Τομάτα: Το οπωροκηπευτικό με τις περισσότερες έρευνες στον κόσμο.

Εικόνα από athinorama.gr

Εικόνα από athinorama.gr

Αν πας στον πάγκο ενός μανάβη θα διακρίνεις, πέρα από τα πλούσια και φανταχτερά χρώματα του πάγκου, ένα οπωροκηπευτικό που  λόγω χρώματος και λόγω αρώματος,ξεχωρίζει , ειδικότερα αν είναι φρέσκο. Θα διακρίνεις έναν καρπό τόσο λαχταριστό που μοιάζει λες και βγήκε από τα ακριβότερα εστιατόρια του κόσμου, από την φαντασία ενός καλλιτέχνη της γαστρονομίας, έναν μοναδικό καρπό που αποτελεί τον ιδανικό συνδυασμό γεύσης με πολλά άλλα τρόφιμα και γεύσεις. Έχει πολλές χρήσεις, χρησιμοποιείται ευρέως στην μεσογειακή , και όχι μόνο, κουζίνα και αποτελεί το κλειδί της γαστρονομικής απόλαυσης στο τραπέζι μας. Μα φυσικά, κυριολεκτικά και μεταφορικά, μιλάμε για την τομάτα.

Ένα φυτό ιθαγενές της κεντρικής και νότιας Αμερικής, από το Μεξικό ως το Περού, ταξίδεψε στους τόπους μας τον 16ο αιώνα. Ο καρπός της πέρασε θάλασσες και τρικυμίες από τόσο μακριά και στην αρχή χρησιμοποιούνταν για διακοσμητικούς λόγους στα μποστάνια , μια και θεωρούνταν δηλητηριώδες φυτό, πιθανότατα λόγω χρώματος. Τότε υπήρξε μια στιγμή, που κάποιος άνθρωπος ριψοκινδύνεψε την δοκιμή της , οριοθετώντας έναν σταθμό στην μετέπειτα παγκόσμια γαστρονομία. Η ανακάλυψη ότι το φυτό δεν ήταν δηλητηριώδες άνοιξε νέους ορίζουντες στις κουζίνες του κόσμου. Το στρύχνον το λυκοπερσικόν δεν δίνει μόνο χρώμα , αλλά και άρωμα στα φαγητά μας και η ντομάτα είναι κύριο πια εμπορικό είδος για την χώρα μας  σε πολλές μορφές και πολλές ποικιλίες. Όποιος δεν έχει επισκευτεί χωράφι με ντομάτες και δεν έχει δοκιμάσει την ώρα την συγκομιδής τον κόκκινο καρπό της, τότε δεν ξέρει το δυνατό χαρακτηριστικό άρωμα φρεσκάδας την ντομάτας που διαρκώς φθίνει με την επίδραση του χρόνου πάνω της. Τόσο νόστιμη , που θαρρείς με λίγο αλάτι, κατ’ ευθείαν από το φυτό, σε οδηγεί σε πολύχρωμα μονοπάτια γευστικής εμπειρίας.

Η ντομάτα είναι ένα προϊόν που φτάνει σε τζίρο τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως ανά έτος. Χρησιμοποιείται ευρέως σε σαλάτες και σάλτσες , ενώ έχει πολλές αντικαρκινικές ιδιότητες. Η τεράστια εμπορική αξία του πυροδότησε μια σειρά ερευνών για αυτόν τον καρπό που στην αρχή θεωρούνταν φρούτο, ενώ το 1893 το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών το προκήρυξε ως λαχανικό. Συγκεκριμένα , το 2012 ,σε αναθεώρηση του περιοδικού Nature, δημοσιεύτηκε το γονιδίωμα της ντομάτας ολοκληρωμένο κατά 80%. Στις μέρες μας έχουν αναπτυχθεί ποικιλίες σε διάφορους χρωματικούς συνδυασμούς και γευστικές διαφοροποιήσεις, διαφοροποιήσεις σχετικά με το μέγεθος και την ποικιλία, με τον προορισμό της στα πιάτα μας και την απουσία των σπόρων και του “ξύλου” ακριβώς στο κέντρο της. Ειδικότερα, ακόμη και στα δικά μας μανάβικα , μπορείτε να συναντήσετε από πορτοκαλί και κίτρινες ντομάτες, μέχρι τα πομοντόρια που προορίζονται για σάλτσες και τις τσέρι ντομάτες. Ποικιλίες πιο γλυκές, χωρίς σπόρο, προορισμένες για σάλτσες ή σαλάτες, η κάθε μία έχει κάτι διαφορετικό να μας προσφέρει.Ενδιαφέρον επίσης είναι ότι η ντομάτα και η πατάτα έχει το 92% των γονιδίων τους κοινά. Η μελιτζάνα και η πιπεριά θεωρούνται συγγενικά είδη και θεωρείται ότι η αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος της ντομάτας θα οδηγήσει σε βελτίωση των ποικιλιών αυτών των ειδών.

