές , ερημώνοντας ή αποδυναμώνοντας πολλά μελισσοκομεία.

Είναι άγνωστο πως το μικρό σκαθάρι έφτασε στην Ιταλία, εικάζεται όμως ότι εφόσον μπορεί να αναπτυχθεί και να αναπαραχθεί και σε ώριμα ή σάπια φρούτα, τότε μεταφέρθηκε με κάποιον τέτοιο τρόπο στην γείτονα χώρα. Τα αυγά του μικρού σκαθαριού μοιάζουν με αυτά των μελισσών , και το θηλυκό τα εναποθέτει σε ομάδες. Ένα θηλυκό γεννάει περίπου 13 αυγά τη μέρα για μια περίοδο που φτάνει έως τους τέσσερις μήνες. Συνήθως τα γεννάει παρουσία γύρης. Τα αυγά εκκολάπτονται σε τρεις εώς έξι ημέρες. Η προνύμφη περνά ένα δεκαπενθήμερο μέσα στην κυψέλη και τρεις μήνες στο έδαφος , όπου η εξέλιξή της είναι σχετικά αργή. Όταν ενηλικιωθεί και μετατραπεί σε χρυσαλλίδα θα χρειαστεί να περάσουν δυο μέρες μέχρι να πετάξει. Έκτοτε είναι σε θέση να βρει νέα κυψέλη προκειμένου να τραφεί και να συνεχίσει τον βιολογικό του κύκλο.

Τα μικρά σκαθάρια φοβούνται έντονα το φώς. Κατά το άνοιγμα του καπακιού δύναται να βρεθούν σε κατάσταση πανικού προσπαθώντας να κρυφτούν στα σκοτεινά μέρη ανάμεσα στα πλαίσια και το τοίχωμα της κυψέλης. Αυτή είναι και η σημαντικότερη μέθοδος για την διάγνωση της προσβολής. Μπορεί να μαζευτούν και στις γωνίες των κυψελών και μια ενδελεχής επιθεώρηση και ανακάλυψη ενήλικων ατόμων του σκαθαριού είναι αλάνθαστο σημάδι παρουσίας του.

Παρακάτω είναι οι τρόποι με την οποία οι Αμερικάνοι μελισσοκόμοι αντιμετωπίζουν το μικρό σκαθάρι. Σαφώς στην παρακάτω λίστα θα βρείτε και σκευάσματα που δεν κυκλοφορούν στην Ευρώπη ή ακόμα και απαγορεύονται. Κάποια άλλα είναι βιολογικά και κάποια χημικά.

Χημειοθεραπεία εντός της κυψέλης: Το μόνο χημικό προϊόν που έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό είναι το κουμαφός (CheckMite + ® της Bayer). Όπως είναι ήδη γνωστό , το προϊόν αυτό είναι απαγορευτικό για την βιολογική ή οργανική μελισσοκομία.

Απολύμανση γης στην είσοδο της κυψέλης: Όπως είπαμε, όταν το σκαθάρι βρίσκεται στο στάδιο της προνύμφης, τότε επιστρέφει στο χώμα , εώς ότου μετατραπεί σε χρυσαλλίδα. Στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν τον πύρεθρο διαλυμένο σε νερό (GardStar®) μέχρι το ποσοστό της δραστικής ουσίας να φτάσει στο 0,05%. Έπειτα ψεκάζουν το έδαφος μπροστά από τις κυψέλες και σε απόσταση εώς 15 μέτρων.

Βιολογικός έλεγχος: Έχουν προσπαθήσει να φτιάξουν κάποια πορτάκια με τα οποία παρεμποδίζεται η είσοδος τους σκαθαριού εντός των κυψελών. Η απόδοση των κατασκευών αυτών είναι ακόμα αμφιβόλου ποιότητας καθώς χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για το θέμα αυτό. Ο κύριος λόγος είναι γιατί δεν γνωρίζουν αν η αποικία θα μπορεί να αντεπεξέλθει στις αυξανόμενες θερμοκρασίες του καλοκαιριού , με αποτέλεσμα την μείωση του γόνου.

