Η ιστορία του κονιάκ

(αναδημοσιεύση)

Κονιάκ…το «καμμένο» κρασί.

17

Η ιστορία, η γη και οι οίκοι του κονιάκ.

Το κονιάκ πήρε το όνομά του από την ομώνυμη μικρή πόλη της Δυτικής Γαλλίας.
Η ιστορία του κονιάκ, που είναι αναμφίβολα ένα από τα καλύτερα και πιο εξευγενισμένα αποστάγματα του κόσμου, έχει παραδόξως τις ρίζες της στο χαλασμένο κρασί…Από τον 13ο αιώνα Ολλανδοί έμποροι μετέφεραν βαρέλια κρασιού από τη Γαλλία στη Βόρειο Ευρώπη. Συχνά, το κρασί χαλούσε κατά την διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού κι έτσι, τον 16ο αιώνα, άρχισαν να αποστάζουν το κρασί και να φτιάχνουν ένα είδος brandy το “brandijwin” ή “καμένο κρασί”.

Έναν αιώνα αργότερα, οι Γάλλοι διπλοαποστάζανε το κρασί, παλαιώνοντάς το σε ξύλινα βαρέλια. Το νέο ποτό ήταν πιο «ευγενικό» και είχε πιο ήπια γεύση από το brandy. Σύμφωνα με έναν τοπικό θρύλο, ο ιππότης της Croix Marron, μετά από ένα όνειρο που είχε δει στον ύπνο του, αποφάσισε να κάψει το κρασί για να αιχμαλωτίσει την ψυχή του…η δεύτερη καύση στο καζάνι σήμανε την γένεση του κονιάκ. Κανένα άλλο απόσταγμα δεν πετυχαίνει ένα παρόμοιο μπουκέτο ή τη μνημειώδη ισορροπία δύναμης, κομψότητας και ζεστασιάς του κονιάκ.

Η γη του κονιάκ συνιστώμενη από τις ιστορικές επαρχίες Saintonge, Angoumoise και Aunis, αποτελούσε τον σιτοβολώνα της Γαλλίας, λόγω της «δαιμονοποίησης» της αμπέλου από τους Κέλτες Δρυίδες. Η Ρωμαϊκή επέλαση του Ιουλίου Καίσαρα όμως έφερε δυναμικά στο προσκήνιο την καλλιέργεια της αμπέλου.
Η κοιτίδα του «υγρού χρυσού» συνίσταται από μοναδικά οικοσυστήματα, χάρις στο αγαστό ταίριασμα του γόνιμου εδάφους (ιδιόμορφο ασβεστολιθικό από εύθρυπτη κιμωλία που συγκρατεί το νερό), με τους στρογγυλεμένους λόφους και τις καταπράσινες κοιλάδες, που δροσίζονται από τα νερά του Charentes και την γλυκιά θαλάσσια αύρα. Οι επικρατούσες κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής ευνοούν τη παραγωγή του κονιάκ, καθώς οι χειμώνες είναι ήπιοι μα υγροί και τα καλοκαίρια δροσερά αλλά με παρατεταμένη ηλιοφάνεια.

Το απόσταγμα ονομασίας προελεύσεως κονιάκ κατοχυρώθηκε μόλις μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο και σύμφωνα με τον νομοθέτη οφείλει να προέρχεται από λευκά κρασιά των ποικιλιών Saint Emilion  (ugni blance, folle blanche) και Colombard, στην αυστηρά οριοθετημένη περιοχή των νομών Charente και Charente Maritime στα βόρεια του Μπορντό, πού βγάζουν μάλλον όξινα κρασιά, φτωχά σε γεύση και αλκοόλ, αλλά άριστα αποστάγματα…

Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί του κόσμου, όπως οι Hennessy, Courvoisier, Martell και Remy Martin, έχουν εκεί τη βάση τους. Ογδόντα χιλιάδες εκτάρια, χωρισμένα σε έξι ζώνες, με μικρούς κλήρους των 12 περίπου εκταρίων να αναλογούν στον κάθε ιδιοκτήτη…με μια εξαίρεση: η οικογένεια Frapin η οποία κατέχει 300 εκτάρια…Ανεκτίμητος θησαυρός που αποκτήθηκε ανά τους αιώνες από επισωρεύσεις προικώων ή κληρονομηθεισών γαιών. Η χήρα Ρενό, του ιδρυτή της Remy Martin, κληροδοτεί στη θυγατέρα της Ζενεβιέβ, νυν πρόεδρο της εταιρείας, μεγάλες εκτάσεις. Η πρόεδρος παντρεύτηκε τον Μαξ Κουαντρό της οικογένειας του γνωστού χρυσαφένιου λικέρ και απέκτησαν επτά παιδιά. Αυτό κι αν ήταν deal…
Επιστρέφοντας στην ιστορία, αξίζει να σημειωθεί ότι ο πιο λαμπρός εκ των προπατόρων Φραπέν υπήρξε ο ουμανιστής Βενεδικτίνος μοναχός, δάσκαλος της ανατομίας και συγγραφεύς του Γαργαντούα, Φραγκίσκος Ραμπελέ.
Ενώ το 1696 ο Λουδοβίκος ο 14ος στολίζει τον φαρμακοποιό του Πέτρο Φραπέν με τα οικόσημα που σήμερα βλέπουμε στις μποτίλιες της φίρμας.