Παραγωγικά υπάρχουν οι αναρριχώμενες ντομάτες του θερμοκηπίου και οι υπαίθριες ντομάτες. Είναι φυτό μονοετές και αποδίδει τον καρπό της την καλοκαιρινή περίοδο, μέχρι τις πιο όψιμες αρχές του φθινοπώρου. Γενικότερα είναι προτιμότερο και πιο ωφέλιμο να καταναλώνεται στην εποχή της. Παρόλα αυτά , στην χώρα μας, καλλιεργείται καθ’ όλη την διάρκεια του έτος σε θερμοκήπια. Χρησιμοποιείται , συνήθως , η φυσική γονιμοποίηση με βομβίνους, πληροφορία που πλασάρεται, εμπορικά, ως προσόν. Συγκεκριμένα, οι βομβίνοι προκαλούν μια δόνηση στους στημόνες της ντομάτας απελευθερώνοντας γύρη η οποία πέφτει στο στίγμα. Έτσι επιτυγχάνεται η γονιμοποίηση. Στην καλλιέργεια της τομάτας , όταν αυτή έχει ανοίξει τα άνθη της σε ένα ποσοστό 5-10%, εγκαθιστάται μία κυψέλη ανά 2,5 στρέμματα καλλιέργειας και για ένα δίμηνο και επιτυγχάνεται η γονιμοποίησή της, όσο η αποικία είναι αποδοτική. Επειδή το άνθος της τομάτας δεν έχει νέκταρ, στις κυψέλες εγκαθιστάται σιρόπι για να κρατηθεί το ενδιαφέρον του βομβίνου εντός της καλλιέργειας. Είναι σημαντικό να μην υπάρχει ανθοφορία εκτός θερμοκηπίου γιατί τότε οι βομβίνοι θα προτιμήσουν άνθη με νέκταρ.

Η ντομάτα έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού. Περιέχουν μέταλλα, ιχνοστοιχεία και βιταμίνες που βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, προστατεύουν από τον καρκίνο, ρυθμίζουν το ζάχαρο και την χοληστερίνη και ενισχύουν τα οστά. Στην τομάτα εμπεριέχεται λυκοπένιο με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και όπως έχει αποδειχθεί απορροφάται καλύτερα όταν είναι μαγειρεμένη  ή με συνοδεία ελαιολάδου. Το λυκοπένιο εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες και περιέχεται σε μικρότερες ποσότητες στο καρπούζι, την φράουλα και το γκρέιπφρουτ.

Η τομάτα ευδοκιμεί σε ήπια και ζεστά κλίματα και προτιμά το αργιλώδες ή αμμώδες υπόστρωμα του εδάφους. Αναζητά τον φώσφορο, το άζωτο και το ασβέστειο, τα οργανικά στοιχεία καθώς επίσης αναζητά και εδάφη με ουδέτερο PH. Το χλώριο εμποδίζει την ανάπτυξη του φυτού.

Στην υδροπονική καλλιέργεια της τομάτας, μια πρακτική που συναντούμε όλο και συχνότερα τον τελευταίο καιρό, η ανάπτυξη του φυτού γίνεται στο νερό αντί στο χώμα. Κατά την υδροπονική καλλιέργεια καταναλώνεται 50% λιγότερο νερό και 50% λιγότερα λιπάσματα. Όμως η υδροπονία δεν συγχωρεί λάθη, μια και η λανθασμένη χρήση των θρεπτικών συστατικών που δίνονται στην καλλιέργεια μπορεί να οδηγήσει στην οριστική κατάρευσή της. Χαρακτηριστικό είναι ότι η απόδοση την υπαίθριας συμβατικής καλλιέργειας της ντομάτας, ετησίως, μπορεί να φτάσει τους 3-7 τόνους ανά στρέμμα , ενώ με την υδροπονική καλλιέργεια μπορεί να φτάσει και τους 20 τόνους. Στον αντίποδα αυτής της διαφοράς βέβαια είναι το υψηλό κόστος εγκατάστασης της υδροπονικής καλλιέργειας σε σχέση με την υπαίθρια ντομάτα.


Για την συγγραφή του παρόντος άρθρου χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από την wikipedia.org, το άρθρο μας με τίτλο “Η μέλισσα κτίστης, η μοναχική μέλισσα,η ξυλουργός μέλισσα και ο βομβίνος” , το άρθρο της εφημερίδας Εθνος (http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23353&subid=2&pubid=63597662) και το άρθρο του ηλεκτρονικού περιοδικού vita.gr (http://www.vita.gr/diatrofi/eating-healthy/article/7087/sto-mikroskopio-h-ntomata/).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s