Η Δυτική παγίδα. Εικόνα από http://www.apicolturangrisani.it/

Η Δυτική παγίδα. Εικόνα από http://www.apicolturangrisani.it/

Δυτική παγίδα: Η “Δυτική παγίδα” είναι μια κατασκευή που μοιάζει με τον πλαστικό antivarroa πάτο , και στην οποία εισάγεται κάποιο φυτικό έλαιο. Από το πάνω μέρος έχουμε κάποιο δίχτυ το οποίο επιτρέπει την διέλευση των σκαθαριών, όχι όμως των μελισσών. Σε εκείνο το σημείο εγκλωβίζονται τα ενήλικα σκαθάρια και κατ’ αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ο έλεγχος των πληθυσμών του.

Παγίδα CD. Εικόνα από http://www.apicolturangrisani.it/

Παγίδα CD. Εικόνα από http://www.apicolturangrisani.it/

Παγίδα θήκης CD: Είναι μια ιδιαίτερη κατασκευή από μία λεπτή θήκη Cd όπου ανοίγονται διόδοι στα πλαϊνά τους.

Μέσα τους εισάγονται δύο ταινίες με δόλωμα και η όλη κατασκευή τοποθετείται από πάνω από τα πλευρικά μέρη των πλαισίων. Το δόλωμα είναι:

  1. Αναμίξετε 55 g αλεύρι σόγιας, 30 g βορικού οξέος, 45 ml ελαίου φυστικέλαιο και 30 ml νερού. Ανακατεύουμε μέχρι η ζύμη είναι σταθερή, βάλτε λίγο »αυτής της ένωσης μέσα στην παγίδα του CD / DVD
  2. Ανακατέψτε τη γύρη και το μέλι μέχρι ομοιόμορφη ζύμη, βάλτε στην παγίδα του CD / DVD.
  3. Αναμίξτε 85 g μελιού, 4 γραμμάρια βορικού οξέος, και 55 γραμμάρια Crisco και άλευρο σόγιας αρκετή για να σχηματίσει μια συνεκτική πάστα, που στο εσωτερικό του παγίδα CD / DVD.

Beetltra: Αποτελείται από ένα μαύρο πλαστικό δίσκο που τοποθετείται κάτω από την κυψέλη.Μοιάζει με την παγίδα-θήκης CD.

Σημειώσεις:

  • Η χρήση του Checkmite+ μπορεί να είναι τοξική για τις μέλισσες και τους ανθρώπους. Αυτή η θεραπεία μπορεί να μειώσει τον αριθμό των σκαθαριών, αλλά δεν εξαλείφει πλήρως την προσβολή. Το δραστικό συστατικό είναι οι Κουμαφός, ένα οργανοφωσφορικό. Προτείνεται μια λωρίδα CheckMite + ανά κυψέλη και η παραμονή της περιορίζεται στις 45 ημέρες. Πάντως προτείνεται ιδιότυπη κατασκευή όπου οι μέλισσες να αποφευχθεί να έρθουν σε επαφή.
  • Η χρήση της ταινίας αυτής μπορεί να γίνει και μέσα στο δόλωμα της θήκης CD. Με αυτόν τον τρόπο οι μέλισσες δεν θα έρθουν σε επαφή με το δραστικό συστατικό.

Beetle Blaster

Είναι η πιο κοινή μέθοδος ελέγχου του μικρού σκαθαριού, η οποία είναι προς πώληση στην γειτονική Ιταλία (Όλα τα παραπάνω δεν έχουν δοκιμαστεί στην Ιταλία). Επινοήθηκε από τον Laurence Cutts. Η παγίδα κρέμεται ανάμεσα σε δύο πλαίσια και εμπεριέχουν κατά το 1/2 λάδι (περίπου 20ml) ή ξύδι μήλου ή ξύδι από κρασί. Οι μέλισσες κυνηγούν τα σκαθάρια , τα οποία μπαίνουν μέσα στην παγίδα προκειμένου να σωθούν και πνίγονται. Οι παγίδες είναι κατασκευασμένες για μία χρήση, όμως αν πλυθούν μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν. Η έκταση της χρήσης τους εξαρτάται από τον βαθμό προσβολής. Όταν η παγίδα γεμίσει χρειάζεται αντικατάσταση καθώς μειώνεται η αποτελεσματικότητά της. Η παγίδα αυτή δεν εξαλείφει πλήρως τα σκαθάρια από τις κυψέλες, αλλά μειώνει δραστικά το επίπεδο μόλυνσης και βοηθά στην μη κατάρρευση των αποικιών. Θεωρείται η πιο αποτελεσματική παγίδα για τον έλεγχο του παρασίτου.

