Η μεθοδολογία είναι το ήμισυ του παντός.

Κοπάδι στο ελατο.

Κοπάδι στο ελατο.

 

Οργάνωση αγαπητοί φίλοι. Αυτό απαιτεί το επάγγελμά μας. Αν ρωτήσετε τους παλαιότερους, με πολλές “ώρες πτήσης” στην μέλισσα θα σας απαντήσουν ότι έχουν δοκιμάσει πολλά. Πάρα πολλά. Οι μεγάλοι δάσκαλοι της μελισσοκομίας έχουν να μας διδάξουν πολλά. Εντατικές μεθόδοι εκμετάλλευσης οι οποίες οδηγούν σε ικανοποιητικές αποδόσεις, πάντα με την συνεργασία της φύσης. Σκεφτείτε πριν λίγα χρόνια τι σήμαινε η μελισσοκομία. Τότε που η πληροφορία ήταν δυσμετάδοτη. Τότε που τα βιβλία ήταν λιγότερα. Τότε που οι άνθρωποι της μέλισσας ήταν και εκείνοι λιγότεροι. Η μελισσοκομία, τότε, είχε έναν παραδοσιακό χαρακτήρα. Μία τέχνη που πήγαινε, συνήθως από πατέρα σε γιο. Ή τουλάχιστον σε παρόμοιο μοτίβο.

Πολλές από τις μεθόδους που μαθαίνουμε μας έρχονται από το μακρινό παρελθόν. Τότε οι μελισσοκόμοι είχαν να μάθουν λίγα και να επινοήσουν πολλά. Είχαν να μελετήσουν την κοινωνία και τον τρόπο εργασίας της μέλισσας περισσότερο. Μόνο με αυτόν τον τρόπο επινοούσαν μεθόδους κατά τις οποίες πετύχαιναν αυτό που ήθελαν. Ήταν οι θηριοδαμαστές μιας κοινωνίας που δεν μπορείς να την εξηγήσεις με ανθρώπινους όρους. Μπορείς όμως να την κατανοήσεις αν καταλάβεις, έγκαιρα τις περισσότερες φορές, τις ανάγκες τους. Και πάντοτε πρέπει να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Είτε απ’ τον καιρό, είτε απ’ την περιοχή , είτε ακόμα και από το ίδιο το μελίσσι.

Όπως είναι γνωστό η μέλισσα είναι κοινωνικό έντομο. Όμως απαιτείται σε κάθε μελισσοκόμο να κατανοήσει πλήρως ότι το μελίσσι είναι ένας ανώτερος οργανισμός που στοιχεία του έχει την κάθε μέλισσα. Η μέλισσα έχει την βιολογία της, το μελίσσι έχει την κοινωνική του συμπεριφορά. Η μέλισσα έχει τους κινδύνους που την απειλούν, το μελίσσι έχει τους δικούς του, ξεχωριστούς καμιά φορά. Αυτή η διαφοροποίηση, κυρίως στην αρχή μιας μελισσοκομικής διαδρομής, είναι δυσδιάκριτη.  Όμως συμβαίνει με τον καιρό, η εμπειρία σε οδηγεί σε αυτόν τον μονόδρομο. Όταν αντιλαμβάνεται κανείς αυτήν την ειδοποιό διαφορά τότε καταλαβαίνει καλύτερα την μέλισσα. Ο κηρόσκορος δεν τρώει την μέλισσα, καταστρέφει το μελίσσι. Άρα κατ’ επέκταση η μέλισσα κινδυνεύει επειδή μοιραίως καταρρέει η αποικία. Να μια διαφορά.

Επίσης ο μελισσοκόμος πρέπει να έχει στενή σχέση με το χαρτί και το μολύβι. Πρέπει να τηρεί αναλυτικό ημερολόγιο. Πρέπει να καταγράφει τα πάντα. Τότε κάνει το πρώτο βήμα για την μεθόδευση της εργασίας του. Πρέπει να έχει πάντοτε επίγνωση σε ποια εποχή, ποια ημερομηνία βρίσκεται και τι καιρό συνήθως να περιμένει. Μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο προλαμβάνει καταστάσεις. Τότε τηρεί αρχείο και πάντοτε με κριτήριο τους κύκλους που κάνει η φύση μπορεί να υπολογίσει το τι πρέπει να απαιτήσει από το μελίσσι και το τι μπορεί να περιμένει. Το έχω ξαναγράψει στο παρελθόν: Πρέπει εμείς να ελέγχουμε τις αποικίες μας και όχι οι αποικίες μας να ελέγχουν εμάς. Και αυτό είναι κάτι που απαιτεί μια μακροχρόνια πορεία σε μελέτη, γνώση και εμπειρία για να το καταφέρουμε.

