Το φαρμακείο της φύσης

Εντάξτε τα βότανα και τα μυρωδικά, σε δροσερή ή ξηρή μορφή, στην καθημερινή σας διατροφή, ως αφέψημα ή στη μαγειρική σας. Εξασφαλίζουν την ομαλή πέψη, την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. Δροσίστε την αναπνοή σας μασώντας λίγα φύλλα μέντας, δυόσμου ή βασιλικού μετά από κάθε γεύμα.
Σε κήπο ή σε γλάστρες, μπορούμε εύκολα, να καλλιεργήσουμε το δικό μας “φαρμακείο“. Αρωματικά βότανα, με θεραπευτικές ιδιότητες. Μπορούμε να διαλέξουμε ποιά βότανα θέλουμε να φυτέψουμε, διαλέγοντας από την λίστα με τις θεραπευτικές ιδιότητες που έχει το καθένα. Ενδεικτικά, έχουμε τα:
1. ΠΑΝΣΕΣ (για έκζεμα)
Καλλιεργήστε τον. Ο πανσές είναι ένα όμορφο λουλούδι με έντονα χρώματα. Μπορείτε, λοιπόν, να τον τοποθετήσετε στο παράθυρο της κουζίνας ή να τον φυτέψετε σε κρεμαστή γλάστρα. Η περίοδος σποράς του διαρκεί από το φθινόπωρο μέχρι τα τέλη της άνοιξης. Τοποθετήστε τον σε σημείο με ήλιο και μη φυτεύετε τον ένα σπόρο πολύ κοντά στον άλλον. Φυτεύοντας διαδοχικά, μπορείτε να πετύχετε ανθοφορία σχεδόν όλο τον χρόνο.
Χρησιμοποιήστε τον Χάρη στις σαπωνίνες που περιέχει, καταπραΰνει την ερεθισμένη επιδερμίδα και τροφοδοτεί τον οργανισμό με θρεπτικά συστατικά. Φτιάξτε, λοιπόν, μια ανακουφιστική κρέμα. Ρίξτε 1 χούφτα από τα πέταλα του φυτού σε ένα κατσαρολάκι με 1 φλιτζάνι βραστό νερό και ανακατέψτε. Παράλληλα, λιώστε αργά σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία 50 ml κερί μέλισσας μαζί με 50 ml ελαιόλαδο. Ενώστε τα μείγματα ανακατεύοντας, μέχρι να δημιουργηθεί μια παχύρρευστη πάστα. Χρησιμοποιήστε την κρέμα δύο φορές τη ημέρα. Διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο
.
2. ΚΑΛΕΝΤΟΥΛΑ (για εξάνθημα και κάψιμο)
Καλλιεργήστε την καλέντουλα. Χρειάζεται μια ηλιόλουστη γωνιά στον κήπο για να μεγαλώσει. Μπορείτε, όμως, να τη φυτέψετε και σε γλάστρες στη βεράντα σας.
Η εποχή σποράς της είναι από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, ενώ δίνει άνθη από την άνοιξη έως και το φθινόπωρο, ανάλογα με την ποικιλία. Αν έχετε κήπο, ρίξτε τους σπόρους ανάμεσα στα λαχανικά σας, αφού με την παρουσία της η καλέντουλα απομακρύνει πολλά έντομα.
Χρησιμοποιήστε την Κόψτε μια χούφτα πέταλα από την καλέντουλα και χτυπήστε τα στο μπλέντερ μαζί με 100 ml (ή 5 κουταλιές) τζελ από αλόη. Αν θέλετε, προσθέστε 10 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας. Ρίξτε το μείγμα σε μια παγοθήκη και βάλτε τη στην κατάψυξη. Χρησιμοποιήστε τα παγάκια σε περίπτωση καψίματος ή όταν το δέρμα σας είναι ξηρό και σας προκαλεί φαγούρα, τρίβοντάς τα πάνω στην προβληματική περιοχή τουλάχιστον τρεις φορές την ημέρα.
 3. ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ (για έρπη)
Καλλιεργήστε το Το μελισσόχορτο είναι ένα από τα φυτά που μεγαλώνουν χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα. Ρίξτε λίγους σπόρους σε μια γλάστρα ή στο χώμα του κήπου σας και σύντομα θα το δείτε να φυτρώνει και να εξαπλώνεται. Η σπορά γίνεται Αύγουστο με Σεπτέμβριο (με το φυτό να ανθίζει την άνοιξη) ή Μάρτιο με Απρίλιο (με το φυτό να ανθίζει το καλοκαίρι). Βεβαιωθείτε ότι το έχετε τοποθετήσει σε ηλιόλουστη θέση.
Χρησιμοποιήστε το Εκμεταλλευτείτε την αντιιική ιδιότητα του μελισσόχορτου για να καταπολεμήσετε τον επιχείλιο έρπη. Κόψτε περίπου 50 γρ. από τα φύλλα του μελισσόχορτου, ζεστάνετέ τα μαζί με 100 ml ελαιόλαδο σε χαμηλή φωτιά για περίπου 1 ώρα και σουρώστε το μείγμα. Στη συνέχεια, προσθέστε 1 κουταλιά κερί μέλισσας (θα το βρείτε σε καταστήματα με προϊόντα υγιεινής διατροφής), 1 κουταλιά μέλι και 4-5 σταγόνες αιθέριο έλαιο tea tree και συνεχίστε να το ζεσταίνετε σε πολύ χαμηλή φωτιά, μέχρι να λιώσουν όλα τα υλικά και να δημιουργηθεί ένα παχύρρευστο μείγμα σαν πάστα. Χρησιμοποιήστε το 4-5 φορές την ημέρα. Η κρέμα διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο.
4. ΜΑΡΑΘΟΣ (για φούσκωμα)
Καλλιεργήστε τον Ρίξτε 4-5 σποράκια σε μια βαθιά γλάστρα (γιατί έχει πολλές ρίζες). Ο μάραθος έχει ανάγκη τη ζέστη για να αναπτυχθεί. Οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι πιθανό να επιβραδύνουν την ανάπτυξή του, ενώ ο παγετός μπορεί να τον καταστρέψει. Η σπορά του ξεκινάει τον Ιούλιο και διαρκεί μέχρι τον Σεπτέμβριο. Μην ξεχνάτε να τον ποτίζετε συχνά.
Χρησιμοποιήστε τον Φτιάξτε ένα ρόφημα με μάραθο ρίχνοντας σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό 2 κουταλιές ψιλοκομμένο μάραθο. Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, χρησιμοποιήστε σπόρους μάραθου, αφού πρώτα τους χτυπήσετε στο γουδί. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι σπόροι του έχουν την ιδιότητα να ηρεμούν τους σπασμούς του λεπτού εντέρου. Πιείτε 2-3 φλιτζάνια την ημέρα.
5. ΜΑΡΟΥΛΙ (για αϋπνία)
Καλλιεργήστε το στο χώμα ή σε βαθιές γλάστρες στο μπαλκόνι σας και σε χώμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Μπορείτε να σπείρετε σπόρους από νωρίς την άνοιξη. Χρησιμοποιήστε καλοχωνεμένη κοπριά ή κάποιο λίπασμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Το καλοκαίρι θα σας «ξεβλαστώσει» γρήγορα, γι’ αυτό κόψτε το όσο είναι ακόμα τρυφερό.
Χρησιμοποιήστε το: φτιάξτε μια σούπα με πατάτα και πράσο και στη συνέχεια προσθέστε δύο χούφτες ψιλοκομμένο μαρούλι. Περάστε όλα τα υλικά από το μπλέντερ και απολαύστε τη σούπα σαν ελαφρύ βραδινό. Η κατασταλτική δράση που θεωρείται ότι έχει το μαρούλι θα ηρεμήσει το νευρικό σας σύστημα και θα σας βοηθήσει να κοιμηθείτε ευκολότερα.
6. ΔΥΟΣΜΟΣ (Ανακουφίζει από τη δυσπεψία, αναζωογονεί τους κουρασμένους μυς.)
Η μέντα αναπτύσσονται γρήγορα. Φυτέψτε τη σε γλάστρα και μην αφήσετε το χώμα να στεγνώσει. Μαζεύετε πάντα τα νεαρά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε το ως
– παυσίπονο για το στομάχι
Έχει τονωτικές, διεγερτικές και αντισπασμωδικές ιδιότητες και λειτουργεί κατά της δυσπεψίας, των νευρικών διαταραχών και των ταχυκαρδιών. Καταπραΰνει τους πόνους στο στομάχι και τη χοληδόχο κύστη.
Εμποτίστε πέντε φύλλα για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι ζεστό νερό. Στραγγίξτε το και πίνετε μετά από κάθε γεύμα.
– λάδι για μασάζ για τους πονεμένους μυς
7. ΘΥΜΑΡΙ (Ανακουφίζει από το βήχα.)
Φύτεψε φιντανάκια σε ένα ηλιόλουστο σημείο και αφήστε το λίπασμα σχεδόν να στεγνώσει ανάμεσα στα ποτίσματα. Μπορείτε να μαζεύετε τα φύλλα ή τα βλαστάρια οποιαδήποτε στιγμή. Αν, όμως, θέλετε να τον αποξηράνετε, περιμένετε μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, πριν ανθίσει.
Χρησιμοποιήστε το ως
– μείγμα για το βήχα
Εμποτίστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα βλαστάρια για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι νερό που μόλις βράσατε. Στραγγίξτε και πιείτε.

8. ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Χαρίζει υγιή μαλλιά, απαλύνει τον πονόλαιμο, ανακουφίζει από το πρήξιμο.) Η φασκομηλιά δε χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα. Απλώς χρειάζεται συχνό κλάδεμα για να δημιουργούνται νέα βλαστάρια και να μην ψηλώσει πολύ. Είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε φρέσκα φύλλα, αλλά μπορείτε να τα βάλετε σε σακουλάκια στην κατάψυξη.
Χρησιμοποιήστε το
– για να αποκαταστήσετε το χρώμα των σκούρων μαλλιών
Ξεπλύντε τα μαλλιά σας στο τέλος με τσάι φασκόμηλου, φτιαγμένο με 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα εμποτισμένα σε μισό λίτρο βραστό νερό για 10 λεπτά.- για γαργάρες για τον πονόλαιμοΠεριχύστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα με βραστό νερό. Προσθέσθε μέλι και αφήστε το να κρυώσει λίγο. Έπειτα, κάντε γαργάρες. Αν θέλετε μπορείτε να το καταπιείτε.
– για κατάπλασμα στα στραμπουλήγματα
Λιώστε μια χούφτα φύλλα με έναν μικρό πλάστη. Βάλτε τα σε ένα κατσαρολάκι, ρίξτε μηλόξυδο και σιγοβράστε τα μέχρι να μαλακώσουν. Στύψτε απαλά τα φύλλα, τυλίξτε τα σε ένα κομμάτι ύφασμα και βάλτε στην πονεμένη περιοχή όσο είναι ακόμα ζεστά.