Να σημειώσουμε ότι οι Αφρικάνικες μέλισσες έχουν φυσικές άμυνες έναντι στο σκαθάρι καθώς έχει περάσει στα γονίδιά τους η συνύπαρξη με αυτόν τον εχθρό.

Εφαρμογή της παγίδας Beetle Blaster. Εικόνα από www.mieliditalia.it

Εφαρμογή της παγίδας Beetle Blaster. Εικόνα από http://www.mieliditalia.it

Τέλος θα παραθέσουμε κάποιες δηλώσεις του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Φλόριντα , James Ellis, με διδακτορική διατριβή πάνω στο σκαθάρι:

  • Το μικρό σκαθάρι , με τον καιρό θα γίνει άλλο ένα παράσιτο υπό έλεγχο, καθώς τώρα στην Ιταλία βρίσκεται πάνω στην έξαρσή του. Οι μελισσοκόμοι θα μάθουν να “συμβιώνουν” με αυτό.
  • Η παγίδα “beetle blaster” θεωρείται η πιο αποτελεσματική μέθοδος ελέγχου του παρασίτου. Το μελίσσι απαιτείται να είναι δυνατό ώστε να “κηνυγήσουν” το μικρό σκαθάρι και να το ρίξουν μέσα στις παγίδες. Τοποθετείται στις θέσεις 1-2 και 9-10 μεταξύ των πλαισίων σε 10αρι μελίσσι. Η παγίδα εξαλείφει περισσότερο από το 50% των ενήλικων σκαθαριών.
  • Το κουμαφός δεν είναι αποτελεσματικό προϊόν. Εξαλείφει λιγότερο από το 40% των ενήλικων σκαθαριών. Πάντως στην Αυστραλία χρησιμοποιείται το Apithor που δείχνει να έχει καλύτερα αποτελέσματα έναντι του παρασίτου, αν κάποιος χρησιμοποιήσει χημική μέθοδο καταπολέμισης. Παρόλα αυτά το Fipronil, δραστική ουσία του Apithor , είναι απαγορευμένη στην Ευρώπη.
  • Η μέγιστη αναπαραγωγή του μικρού σκαθαριού είναι τον Ιούνιο, εποχή που απαιτείται οπωσδήποτε εφαρμογή κάποιας παγίδας. Καλό θα ήταν να μάθουμε να ελέγχουμε τις αποικίες μας για όλα τα παράσιτα και όχι τα παράσιτα να ελέγχουν τις αποικίες μας. Τα μελίσσια πρέπει να είναι σφιχτά και τα πλαίσια καλυμμένα με μέλισσες καθώς και αυτές δίνουν τον δικό τους αγώνα για τα παράσιτα.

Το παρόν άρθρο γράφτηκε ύστερα από συνδυασμένες πληροφορίες άρθρων του Ιταλικού τύπου και της Ιταλικής μελισσοκομικής κοινότητας. Το πλήθος των άρθρων υποδεικνύει τον βαθμό προσβολής των αποικιών και του πανικού των μελισσοκόμων. Σε κάθε περίπτωση συστήνουμε ψυχραιμία και ενημέρωση. Τα παραπάνω είναι δημοσιεύματα στον Ιταλικό τύπο και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστούν την γνώση που μπορεί να μας δώσει ένας επιστήμονας της μελισσοκομίας. Εμείς , ως μελισσοκόμοι, το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να παρακολουθήσουμε το φαινόμενο και να αναμένουμε τις προτάσεις των επιστημόνων για την πρόληψη του φαινομένου.

Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από τα: apitalia.net, apicolturangrisani.it, apicolturasostenibile.wordpress.com και mieliditalia.it.

 

 

 

 

 

Οι μετακινήσεις μελισσοσμηνών από την Νότια Ιταλία έχουν σταματήσει.

