Ο φόβος του καταναλωτή.

shopping-supermarket-5

Ο καταναλωτής και ο φόβος του.

 

Το σημερινό άρθρο μας  έχει πολλές συνιστώσες. Αφορά τον μελισσοκόμο, αλλά και κάθε παραγωγό, τον καταναλωτή συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και την πληροφορία αυτή καθ’αυτή και την γνώση που έχουμε για ένα προϊόν. Πηγαίνοντας στο ράφι ενός supermarket και επιλέγοντας το προϊόν που θέλουμε να πάρουμε , συνήθως πίσω του κρύβονται παραγωγοί , έμποροι και μεταπράτες από τους οποίους εμείς γνωρίζουμε μόνο τον έμπορο ο οποίος μας πούλησε το προϊόν του και τον παραγωγό ή τον μεταπράτη που αναγράφει στην συσκευασία του. Η σύνθεση ενός προϊόντος συνήθως συμπεριλαμβάνει πολλά προϊόντα εκ των οποίων αρκετά δεν είναι απτά. Το γεγονός ότι δεν φαίνονται συνεπάγεται στην αγνώστου ταυτότητας περιεχόμενο που χρησιμοποιήθηκε για την σύνθεση του εκάστοτε προϊόντος. Σήμερα λοιπόν θα μιλήσουμε για τον φόβο του καταναλωτή.

Η ελληνική κοινωνία έχει βιώσει αρκετές διατροφικές κρίσεις. Τρόφιμα που βάζουμε στο σπίτι μας και καταναλώνουμε βρέθηκαν στο κέντρο του ενδιαφέροντος της κοινωνίας, καθοδηγούμενα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όχι λόγω κάποιου συμφέροντος, αν θέλουμε να δούμε τα πράγματα σε μια υγειή βάση, αλλά εξαιτίας της ανάγκης πληροφόρησης της κοινωνίας για κάποιον υποθάλπτοντα κίνδυνο. Υπήρξε στο παρελθόν αρκετές φορές αναφορά σε κάποιο κλάδο των τροφίμων που εγκυμονούσε κάποιος κίνδυνος για την δημόσια υγεία , σύμφωνα πάντα με τα μέσα αναμετάδοσης αυτής της πληροφορίας. Γιατί εμείς, ως απλοί καταναλωτές, τις περισσότερες φορές, έχουμε και άγνοια του κινδύνου και άγνοια των τεχνικών γνώσεων πάνω στο εκάστοτε θέμα που παρουσιάστηκε στο παρελθόν. Αρκεί να σας θυμίσω τα γεγονότα της “νόσου των πτηνών” και των “τρελών αγελάδων”. Σε εκείνο το σημείο πληροφόρησης μια άλλη κινητήριος δύναμη παίρνει τα ινία της αγοραστικής δύναμης του κοινού και είναι τόσο δυνατή που είχε άμεσες επιπτώσεις στους παραγωγούς. Αυτή η κινητήριος δύναμη είναι ο φόβος του καταναλωτή.

Όταν ξεσπάει κάποια διατροφική κρίση η αντίδραση στις όποιες πληροφορίες διαχέονται δημιουργεί τον φόβο του καταναλωτή. Μάλιστα ο χρόνος επώασης της διατροφικής κρίσης είναι αντίστοιχα μικρός σε σχέση με τα αποτελέσματα που οικονομικά επιφέρει. Πολλές φορές τα αποτελέσματα είναι σχεδόν καταστρεπτικά για ένα κλάδο και δεν έχει τοπικό χαρακτήρα. Δηλαδή αν κάποια κρίση ξεσπάσει στην Μεγάλη Βρετανία ο καταναλωτής δεν θα αγοράσει μοσχαρίσιο κρέας επειδή αγνοεί, φοβάται και εν τέλη δεν εμπιστεύεται την προέλευσή του, τότε υποφέρει και ο έλληνας κτηνοτρόφος. Το συγκεκριμένο παράδειγμα έχει συμβεί στο παρελθόν και δεν ήταν λίγα τα παραδείγματα τα οποία μιλούσαν για αποπροσανατολισμό και παραπληροφόρηση του κοινού, προφανώς ως μια προσπάθεια άμυνας που δεχόταν ο κλάδος της κτηνοτροφίας. Η παραπληροφόρηση και ο αποπροσανατολισμός γίνεται πολλές φορές απρόσεκτα, απρόσκοπτα και άθελα των διαχειριστών της πληροφορίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας και πληροφόρησης. Μικροί παίζαμε το “χαλασμένο τηλέφωνο” και ο καταναλωτής , τελικός αποδέκτης της εκάστοτε πληροφορίας δεν λάμβανε πάντα την σωστή ενημέρωση. Ίσως η ανάγκη των ΜΜΕ για γρήγορη και άμεση ενημέρωση, όπως  υπόσχονται, κάνουν τα όργανά τους απρόσεκτα, πρόχειρα και προκαλούν βίαιες αναταράξεις οικονομικά σε κάθε κλάδο ενδιαφέροντος κάθε φορά. Και βλέποντας πάντα την κατάσταση ονειρικά, ανάγκη για την συγγραφή ενός δίκαιου άρθρου, ο καταναλωτής έχει την τάση να απαλλάσσει τα ΜΜΕ από κάθε προχειρότητα και κάθε ερασιτεχνισμό και εμπιστεύεται μια πληροφορία αυτούσια, ακριβώς όπως του πλασάρεται , χωρίς ουδεμία διάθεση διασταύρωσης στοιχείων, διήθησης της πληροφορίας και ψυχραιμίας. Το ξέσπασμα κάθε διατροφικής κρίσης είναι αποτέλεσμα του πανικού, που, όπως πάντα, είναι κακός σύμβουλος για συμπεράσματα και άμεση απόδοση ευθυνών. Επομένως, επειδή ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα, απορρίπτει μια ομάδα προϊόντων ή ένα προϊόν και τα υποπροϊόντα του και δικαιολογημένα ως ένα βαθμό. Θα μιλήσουμε όμως για τις ευθύνες που έχει ο καταναλωτής παρακάτω.