9. ΑΛΟΗ ΒΕΡΑ (Ανακουφίζει από τα τσιμπήματα εντόμων και τα εγκαύματα (ηλιακά και μη).)
Είναι εύκολη να καλλιεργηθεί από τους αρχάριους καθώς δε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Βάλτε αλόη βέρα σε μια γλάστρα σε εξωτερικό χώρο, μακριά από το ηλιακό φως. Αφήστε το χώμα να στεγνώσει πριν ποτίσετε και μαζεύετε τα χαμηλά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε τη
– πάνω στο καμένο δέρμα
Κόψτε πρώτα ένα φύλλο κατά μήκος, χωρίστε το σε κομμάτια των 5 εκ., τυλίξτε το καθένα σε διάφανη μεμβράνη και βάλτε τα στην κατάψυξη. Όταν τα χρειαστείτε, ξετυλίξτε ένα κομμάτι και τρίψτε απαλά την πλευρά με τη γέλη πάνω στο δέρμα. Τα κομμάτια αντέχουν μέχρι και εννέα μήνες.

10. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ (Αποκαθιστά τη συγκέντρωση.) Ο βασιλικός χρειάζεται πολλή ζέστη. Βάλτε έτοιμο το φυτό (τα φιντανάκια είναι δύσκολα) σε ένα ηλιόλουστο σημείο και φροντίστε να το ποτίζετε τακτικά ώστε να είναι πάντα υγρό το χώμα. Προσθέστε μικρή ποσότητα λιπάσματος κάθε μήνα για να το διατηρείτε σε καλή κατάσταση. Μαζεύετε τα εξωτερικά φύλλα, που μπορείτε να βάλετε και στην κατάψυξη για αργότερα.
Χρησιμοποιήστε το
– ως ενισχυτικό συγκέντρωσης
Κόψτε ένα φυλλαράκι, τρίψτε το ανάμεσα στα δάχτυλά σας και εισπνεύστε το άρωμά του.

11. Μαϊντανός ή πετροσέλινο: Διετές φυτό. Καλλιεργείται σε εύκρατες χώρες και χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική και σε σαλάτες. Γνωστό από την αρχαιότητα ως αρωματικό βότανο αλλά και ως φάρμακο σε διάφορες παθήσεις. Είναι πλούσιος σε βιταμίνη C .

 


12. Σέλινο: Διετές φυτό, της ίδιας οικογένειας με το μαϊντανό. Χρησιμοποιείται απο την αρχαιότητα στη μαγειρική αλλά και ως φάρμακο, από τους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Κινέζους. Το σέλινο είναι ορεκτικό, χωνευτικό και τονωτικό. Χρησιμοποιείται κατά των παθήσεων των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και των αρθριτικών. Περιέχει σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη C, B1, B2 και Κ.

 


13. Άνηθος: Αρωματικό φυτό πλούσιο σε θεραπευτικές ιδιότητες. Χρησιμοποιείται ως ορεκτικό και τονωτικό. Είναι διουρητικός και βοηθάει στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Βοηθάει επίσης στην υδροπικία και είναι κατά της ανεμοβλογιάς και της ιλαράς. Οι σπόροι του άνηθου καταπολεμούν τα κοιλιακά αέρια και τους κολικούς στα μικρά παιδιά.

 


14. Μέντα: Αρωματικό ετήσιο φυτό που το συναντάμε σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχει η μέντα η πιπερώδης και η πουλέγιος ή αλλιώς φλισκούνι. Φυτό με με ευχάριστη γεύση και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Ως αφέψημα είναι ιδιαίτερα χωνευτική, αφού τονώνει την παραγωγή χολής και τη λειτουργία του συκωτιού. Καταπολεμά το κρυολόγημα και το βήχα, έχει αντισπασμωδικές ιδιότητες, αντιεμετικές και αντισηπτικές, όπως ο δυόσμος και βοηθάει στις δερματικές παθήσεις. Λειτουργεί κατά των συμπτωμάτων της κολίτιδας και του κολικού. Το φλισκούνι συνιστάται κατά του εμετού και ρυθμίζει την έμμηνο ρύση.

15. Δενδρολίβανο: Γνωστός από την αρχαιότητα αειθαλής θάμνος, μεσογειακής καταγωγής. Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται ως αρωματικό στη μαγειρική, κυρίως στα ψητά και ιδιαιτέρως στο αρνί και το κατσίκι. Στη ζαχαροπλαστική χρησιμοποιείται στη παρασκευή γλυκών του κουταλιού. Στη φαρμακευτική, από το δενδρολίβανο παρασκευάζεται φάρμακο για τους ρευματισμούς, το βήχα και τους ερεθισμούς του στόματος.
Το μυστικό
Οι συνταγές απευθύνονται σε υγιή άτομα που δεν ταλαιπωρούνται από κάποιες παθήσεις. Αν είστε έγκυος, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας πριν δοκιμάσετε κάποια βότανα, όπως η αλόη βέρα και το φασκόμηλο.

Advertisements

Βάλτε τα σύκα Κύμης στο τραπέζι σας.