Παραγωγή – Νομοθεσία

Όλα τα στάδια της παραγωγής του κονιάκ πραγματοποιούνται με περισσό σεβασμό και με μεθόδους παραδοσιακές και φιλικές προς στο περιβάλλον. Για την λίπανση και την ενίσχυση του χώματος των αμπελιών χρησιμοποιούνται μόνο κοπριά αγελάδας και φυσικά υλικά, όπως τα υπολείμματα της απόσταξης.
Οι παραγωγοί κονιάκ, έχουν συμβόλαια με καλλιεργητές που είναι υπεύθυνοι για το πάτημα και τη ζύμωση των σταφυλιών. Ο τρύγος ξεκινά στα μέσα Οκτωβρίου και διαρκεί περίπου 3 βδομάδες. Κάθε βήμα της παραγωγής του κονιάκ ακολουθεί αυστηρούς κανόνες. Οι κορυφαίοι αποστάκτες που εργάζονται για τους παραγωγούς κονιάκ επιβλέπουν διαρκώς τη διαδικασία, ώστε να επιλέγουν τον ιδανικό συνδυασμό σταφυλιών που θα χρησιμοποιηθεί στη διαδικασία της διπλής απόσταξης.
Ο χυμός των σταφυλιών ρέει σε πιεστήρια με τέτοιο τρόπο ώστε να μη συμπιέζονται τα κουκούτσια, οι φλούδες και τα κοτσάνια. Ο μούστος ζυμώνει δίχως καμιά πρόσμειξη. Ειδικά φίλτρα συγκρατούν τις ανεπιθύμητες ουσίες αλλά αφήνουν το κρασί με τα lies, τα λεπτά δηλαδή ιζήματα. Πολλοί «οίκοι» παραγωγής κονιάκ τηρούν ευλαβικά αυτήν την πατρογονική παράδοση, αποστάζοντας το κρασί με το ίζημα δίνοντας έτσι μεγαλύτερο αρωματικό πλούτο στο τελικό απόσταγμα.

Αμέσως μετά την ζύμωση του κρασιού ξεκινάει η απόσταξη σε χάλκινους άμβυκες (αποστακτήρες). Το οινόπνευμα ατμοποιείται και συγκεντρώνεται στο πάνω μέρος του αποστακτήρα όπου περνώντας από τον ψυκτήρα επαναυγροποιείται δίνοντας ένα υγρό 25-30 αλκοολικών βαθμών. Η μεταμόρφωση σε κονιάκ ακολουθεί με την δεύτερη απόσταξη όπου απορρίπτονται οι «κεφαλές» και οι «ουρές» δηλαδή οι πρώτοι και οι τελευταίοι ατμοί, και λαμβάνεται η «καρδιά», που αποτελεί την πεμπτουσία του αποστάγματος, ένα αρωματικό και διαυγές υγρό (το χρώμα από χρυσοκίτρινο μέχρι βαθύ μελί, θα το πάρει κατά την παλαίωση από τις χρωστικές του βαρελιού και από την ελεγχόμενη προσθήκη καραμελοχρώματος), με περιεκτικότητα σε αλκοόλ μέχρι 72 βαθμούς. Το οινόπνευμα στο τελικό προϊόν όπως δίδεται στην κατανάλωση δεν πρέπει να ξεπερνά τους 40 βαθμούς και διαμορφώνεται μετά από ανάλογη αραίωση με νερό.
Η απόσταξη ξεκινά τη πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου και διαρκεί ως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Η πολιτεία ρυθμίζει ακόμα και την ποσότητα της κάθε παρτίδας, τη θερμοκρασία και το ποσοστό αλκοόλ μέσα στο καζάνι όπου γίνεται η απόσταξη. Γενικότερα ασκείται μια αυστηρή πολιτική προδιαγραφών και περιορισμών από διάφορα κέντρα διοίκησης και εξουσίας. Το Εθνικό Γραφείο de Cognac και η ΙΕΝΑΟ, επιβλέπουν άγρυπνα τους όρους παραγωγής,  ποιότητας και ποσοτήτων του αποστάγματος. Ενίοτε κατοχυρώνονται οι εξαιρετικοί τρύγοι, όπως του 1979 ή του ’82. Τότε οι αρχές θα καταμετρήσουν και θα σφραγίσουν τα βαρέλια.