Ο ρόλος της σωστής πληροφόρησης είναι κρίσιμος και η επιλογή του φορέα που μας μεταφέρει την πληροφορία, εάν πρόκειται απρόσκοπτα να την εμπιστευτούμε, θα πρέπει να είναι της ίδιας βαρύτητας επιλογής ή όχι του προϊόντος που αφορά η πληροφορία. Όμως υπάρχουν άπειρα παραδείγματα που μεγάλοι φορείς μεταφοράς της πληροφορίας αποτυγχάνουν εν γένει να μεταδώσουν την σωστή πληροφορία. Μάλιστα είναι τέτοια η πλάνη τους που μεταφέρεται στο ακέραιο η πλάνη αυτή και στον καταναλωτή. Έκτοτε διαιωνίζεται μια κατάσταση που πλήττει τους αρμοδίους και ενδιαφερόμενους του εκάστοτε κλάδου. Και στην μάχη που δίνουν τα ΜΜΕ για να κρατηθούν “στην κορυφή της ενημέρωσης” δεν πρόκειται ποτέ να επανορθώσουν σε κάποιο ακούσιο, ονειρικά σκεπτόμενοι πάντα, λάθος τους. Άλλωστε όταν ο καταναλωτής επιλέγει ένα κανάλι το βράδυ πριν πάει για ύπνο να ενημερωθεί για τις εξελίξεις είναι αυτόματα συνυπεύθυνος στο αν θα δεχθεί όλα όσα λέγονται αφιλτράριστα. Παρόλα αυτά, κρατώντας πάντα στο πηλίκο το γεγονός ότι υπάρχει και αντικειμενική δημοσιογραφία στις μέρες μας, μπορεί να ενημερωθεί για το ίδιο γεγονός με ορθολογική σειρά χωρίς οποιαδήποτε πρόθεση λάθους. Γιατί κρατάμε στο πηλίκο ότι μπορεί να λέμε το ίδιο ακριβώς πράγμα με διαφορετικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψιν πάντοτε τις παραμέτρους που παίζουν πάντα τον πρωτεύοντα ρόλο για την είδηση.

Όμως δεν είναι τα πράγματα τόσο ρόδινα. Τις περισσότερες φορές, όσο λανθασμένη και αν είναι η πληροφόρηση θα υπάρχει και κάποια ορθοφωνία. Και αυτή η ορθοφωνία των ΜΜΕ θα ασχολείται με ένα θέμα που θα είναι αληθές. Δηλαδή, τότε, τα μοσχάρια της Μεγάλης Βρετανίας όντως είχαν αρρωστήσει , άρα υπήρχε καπνός και κάποια φωτιά. Ο πυροσβεστικός ρόλος των διαχειριστών της κρίσης είναι να κατασβέσουν την φωτιά και όχι να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο και ολόκληρο τον κλάδο. Άρα οι ευθύνες των διαχειριστών της κρίσης είναι αφενός να εντοπίσουν και να περιορίσουν το πρόβλημα και να διαφυλάξουν τον βαλλόμενο κλάδο και όχι απλά να υπάρξει σωστή πληροφόρηση, όσο και αν υπάρχει και αυτή η αναγκαιότητα. Ευθύνες για την εξάπλωση της κρίσης φέρουν και οι ίδιοι οι παραγωγοί και ο τρόπος εργασίας τους μόνο όταν δεν πράττουν τα προβλεπόμενα μέτρα προφύλαξης οριζόμενα πάντα από το νομοθετικό πλαίσιο. Αν δηλαδή κάποιο σφαγείο δεν πληρεί τις προϋποθέσεις μιας υγειούς επεξεργασίας κρέατος τότε αυτό είναι που δημιουργεί την σπίθα. Η εξάπλωση της πληροφορίας είναι καθαρά θέμα τυχαίων και μη μεταβλητών και συνήθως απαιτείται παραπάνω από ένα δείγμα σπίθας για να μεταδοθεί στον κλάδο.Όμως σε περίπτωση μετάδοσής της η φωτιά καίει όλο τον κλάδο. Η γνώση λοιπόν τόσο του παραγωγού στις μεθόδους που χρησιμοποιεί, όσο και στα προϊόντα που χρησιμοποιεί για την εργασία του απαιτείται να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και καλύτερης ποιότητας. Από κει και πέρα είναι στην διακριτική ευχέρεια του καθενός πως θα δουλέψει.