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Τα σύκα Κύμης.Εικόνα από iliostalakton.gr

Ένα ξεχωριστό άρθρο θα σας παρουσιάσουμε σήμερα. Αφορμή γι’ αυτό το άρθρο είναι ένα τραπέζι στο οποίο ήμουν καλεσμένος. Από το τραπέζι δεν έλειπε το άφθονο καλό κρασί, η φιλική παρέα, η ζεστή διάθεση και οι νόστιμοι μεζέδες. Όμως δεν θα σταθώ στο πόσο ωραία περάσαμε εκείνο το βράδυ. Θα σταθώ σε ένα νοστιμότατο φαγητό μαγειρεμένο από τα χέρια της οικοδέσποινας. Το φαγητό αυτό περιείχε μέσα σύκα Κύμης και έδινε στο ψητό κρέας, με πατάτες , πιπεριές και σεληνόριζα, μια μοναδική γεύση και ένα μοναδικό φρουτώδες άρωμα.

Η αλήθεια είναι ότι όταν βγήκε το φαγητό μια γλυκιά μυρωδιά αναδύθηκε από την ξυλόσομπα, θαρρείς ότι γέμισε το σπίτι με μοναδικά αρώματα της ανατολής. Αν κοιτούσες προσεκτικά το ταψί θα διέκρινες, πέρα από το κρέας και τις πατάτες, το πράσο, τις πιπεριές, τα καρότα, την σεληνόριζα, τον ψιλοκομμένο μαϊντανό και κάτι άγνωστο που δεν πήγαινε ο νους σου τί μπορεί να ήταν. Η διαλογή στα πιάτα έγινε και ο καθένας πήρε ό,τι έπιασε η κουτάλα με μπόλικο ζουμάκι. Μπροστά μου είχα έναν μοναδικό μεζέ, ότι πρέπει για να ικανοποιήσει την πείνα μου εκείνη την στιγμή. Είχα και δυο κομμάτια που δεν διέκρινα τι ήταν και μου πήρε κάποια δευτερόλεπτα να καταλάβω. Η οικοδέσποινα, ως γνήσια κουμιώτισα νοικοκυρά μου είπε ότι είναι σύκο από την Κύμη και με προέτρεψε να δοκιμάσω.

Αυτό που ακολούθησε δεν θα σας το περιγράψω. Όμως θα σας πω ότι δεν έχω φάει νοστιμότερη συνταγή για ψητό κρέας στον φούρνο. Η μοναδική γλυκιά γεύση του , σε συνδυασμό  με το ψήσιμο στον ξυλόφουρνο που έδενε τις γεύσεις στην αργή φωτιά έκανε ένα έδεσμα εξαιρετικής απόλαυσης για τον ουρανίσκο μας. Εκείνο το βράδυ λοιπόν θέλησα να μάθω όσα περισσότερα μπορούσα για τα σύκα Κύμης και τα οποία σας τα παραθέτω.

Τα σύκα Κύμης είναι ένα ΠΟΠ προϊόν. Έχουν χαρακτηριστεί ως προϊόν για τον ξεχωριστό τρόπο παραγωγής τους και για τους ξεχωριστούς καρπούς που κάνουν οι συκεώνες στην ευρύτερη περιοχή της Κύμης. Τα σύκα Κύμης  έρχονται από τριάντα χωριά της ευρύτερη περιοχής του δήμου Κύμης – Αλιβερίου και έχουν διαφοροποίηση με τα άλλα ξερά σύκα αφενός για τον τρόπο παρασκευής τους, αφετέρου για το ότι έχουν διαφορετική σύσταση ως καρπός , ύστερα από αναλύσεις. Τα σύκα Κύμης μαζεύονται από τα δέντρα και δεν περιμένουν οι παραγωγοί να πέσουν κάτω. Βρίσκονται σε ώριμη κατάσταση με πράσινο φλούδι και δεν μαζεύεται η “χαμάδα” από το έδαφος. Η περίοδος της παραγωγής τους ξεκινά τον Αύγουστο και τελειώνει τον Σεπτέμβριο με τους συκοπαραγωγούς να απογειώνουν την τέχνη τους στην παρασκευή αυτού του ξεχωριστού εδέσματος. Είναι πηγή ενέργειας και έχουν περισσότερα σάκχαρα από οποιοδήποτε άλλο σύκο. Είναι πιο λεπτόφλουδα και απεντομωμένα σε αντίθεση με τις “τσαπέλες”, το ολόκληρο ξερό σύκο που συναντάμε συνήθως στο εμπόριο. Όπως μαζεύονται, έτσι πλένονται και καθαρίζεται το κοτσάνι τους από το σύκο γιατί όταν θα αποξηραθούν τότε θα μοιάζει λες και έχει ένα ξύλο στην κορυφή του που δεν τρώγεται. Με αυτόν τον τρόπο το σύκο κρατάει τα υγρά του καθώς αν αφήσουν το κοτσάνι τότε αυτό θα απορροφήσει μέρος των υγρών του σύκου. Άλλωστε η εφεστία, ένα βλαβερό έντομο που προσβάλει τα σύκα , εναποθέτει τα αυγά του στο κοτσάνι, και τα σύκα, πριν την απεντόμωση έχουν απαλαχθεί από αυτό.