Ο μελισσοκόμος πρέπει να εργάζεται πάντα με μια μέθοδο. Τον χειμώνα, όταν η εργασία στο μελισσοκομείο είναι η ελάχιστη, θα πρέπει ο μελισσοκόμος να καταλήξει στον τρόπο λειτουργίας του την επόμενη άνοιξη , καθώς η άνοιξη, όπως όλοι γνωρίζουμε , είναι η σημαντικότερη ευκαιρία για επίτευξη των στόχων του. Κάθε χρονιά λοιπόν έχει μία και μοναδική ευκαιρία. Αν την χάσει τότε θα βγει σίγουρα εκτός προγράμματος. Και αυτό θα είναι το ελάχιστο. Βαδίζουμε πάντα ρεαλιστικά και πάντα με την συνεργασία της φύσης , κρατώντας στο πίσω μέρος του μυαλού μας οποιαδήποτε πιθανότητα να συμβεί κάποια ανωμαλία. Είναι χρέος του μελισσοκόμου να έχει υπολογίσει αυτή την πιθανότητα και η αντίδρασή του να είναι άμεση. Γιατί το μελίσσι δεν συγχωρεί καθυστέρηση, ούτε ωχαδερφισμό. Δεν περιμένει. Είναι ζωντανός οργανισμός και αντιδρά. Και πολλές φορές η αντίδρασή του δεν είναι αυτή που θέλει ο μελισσοκόμος.

Γι’ αυτόν το λόγο πρέπει οι εργασίες στο μελισσοκομείο να είναι μεθοδευμένες. Αν ο αριθμός των μελισσοσμηνών είναι μεγάλος τότε θα πρέπει να καταγράφει ποια μελίσσια θα πρέπει να επιθεωρήσει ή να κάνει τους κατάλληλους χειρισμούς χωρίς χρονοτριβές. Την άνοιξη θα πρέπει να επιθεωρεί κάθε τρεις μέρες όλα του τα μελισσοσμήνη και να προλαμβάνει την σμηνουργία. Αν έχει προβλέψει γι’ αυτήν, μπορεί να κάνει τους κατάλληλους χειρισμούς για να την αποκλείσει. Πρέπει να φροντίσει η επιθεώρηση να είναι σύντομη, αλλά και αποδοτική. Να φέρνει πάντα αποτέλεσμα και να μην ξεφεύγει τίποτα από την αντίληψή του. Και να έχει όλα τα εργαλεία εύκαιρα για να τα χρησιμοποιήσει σε πρώτη ζήτηση. Αν χρειαστεί να δοθεί πάτωμα δεν πρέπει να υπάρξει καθυστέρηση. Τα πατώματα πρέπει να κουμπώνουν σε όλες τις γονοφωλιές , μια εργασία του χειμώνα. Πρέπει να δοθούν τελάρα με χτισμένα κεριά και πρέπει να είναι καλοδιατηρημένα, διαλεγμένα και έτοιμα προς χρήση σε κάθε επιθεώρηση. Πρέπει να γίνουν διεγερτικές τροφοδοσίες για έγκαιρη ανάπτυξη των αποικιών. Πρέπει να έχει προετοιμαστεί η τροφή. Πρέπει μικροεργαλεία να υπάρχουν πάντοτε στο αυτοκίνητό του. Πρέπει οι κυψέλες του να είναι αριθμημένες. Τα τελάρα του πυροσφραγισμένα. Πρέπει να τοποθετηθούν παγίδες σύλληψης αφεσμών. Πρέπει να γίνουν άλλες χίλιες δυο δουλειές που δεν αναφέρουμε. Όλα απαιτούν ένα στρατηγικό σχεδιασμό.