Όταν ένας κλάδος βάλλεται , ένας άλλος κλάδος επωφελείται. Αυτό έχει δείξει η ιστορία. Αν οι αγελάδες αρρωστήσουν και ξεσπάσει διατροφική κρίση, τότε θα ευνοηθεί η πτηνοτροφία , καθώς δεν θα μπορεί να αποκλειστεί το κρέας από το τραπέζι μας. Αυτό είναι κάτι που αφήνει υπόνοιες ακόμα και για αθέμιτο ανταγωνισμό και αφορά ,συνήθως, τους πιο καχύποπτους. Πρακτικά δεν είναι προτιμητέο να σκεφτόμαστε έτσι, καθώς η καχυποψία είναι προάγγελος του πανικού και ο πανικός πάντα είναι ο λάθος σύμβουλος. Συνήθως επικρατεί η μισή αλήθεια και εδώ έρχεται ο άλλος νόμος της ζωής που μας υποδεικνύει ότι η μισή αλήθεια ισοδυναμεί με το ψέμα και έχει ολέθριες συνέπειες, ισοδύναμες με μιας κατευθυνόμενης πληροφόρησης. Τουλάχιστον μιας μη αμερόληπτης πληροφόρησης. Στο συγκεκριμένο σημείο θα χρησιμοποιήσω το ατυχές (για να μην το χαρακτηρίσω αλλιώς) του “εύκολου πλουτισμού της μελισσοκομίας” που όλοι μας διαβάζουμε ολοένα και συχνότερα στο διαδίκτυο. Και σε αυτό τα όρια της μισής αλήθειας από το ψέμα είναι δυσδιάκριτα.

Κλείνοντας θα πρέπει να αναφέρουμε και την λήθη του καταναλωτή και την απώλεια εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Οι πρώτες διατροφικές κρίσεις που ξέσπασαν στην χώρα μας επέφεραν κλειδονισμούς στους εκάστοτε κλάδους. Πιστευόταν ότι εμείς ως λαός αφενός και ως καταναλωτές αφετέρου έχουμε την τάση να ξεχνάμε, πάντα σαν υποχείρια των φορέων πληροφόρησης. Η γνώση είναι δύναμη, αλλά όπως είπαμε και πιο πάνω είναι πρακτικά αδύνατο να την έχουμε επί παντός επιστητού. Όμως η ορθολογική κρίση μπορεί να κατακτηθεί με τον καιρό ώστε η πληροφόρηση να γίνει αντικειμενική, όσο δύσκολο και αν ακούγεται. Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχουν φθίνουσα πορεία και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους: Την μονόπλευρη ενημέρωση, δηλαδή την έλλειψη αμφίπλευρης επικοινωνίας , και της κακής ποιότητας ενημέρωση. Αυτό υποδεικνύει ότι η λήθη τελικά δεν υπάρχει και δεν λειτουργεί ανασταλτικά για την ορθολογικότερη ενημέρωση. Ο κόσμος μοιάζει να αποκτά αντανακλαστικά στα εκάστοτε προβαλλόμενα γεγονότα. Ο φόβος του καταναλωτή φαίνεται να φιλτράρει τα γεγονότα και , πιστεύω, είμαστε σε καλύτερη θέση από το παρελθόν να τον αντιμετωπίσουμε. Ίσως το τελευταίο να είναι αποτέλεσμα της κρίσης, δεν έχω καταλήξει. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ενημερωνόμαστε σωστά για το προϊόν που αγοράζουμε ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς το πως και το τι αγοράζουμε. Ο καθένας από κει και έπειτα φέρει τις ευθύνες του,από τον παραγωγό μέχρι τα ΜΜΕ και τον καταναλωτή,  σε αυτό το κοινωνικών διαστάσεων φαινόμενο, του φόβου του καταναλωτή.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s