Ακολουθεί η θείωση, το πρώτο στάδιο της απεντόμωσης , διαδικασία κατά την οποία το φλούδι του σύκου μετατρέπεται σε λευκό.Κατόπιν τα σύκα σχίζονται στην μέση χωρίς να αποχωριστούν τα δύο κομμάτια. Μένουν ενωμένα στο πίσω μέρος τους. Και μετά λιάζονται στο ευήλιο και γεμάτο ανέμους αυγουστιάτικο περιβάλλον της Κύμης. Συνήθως στις ταράτσες και τις αυλές πάνω στα τελάρα, όπως λέγονται ή “λιασταριές”. Ο χρόνος αποξήρανσης κρατάει από τρεις εώς πέντε ημέρες. Κατόπιν τούτου γίνεται διαλογή των σύκων και ξεχωρίζονται τα σκάρτα. Έπειτα ενώνονται τα σύκα ανά δύο σε ισομεγέθη τμήματα και μετά θερμίζονται σε βραστό νερό για λίγα λεπτά της ώρας, σαν δεύτερο στάδιο φυσικής απεντώμωσης. Ακολουθεί δεύτερη διαλογή και συσκευάζεται σε δίσκους.

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Το στάδιο αποξήρανσης του σύκου Κύμης. Εικόνα από neraidodimiourgies37.blogspot.com

Αν έρθει κανείς στην Κύμη τέλος Αυγούστου και μπει στο σπίτι ενός συκεοπαραγωγού, τότε, αντί για σαλόνι, θα δει ένα εργαστήριο, κατά το οποίο φυλάσσει τα σύκα του μέσα στο σπίτι του. Παραδοσιακά δηλαδή, όπως το έμαθαν οι παπούδες τους. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύουν το σύκο από έντομα και κάθε είδους καταστροφή. Θα δουν τον κόπο τους απλωμένο πάνω στα κρεβάτια τους, λίγο πριν το συσκευαστήριο. Θα δει παππούδες να σου προσφέρουν ένα για καλωσόρισμα και θα σου βάλουν λίγα για το σπίτι πριν φύγεις. Υπάρχουν και τα μαύρα σύκα, τα οποία είναι οι λεγόμενες “μουστάρδες”, τα πολύ ώριμα , και τα οποία δεν θειαφίζονται , με ακόμα γλυκύτερη γεύση και φρουτώδη αρώματα. Τα τελευταία, παρατήρησα, έχουν και διαφορά τιμής με τα λευκά, καθώς η παραγωγή τους είναι μικρότερη.

Ένα άλλο που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι δεν είδα οργανωμένους συκεώνες στην Κύμη. Απ’ ότι έμαθα υπάρχουν, αλλά είναι λίγοι. Κυρίως οι συκοπαραγωγοί έχουν λίγες συκιές διάσπαρτες στα χωράφια τους από τις οποίες βγάζουν όλη τους την παραγωγή. Αντιθέτως βρήκα πολλές ελιές στα χωράφια , κάτι που μου έκανε τρομερή εντύπωση. Αντί να έχουν συκεώνες δηλαδή , έχουν ελιές. Η παραγωγή , ετησίως , φτάνει τους 160 τόνους ετησίως και έχει εξαγωγικό χαρακτήρα. Μου είπαν ότι αν δοκιμάσεις οποιοδήποτε άλλο ξερό σύκο και το σύκο της Κύμης , θα καταλάβεις διαφορά στα αρώματα και στο “δάγκωμα” εξαιτίας του λεπτού του φλουδιού. Η λιανική τιμή του σύκου Κύμης ξεκινάει από 8 εώς 13 ευρώ το κιλό, αναλόγως την περιοχή, το σύκο  και το κατάστημα. Είναι μια πολύ καλή επένδυση για τους νέους αγρότες και πολλές οικογένειες έχουν το σύκο σαν συμπληρωματικό εισόδημα, αφήνοντας περιθώριο για επενδύσεις πάνω σε αυτό το προϊόν.

Η “τσαπέλα”, το άσχιστο σύκο που δεν ακολουθεί την διαδικασία παραγωγής του σύκου Κύμης, και συλλέγεται από το έδαφος έχει διαφορετικό τρόπο παρασκευής και διαφορετικές προδιαγραφές. Είναι οικονομικότερο προϊόν και δεν το παράγει η Κύμη. Έχουν βγει και υποπροϊόντα σύκου όπως η συκόπαστα Κύμης και  το πετιμέζι από σύκο Κύμης και διάφορα άλλα. Οι παλιοί μελισσοκόμοι αφήνουν το “πόσικο” σύκο, το σύκο που δεν προορίζεται για πώληση δηλαδή, για να φτιάξουν σιρόπι για τα μελίσσια βράζοντάς το, κάτι που συμπίπτει με την φθινοπωρινή ανάγκη των μελισσιών για ανάπτυξη και συνοδεύεται με την γύρη της ακονιζιάς που υπάρχει άφθονη στην περιοχή.

Η βραδιά έκλεισε. Το φαγητό ήταν υπέροχο. Έφυγα από το τραπέζι με μία σκέψη. Εύχομαι αυτό το εξαιρετικό προϊόν να συνεχίσει την ανοδική πορεία του, κάτι που έχει ανάγκη ο τόπος της Κύμης. Εύχομαι στο μέλλον να οργανωθεί περισσότερο η τοπική κοινωνία και να καταλάβει τον θησαυρό που έχουν στα χέρια τους. Το σύκο Κύμης είναι, κατά πολύ, η καλύτερη ποιότητα ξερού σύκου στον κόσμο. Και αυτό είναι κάτι που δεν χωράει αμφισβήτηση.