Μια άλλη εργασία που πρέπει να έχει προγραμματίσει ο μελισσοκόμος είναι η αντικατάσταση των βασιλισσών του , αν είναι δυνατόν, κάθε χρόνο. Οποιαδήποτε μορφής βασιλοτροφία, είτε με την μορφή της φυσικής αντικατάστασης, είτε με την μορφή της ορφάνιας και της τεχνικής σμηνουργίας, είτε με την μορφή της σύγχρονης βασιλοτροφίας, είτε με αγορά έτοιμης γονιμοποιημένης βασίλισσας, η αντικατάσταση πρέπει να γίνει. Μόνο τότε οι αποικίες θα είναι παραγωγικές για την χρονιά που έρχεται. Αν κοπούν παραφυάδες θα πρέπει να εισαχθεί νέα γονιμοποιημένη βασίλισσα για να μην χαθεί χρόνος. Αν όχι, θα πρέπει να τις αναπαράγει μόνος τους , με οποιαδήποτε μέθοδο. Και αυτή η μέθοδος θα πρέπει χρονικά και πρακτικά να πετύχει γιατί δεν χωράει καθυστέρηση. Ο μελισσοκόμος θα πρέπει να έχει κατά νου , κάθε δυο χρόνια, έστω και αν αλλάζει βασίλισσες με δικιάς του παραγωγής μάνες, να ανανεώνει το βιολογικό υλικό από κάποιο βασιλοτρόφο με πιστοποιημένες βασίλισσες. Είναι σημαντικό να μην συνεχίζονται οι συνεχείς αιμομιξίες για να διατηρηθούν τα χαρακτηριστικά της κάθε φυλής, όσο αυτό είναι δυνατόν. Και πρέπει να εντάξει στο πρόγραμμά του, ξεχωριστά για κάθε κυψέλη , ποια θα είναι η μοίρα της κάθε βασίλισσας, να τις μαρκάρει και να καταγράψει την ηλικία της.

Πρέπει να φροντίζει για την σωστή θέση του μελισσοκομείου. Η επιλογή του χωραφιού πρέπει να πηγαίνει σύμφωνα με τα διαθέσιμα μελισσοκομικά φυτά που υπάρχουν στην περιοχή, το αν είναι ευήλιος ο τόπος και με χαμηλή υγρασία, αν αερίζονται τα μελίσσια και από που φυσάει ο βοριάς, παραμέτροι που δεν πρέπει να τον αφήνουν αδιάφορο. Δεν κοιτάμε την βολή μας όταν επιλέγουμε τον τόπο του μελισσοκομείου μας. Λειτουργούμε πάντοτε με γνώμονα την μέλισσα. Να έρχονται γύρες , εάν είναι δυνατόν όλη την διάρκεια του έτους , ακόμα και τις ξηροθερμικές ή άγονες περιόδους. Όπως γίνεται αντιληπτό , ακόμα και η πρώτη επιλογή που καλείται να πάρει ο μελισσοκόμος είναι κρίσιμη. Η επιλογή του τόπου του μελισσοκομείου του είναι σημαντική για την ομαλή εξέλιξη της μελισσοκομικής του πορείας. Είναι η βάση πάνω στην οποία θα καταστρώσει το στρατηγικό του σχέδιο για την μελισσοκομία του.

Από κει και έπειτα πρέπει να επιλέξει μέθοδο ανάπτυξης μελισσοσμηνών. Αφού μελετήσει καλά τις διαθέσιμες ανθοφορίες του τόπου του μελισσοκομείου του , θα πρέπει να επιλέξει την διατροφή των μελισσών , τον χρόνο εφαρμογής της διέγερσης και αφού γίνει η διαλογή σε ποια μελισσοσμήνη θα την εφαρμόσει , να περιμένει τα ανάλογα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας. Όταν υπάρχει αρκετή διαθέσιμη γύρη θα πρέπει να μαζέψει και να κρατήσει γύρη στην αποθήκη του, είτε με γυρεοπαγίδες, είτε να κρατήσει τελάρα με γύρη από τις μέλισσες. Πάντοτε θα πρέπει να έχει στο μυαλό του όμως ότι όσο τα μελίσσια αναπτύσσονται, τόσο περισσότερη γύρη χρειάζονται, κάτι που δεν πρέπει να ανακόψει. Επομένως η ορθολογική πρακτική οποιασδήποτε μεθόδου για αποθήκευση γύρης θα πρέπει να συνάδει με αυτόν τον κανόνα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποφεύγεται οποιαδήποτε ληστρική λογική γιατί η ανάπτυξη θα ανακοπεί.

Κάτι άλλο που σχετίζεται με τα παραπάνω είναι η επιλογή της μεθόδου πολλαπλασιασμού των μελισσοσμηνών. Από την μέθοδο της βεντάλιας του Prost μέχρι την μέθοδο Μπέκα η μεθόδευση του πολλαπλασιασμού απαιτεί πρόσθετο σχεδιασμό για την πρακτική μελισσοκομία. Κάποιες μεθόδοι απαιτούν την μεταφορά των παραφυάδων σε μεγαλύτερη απόσταση των 6 χλμ, επομένως θα πρέπει να επιλεγεί και άλλη περιοχή με γυρεοδοτική ανθοφορία. Και επειδή θα μιλάμε για παραφυάδες , οι ανάγκες για γύρη , εάν και εφόσον θέλει να αναπτυχθούν ομαλά και γρήγορα, είναι εξίσου κρίσιμες. Άρα η αναζήτηση ενός δεύτερου τόπου εγκατάστασης είναι αναγκαία για οποιονδήποτε θέλει να εφαρμόσει παραγωγική μελισσοκομία. Η απάντηση στο ερώτημα αν θα είναι σταθερή μελισσοκομία ή νομαδική θα πρέπει να είναι από τις πρώτες που θα πάρει ο μελισσοκόμος, λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω.