Το μικρό σκαθάρι, η νέα απειλή της μελισσοκομίας. Εικόνα από την timesofmalta.com

Το μικρό σκαθάρι, η νέα απειλή της μελισσοκομίας. Εικόνα από την timesofmalta.com

Η εφημερίδα Times of Malta, σχετικά με την εμφάνιση του σκαθαριού που προκαλεί μεγάλες καταστροφές στην γειτονική Ιταλία, αναφέρει χαρακτηριστηκά:

Η Ιταλική κυβέρνηση έχει σταματήσει τις εισαγωγές μελισσοσμηνών από την Νότια Ιταλία μετά την ανακάλυψη από το Ιταλικό Κέντρο Αναφοράς για την Μελισσοκομία του σκαθαριού , του πρωτοεμφανιζόμενου, σε Ευρωπαϊκό έδαφος , παρασίτου της κυψέλης, στην Gioia Tauro. Το Κέντρο έχει επιβεβαιώσει την παρουσία τους σκαθαριού σε άλλα 16 μελισσοκομεία εντός 20 χλμ από την ζώνη προστασίας στην Gioia Tauro και πρόσφατα στις Συρακούσες της Σικελίας.

“Αυτό το σκαθάρι αποτελεί σημαντική απειλή για τα μελισσοσμήνη στην Μάλτα. Για αυτόν το λόγο έχουν απαγορευτεί οι εισαγωγές στην Μάλτα ζωντανών μελισσοσμηνών από τις προσβεβλημένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων και των μελισσών για επικονίαση” , είπε το Φυτοϋγειονομικό Τμήμα.

Το μικρό σκαθάρι, με το όνομα Aethina tumida, προερχόμενο από την Αφρική, είναι σκούρο καφέ προς μάυρο, με μήκος περίπου μισού εκατοστού, και μπορεί να παρατηρηθεί οπουδήποτε μέσα στην κυψέλη. Το ενήλικο σκαθάρι εναποθέτει αυγά σε ρωγμές μέσα στην κυψέλη τα οποία εκκολάπτονται και μετατρέπονται σε προνύμφες μήκους 1,6 εκατοστού. Τρέφονται με κερί και γόνο προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές στην κυψέλη. Η αναπαραγωγή επιτυγχάνεται στο έδαφος κοντά στην κυψέλη, ενώ πετάει αρκετά μακρυά μέχρι να βρει άλλη κυψέλη και να αναπαραχθεί.

Φαίνεται ότι απειλούνται όλα τα μελισσοσμήνη που είναι εγκατεστημένα στην Ευρώπη , καθώς είναι μαθηματικά βέβαιο πως υπάρχει κίνδυνος να προσβληθούν, συμπεριλαμβανομένης και την Μάλτας. Οι μελισσοκόμοι και οι ενώσεις τους πρέπει, επομένως, να αναφέρουν αμέσως οποιαδήποτε παρατήρηση του επιβλαβούς αυτού οργανισμού στο κτηνιατρικό και Φυτοϋγειονομικό  Τμήμα  και έχει εγκαταστήσει δωρεάν τηλεφωνική γραμμή γι’ αυτόν το σκοπό. Προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος του επιβλαβούς αυτού οργανισμού από μελισσοσμήνη που εισάγονται στη Μάλτα, οι μελισσοκόμοι πρέπει να αποφεύγουν την εισαγωγή εξοπλισμού των μελισσών από την πληγείσα περιοχή, καθώς υπάρχει δυσκολία στον εντοπισμό του μικρού σκαθαριού με αυτά τα στοιχεία.  Ο κίνδυνος αυτός επεκτείνεται και σε προϊόντα κυψέλης, όπως κερί μέλισσας και μέλι χύμα. Οι αγοραστές έχουν καθήκον να αποσαφηνίζουν την προέλευση των αγορών τους καθώς υπάρχει κίνδυνος για την υγεία των μελισσοσμηνών. Οι μελισσοκόμοι κλήθηκαν να προσέξουν την αντικατάσταση των ντόπιων αποθεμάτων σε ζώντα υλικό στην Μάλτα από τυχαίες εισαγωγές βασιλισσών και μελισσοσμηνών από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.


Αναμετάδοση από timesofmalta.com