 

Σπαράγγι.Μεζές ή φάρμακο, κατευθείαν από την μάνα γη.

Το πράσινο σπαράγγι. Εικόνα από buonapappa.net.

Το πράσινο σπαράγγι. Εικόνα από buonapappa.net.

Το σημερινό άρθρο μας είναι αφιερωμένο στο σπαράγγι και την καλλιέργειά του. Έναν καρπό της μάνας γης γνωστό από την αρχαία Αίγυπτο , καθώς έχουν βρεθεί τοιχογραφίες που το απεικονίζουν 5000 χρόνια πριν. Οι αρχαιολόγοι δεν ξεκαθαρίζουν αν το καλλιεργούσαν ή αν ήταν αυτοφυές , ενώ καλλιεργούνταν 2000 χρόνια πριν στην Μικρά Ασία που χρησιμοποιούνταν για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε ως αυτοφυές φυτό, σε ημιορεινές , υγρές περιοχές και αργότερα ξεκίνησε η καλλιέργειά του εξαιτίας των ιδιοτήτων του.

Το σπαράγγι (Asparagus Officinalis ή Ασπάραγος ο φαρμακευτικός) ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα κρεμμύδια, τα πράσα και το σκόρδο. Υπάρχουν τρία είδη καλλιεργήσιμου σπαραγγιού: Το λευκό, το πράσινο και το μωβ. Στα πράσινα σπαράγγια το χρώμα τους οφείλεται στην χλωροφύλη και την σύνθεσή της με τον ήλιο. Τα λευκά σπαράγγια σκεπάζονται με το χώμα για να διατηρήσουν το λευκό τους χρώμα. Τα μωβ σπαράγγια οφείλουν το χρώμα τους στις λίγες ώρες έκθεσής τους στον ήλιο. Τα πράσινα σπαράγγια, που είναι και τα πιο γνωστά στην χώρα μας, έχουν ελαφριά γλυκιά γεύση και είναι τραγανά, ενώ τα άσπρα, άγνωστα ως επί το πλείστον σε μας, έχουν έντονη φρουτώδη γεύση.

Το σπαράγγι ως τρόφιμο είναι εξαιρετική πηγή πολύτιμων ιδιοτήτων. Έχει διαιτητικές και διουρητικές ιδιότητες. Η σύνθεσή τους ποικίλει ανάλογα με το στάδιο συγκομιδής του και αποτελείται από  νερό, μη αζωτούχες ενώσειw,πρωτεϊνες, ίνες, λίπη και τέφρα. Είναι πηγή ασβεστίου, βιταμινών Β1,Β2,Β7,Α,Ε,Κ, σιδήρου, φωσφόρου και βιταμίνης C που εμπεριέχονται κυρίως στον βλαστό του. Κατά το βράσιμό του χάνει το 27-40% των βιταμινών του. Επίσης περιέχουν σελήνιο, κάλιο, χαλκό, μαγγάνιο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο. Έχει έντονη αντιφλεγμονώδη δράση εξαιτίας των φλαβονοειδών του.Επίσης, έχει βρεθεί ότι περιέχουν ικανοποιητική ποσότητα ινουλίνης, προβιοτικού, που βοηθά στην καλή κατάσταση του πεπτικού συστήματος, στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του ορθού και στην αύξηση της απορρόφησης θρεπτικών συστατικών.

Οι αντιοξειδωτικές ουσίες που περιέχει μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων προβλημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου ΙΙ, τα καρδιαγγειακά και είναι μια γραμμή άμυνας ενάντια στον καρκίνο λόγω της μείωσης του οξειδωτικού στρες στον οργανισμό.Βοηθά στον μεταβολισμό των υδατανθράκων και τη ρύθμιση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η περίοδος συγκομιδής του είναι από τα τέλη Μαρτίου ως τον Μάιο. Προτιμάται να καταναλώνονται κατ’ ευθείαν από την συγκομιδή τους και αν δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα διατηρούνται σε υγρή ψύξη, ίσως τυλιγμένα σε μια υγρή πετσέτα μέσα στο ψυγείο. Η γαστρονομία έχει να μας διδάξει διαφόρους τρόπους για την απογείωση της νοστιμιάς τους: Βραστά με προσθήκη ελαιολάδου και λεμονιού, με τυρί ή ομελέτα με αυγά που είναι και το πιο διαδεδομένο.

Το σπαράγγι είναι φυτό δίοικο, δηλαδή σε άλλα άνθη εμφανίζοντα τα θηλυκά και σε άλλα τα αρσενικά. Το ριζικό του σύστημα είναι πλούσιο και σαρκώδες και το υπέργειο τμήμα του ξεραίνεται στις χαμηλές θερμοκρασίες , ενώ επανέρχεται κατά την άνοδό της.  Η φυτεία ζει εώς 12 χρόνια και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που έχουν φτάσει τα 16. Η μέγιστη απόδοση επιτυχγάνεται από τον 3ο εώς τον 9ο χρόνο. Από τις μασχάλες του φυτού βγαίνουν τα λεγόμενα κλαδόφυλλα σε αραχνοειδείς διατάξεις και τα άνθη τα οποία είναι μικρά, πρασινοκίτρινα και έχουν 6 πέταλα. Ευδοκιμεί κυρίως σε περιοχές που έχουν χαμηλές θερμοκρασίες στο έτος για τρεις μήνες κατά τους οποίους το φυτό μπαίνει σε λανθάνον λίθαργο. Η άνοδος της θερμοκρασίας παίζει σημαντικό ρόλο στον χρόνο ανάπτυξης του φυτού την άνοιξη καθώς επηρεάζεται σημαντικά η ταχύτητα ανάπτυξης των βλαστών.