Επίσης πρέπει να εφαρμόσει προληπτική μέθοδο αντιμετώπισης των ασθενειών και των εχθρών της μέλισσας. Ο κίνδυνος εξάπλωσης μιας ασθένειας, όχι μόνο στο δικό του μελισσοκομείο, αλλά και στα γειτονικά είναι μεγάλος. Επομένως το μόνο που μπορεί να κάνει ο μελισσοκόμος είναι να προλάβει οποιαδήποτε ασθένεια με πρόληψη και γνώμονα την ορθολογική χρήση των εκάστοτε προϊόντων και την ασφάλεια των τροφίμων και των μελισσών. Είναι κρίσιμο, ένα ξεχωριστό μεγάλο κεφάλαιο και αναγκαίο για όλους τους μελισσοκόμους. Από την ολιστική αφάρμακη μελισσοκομια του κυρίου Μανόλη Δερμάτη , μέχρι την βιολογική μελισσοκομία έχουμε πολλές επιλογές για την προληπτική ιατρική που πρέπει να εφαρμόσουμε. Τα όπλα της γνώσης, επειδή μας την έδωσαν κάποιοι άνθρωποι που μελέτησαν και αγαπούν την μέλισσα, είναι πολλά. Από κει και έπειτα είναι στο δικό μας χέρι να την αναπτύξουμε.

Ο μελισσοκόμος πρέπει να έχει στις μεθόδους του το τρίπτυχο Πιθανότητες – Εφαρμογές – Κόστος. Να προβλέπει και να μελετά τις πιθανότητες του τι συμβαίνει και τι πρόκειται να συμβεί στο βραχυπρόθεσμο και μακρυπρόθεσμο μέλλον , να εφαρμόζει τις κατάλληλες μεθόδους άμμεσα και όταν υπάρχει ανάγκη και να καταγράφει κάθε του κίνηση , έχοντας σε πρώτη ζήτηση οποιοδήποτε στοιχείο. Κάθε μέθοδος κρύβει και ένα κόστος που πρέπει προσεκτικά να συνυπολογίσει ώστε η μελισσοκομία του να είναι βιώσιμη. Κάθε χρονιά δεν είναι η ίδια, οι αποδόσεις διαφέρουν και δεν είναι λίγες οι χρονιές που δεν έχει πάει καλά η παραγωγή. Τα παράπονα ακούγονται ολοένα και συχνότερα τον τελευταίο καιρό και μόνο οι νοικοκύρηδες θα επιβιώσουν. Η επιλογή κάποιας μεθόδου που δεν ανταποκρίνεται στην βιωσιμότητα των μελισσοκομικών επιχειρήσεων την καθιστά απαγορευτική. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε και την μέλισσα και τα προϊόντα της. Πρέπει να λειτουργούμε πάντοτε με βάση τα αγνά προϊόντα και τα υγειή μελίσσια. Αν είχαμε αυτά τα δύο σκέλη σε μια ζυγαριά τότε θα πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα στην επιλογή των αποφάσεών μας. Οι μεθόδοι μας θα πρέπει να ακολουθούν πάντοτε μια φιλοσοφία στον τρόπο που μελισσοκομούμε και να γίνεται πιστή εφαρμογή κάθε φορά.

Αγαπητοί φίλοι , ποιός είπε ότι τον Δεκέμβριο δεν έχουμε δουλειά; Κατ’ αρχήν πρέπει να πουλήσουμε την παραγωγή μας, αν δεν το έχουμε κάνει ήδη. Έπειτα θα πρέπει να σκεφτούμε όλα τα παραπάνω καλά. Να μελετήσουμε και να διαβάσουμε κι άλλο. Να ξανασκεφτούμε και να είμαστε έτοιμοι για την ερχόμενη άνοιξη. Να συντηρήσουμε τον εξοπλισμό μας και να καταμετρήσουμε το κεφάλαιό μας και τί μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό. Οι παλιοί λέγαν “τον Μάρτη μετράμε τα  μελίσσια”. Εμείς οι νεότεροι στον χώρο πρέπει να το κρατήσουμε καλά στο νου.

Καλό μήνα συνάδερφοι και καλό χειμώνα!

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s