Το πράσινο σπαράγγι προτιμά τα πηλώδη , ιλυοπηλώδη ή ιλυώδη εδάφη ενώ το λευκό τα αμμώδη. Γενικά μπορούν να δώσουν μια καλή ποιότητα βλαστών σε όλα τα εδάφη αρκεί να είναι ηλιόλουστα, καλοστραγγισμένα, με PH 5-7 και με πολλές οργανικές ουσίες. Αν επιλέξετε η φυτεία σας να είναι μόνιμη καλό θα ήταν να προετοιμάσετε το έδαφος κατάλληλα , καθώς μετά το δεύτερο έτος οποιαδήποτε μεταβολή στο έδαφος είναι πρακτικά αδύνατη χωρίς την καταστροφή του ριζικού συστήματος του φυτού , λόγω πυκνότητας. Οι εργασίες πρέπει να γίνονται τουλάχιστον σε βάθος των 30 εκατοστών. Στο έδαφος πρέπει να προσθέσουμε μεγάλες ποσότητες αζώτου,φωσφόρου και καλίου.Θεωρείται απαραίτητη η προσθήκη 5-6 τόνων κοπριάς ή κόμποστ στο στρέμμα και ριζοπότισμα με εκχύλισμα κόμποστ. Επιπρόσθετα ψεκασμός στα φύλλα με υγρό εκχύλισμα φυκιών 2- 3 φορές στην περίοδο ανάπτυξης.

Καλλιέργεια σπαραγγιών. Εικόνα από το fytokomia.gr

Καλλιέργεια σπαραγγιών. Εικόνα από το fytokomia.gr

 

Τα σπαράγγια καλλιεργούνται με σπορά και μεταφύτευση. Ο βλαστός αργεί να βγει (θέλει περίπου 6 εβδομάδες) ενώ χρειάζεται συνεχώς πότισμα. Η πυκνότητα φύτευσης του βλαστού είναι στα 4 εκατοστά βάθος, 30 εκατοστά ανάμεσα στις γραμμές και 10 εκατοστά επί τις γραμμές. Προτιμούνται τα αρσενικά φυτά γιατί είναι παραγωγικότερα από τα θηλυκά, μια διαλογή που γίνεται στα σπορεία. Συνήθως όμως ξεκινάμε τη φυτεία αγοράζοντας πιστοποιημένα ριζώματα, (Εικ. 2) (περίπου 1300/στρ) ενός έτους, τα οποία εμβαπτίζουμε σε εκχύλισμα κόμποστ για 5 λεπτά πριν τη φύτευση για λόγους πρόληψης ασθενειών. Η περίοδος φύτευσης εκτείνεται από αρχές Μαρτίου έως τέλος Απριλίου. Σε περιοχές με όψιμους παγετούς πρέπει να καθυστερεί. Πριν το φύτεμα τοποθετούμε στο αυλάκι κατά το 1/3 καλοχωνεμένη κοπριά ή κομπόστ, τοποθετούμε τους βλαστούς με το μάτι προς τα πάνω και καλύπτουμε με κοπριά ξανά 6 εκατοστών και προσθέτουμε ασβεστόλιθο.Το Φθινόπωρο αρχίζει η εδαφοκάλυψη των φυτών με κό­μποστ ή κοπριά για να σχηματιστούν σαμάρια κατά μήκος των πρώην αυλακιών και αυλάκια άρδευσης μεταξύ τους.Η εργασία αυτή επαναλαμβάνεται τέλη χειμώνα με αρχές Ανοιξης, (οι Αλκυονίδες μέρες θεωρούνται οι καλύτερες), πριν εμφανιστούν τα βλαστάρια και ξανά το φθινόπωρο. Για προστασία των νεαρών φυτών από τον παγετό καλό θα ήταν να χρησιμοποιούμε κάποια απαλή εδαφοκάλυψη, όπως άχυρο.

Τα ποτίσματα που εφαρμόζουμε πρέπει να γίνονται με διήθηση και να είναι λίγα. Συνήθως γίνεται ένα στην έναρξη της συγκομιδής , ένα στο τέλος της, ένα το καλοκαίρι και ένα το φθινόπωρο. Η κάλυψη τον σαμαριών τον Φεβρουάριο με πλαστικό νάυλον δίνει πρώιμη παραγωγή κατά την συμβατική καλλιέργεια.

Τα σπαράγγια ανήκουν στα εντομογαμή φυτά. Η γονιμοποίηση γίνεται με τους επικονιαστές και καλό θα ήταν να φυτεύουμε αρσενικά με θηλυκά φυτά σε αναλογία 1:5 , αν θέλουμε να πάρουμε τους σπόρους του για αναπαραγωγή.Ο σπόρος ωριμάζει τον Οκτώβρη – Νοέμβρη. Τον μα­ζεύουμε μαζί με την κόκκινη ράγα και τον ξεχωρί­ζουμε απ’ αυτήν τρίβοντας τον με τα χέρια μας. Μετά τον ξε­πλένουμε με άφθονο, τρεχούμε­νο νερό. Οι καρποί περιέχουν 4-6 σπόρους. Ενα γραμμάριο περιέχει 50-65 σπόρους. Η βλαστική τους ικανότητα διαρκεί 3 χρόνια.

Αν τα σπαράγγια είναι πικρά και σκληρά, τότε το έδαφος που καλλιεργήθηκαν είναι ξερό. Είναι φυτά ευάλωτα στην φουζαρίωση και ριζοκτόνια και οφείλεται κυρίως στην έλλειψη χαμηλών θερμοκρασιών τον χειμώνα για τον λανθάνον ύπνο του φυτού που προαναφέραμε. Ο κριόκερος είναι ένα έντομο εχθρός του σπαραγγιού που προκαλεί ζημιές στις καλλιέργειες. Η συγκαλλιέργεια με την ντομάτα τα απωθεί αυτά τα έντομα, ενώ η παρασιτική σφήκα και η πασχαλίτσα είναι φυσικός εχθρός του φυτού.Σκόνισμα των φυτών με οστεάλευρα ή φωσφορικά πετρώματα δουλεύει απωθητικά και συγχρόνως λιπαίνει την καλλιέργεια.Ψεκασμοί με το φυτό Deris Eliptica έχει δώσει καλά αποτελέ­σματα σε σοβαρές προσβολές. Επίσης μπορεί να γίνει ψεκασμός με ροτενόνη.

Η φουζαρίωση δεν αντιμετωπίζεται, απλά προλαμβάνεται με την χρήση ανθεκτικών πιστοποιημένων σπόρων σπαραγγιού και την πλύση τους με διάλυμα χλωρίνης 1:9 και το ξέπλυμά τους με άφθονο νερό.Αναφέρεται ότι η πρόσθεση χλωριούχου νατρίου στο έδαφος που καλλιεργείται σπαράγγι (1 κιλό στα 100m2) μπορεί να οδη­γήσει σε ύφεση την εξέλιξη του φουζαρίου και να ευνοήσει την ανάπτυξη των ριζών του σπαραγγιού. Η ιώδης ριζοκτονίαση, ένας μύκητας που προσβάλει το ριζικό τμήμα του σπαραγγιού και ευνοείται όταν το φθινόπωρο είναι υγρό και θερμό και όταν προηγηθεί καλλιέργεια ευαίσ­θητη στη ριζοκτόνια. Αντιμετω­πίζεται προληπτικά με τη χρή­ση ανθεκτικών ποικιλιών, απολυμασμένων φυτών, αγρανά­παυση ή αμειψισπορά.

Μπορεί να καλλιεργηθεί μετά από σιτάρι ή καλαμπόκι και ποτέ μετά από πατάτα ή τεύτλα. Ο μαϊντανός και ο βασιλι­κός ευνοούν την ανάπτυξή τους, ενώ δεν ταιριάζει η συγκαλλιέργεια με σκόρδα, πράσα και κρεμμύδια.Θα πρέπει να περιορίσουμε την περίοδο συγκομιδής σ’εκείνα τα χρονικά όρια που θα επιτρέψουν στο φυτό να αποκτήσει τελικούς βλαστούς και άξονες που θα μπορούν να αποταμιεύουν θρεπτικά στοιχεία για τα επόμενα χρόνια.Αν κατά τη διάρκεια της συγκομιδής παρατηρήσουμε ότι οι βλαστοί γίνονται υπερβολικά αδύνατοι, πρέπει να διακόψουμε και να αφήσουμε τα φυτά να ησυχάσουν μέχρι την επόμενη χρονιά.Θα πρέπει υποχρεωτικά την εποχή συγκομιδής να περνάμε κάθε μέρα και να ελέγχουμε αν υπάρχουν βλαστοί για κόψιμο. Αν δεν πάμε μια μέρα, οι βλαστοί θα βγουν έξω και θα πρασινίσουν. Κατά μέσο όρο χρειάζεται ένας εργάτης για 5 στρέμματα.Οι κομμένοι βλαστοί έχουν μήκος 20-25 cm.Πριν γίνει οποιαδήποτε διαλογή συνήθως εμβαπτίζονται και παραμένουν στο νερό 2-4 ώρες για να σταματήσει η αλλαγή του χρώματος. Το νερό πρέπει να διατηρείται κρύο (2- 5 οC). Μια καλή φυτεία μπορεί να δώσει γύρω στα 500 κιλά στο στρέμμα.

Τα σπαράγγια αποτελούν μια καλή επιλογή ως μορφή εναλλακτικής καλλιέργειας. Έχουν καλό ποσοστό στην σχέση μεταξύ τιμής και απόδοσης και οι τιμές παραγωγού φτάνουν τα 2,20€/κιλό. Στον καταναλωτή φτάνουν με εξαιρετικά υψηλή τιμή που φτάνει εώς και τα 8€/κιλό σε συσκευασίες-δέματα του μισού κιλού. Τα δεύτερης ποιότητας σπαράγγια κονσερβοποιούνται ελαχιστοποιώντας τις απώλειες. Για την Ελλάδα είναι εξαγώγιμο είδος , ενώ καλλιεργείται εντατικά και σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης. Δικαίως χαρακτηρίζεται ως “πράσινος χρυσός” της αγροτικής οικονομίας και ολοένα αυξάνονται οι καλλιεργητές που επιλέγουν την επένδυση σε αυτό το είδος της καλλιέργειας.


Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το άρθρο “Η καλλιέργεια του σπαραγγιού” του κυρίου Γιώργου Κολέμπα, την αναφορά του ηλεκτρονικού περιοδικού diatrofi.gr και την wikipedia.org .