Το αρμονικό πάντρεμα κονιάκ διαφορετικής ποιότητας και ηλικίας δημιουργεί κονιάκ με πιο έντονη προσωπικότητα στην γεύση και στο άρωμα. Αυτό βέβαια εξαρτάται από τις ικανότητες και την ευαισθησία του ειδικού που θα φτιάξει το χαρμάνι, του maitre de Chai (ή master of blend ή αλλιώς η «μύτη»), που αναμιγνύοντας κάποιες φορές και πάνω από 50 διαφορετικά αποστάγματα διαφορετικής παλαίωσης ή και διαφορετικών περιοχών προέλευσης, επιδιώκει να του δώσει «πνοή» και ένα κατά το δυνατόν σταθερό οργανοληπτικό στίγμα, που να το χαρακτηρίζει κάθε χρονιά, παρά το αστάθμητο και την διακύμανση της πρώτης ύλης. Σε σπουδαίες χρονιές και με παλαιά κονιάκ εξαιρετικής προσωπικότητας η ανάμιξη δεν κρίνεται απαραίτητη.
Το αρωματικό αποτέλεσμα στο cognac εξαρτάται από το πώς έζησε. Δηλαδή όπως ο άνθρωπος. Αν είμαστε καμωμένοι από καλά υλικά, αν καλοπεράσαμε, αν περιποιηθήκαμε τον εαυτό μας, μετά τα 40 θα αναδίνουμε μια πολύπλοκη μοσχοβολιά σάρκας, γλύκας, αρχοντιάς…

Η παλαίωση του κονιάκ

Το κονιάκ δεν δίδεται στην κατανάλωση αν δεν «γεράσει»…Η διαλογή, η μίξη των αποσταγμάτων και η παλαίωση γίνεται από μεγάλες εταιρείες. Η παλαίωσή του διαρκεί τουλάχιστον δύο χρόνια σε δρύινα βαρέλια που κατασκευάζονται εδώ και 3 αιώνες με τον ίδιο παραδοσιακό τρόπο, χωρίς καρφιά – λυγίζουν και στρογγυλεύουν με την βοήθεια της φωτιάς και του νερού, από βελανιδιές 80-100 ετών του δάσους Troncais της Λιμόζ. Το ξύλο πριν χρησιμοποιηθεί πρέπει και αυτό να γεράσει για 4-5 χρόνια. Το κονιάκ ωριμάζει τον πρώτο χρόνο σε ολοκαίνουργια βαρέλια, τα υπόλοιπα χρόνια σε χρησιμοποιημένα και για το τελευταίο έτος της ωρίμασής του οι παραγωγοί το τοποθετούν σε ένα πολύ παλιό βαρέλι. Οι Φραπέν έχουν υιοθετήσει ένα σαφώς διακριτό κάψιμο των βαρελιών τους.
Υπάρχει μια ιδιαίτερη «αλ-χημεία» ανάμεσα στο κονιάκ και το ευγενές ξύλο με τους αρκετά διεσταλμένους πόρους του που εγγυώνται ικανοποιητική αλληλεπίδραση με τον αέρα, κάτι που προφανώς στοιχίζει ακριβά: μεγαλύτερη εξάτμιση, μεγαλύτερες απώλειες…Με την οξείδωση και τις βαθιές πλην λεπτεπίλεπτες ανταλλαγές που επιτελούνται, δένει η γεύση του, αιθέρες και αλδεϋδες αναδύονται, καθιστώντας το παλιό κονιάκ μοναδικό, με την κεχριμπαρένια όψη του, και το ευγενικό δευτερογενές άρωμά της παλαίωσης (μπουκέτο). Η δρυς της Λιμουζέν περιέχει αρκετές τανίνες και λιγότερες λιγνίνες, ουσίες που προσδίδουν αρώματα βανίλιας στο κονιάκ. Οι τανίνες είναι σκούρα, κολλώδη δάκρυα που ξεχύνονται καμιά φορά στην επιφάνεια του ξύλου, με πικρή και στυφή γεύση, σαν ρετσίνι και  ευθύνονται για το χρώμα που διαμορφώνεται μετά από τρίμηνη παραμονή στο βαρέλι, το άχρωμο απόσταγμα βάφεται στην ξανθή απόχρωση του άχυρου.

Στην παλαίωση του κονιάκ συμβαίνει κάτι το πρωτοφανές: τα κελάρια εδώ σε αντίθεση με το κρασί βρίσκονται πάνω από τη γη! Αποθήκες στρωμένες με νωπό χώμα για την επίτευξη υγρασίας ή πατάρια με πιο ξηρή ατμόσφαιρα και μεγάλη ζέστη το καλοκαίρι. Εξ ου και οι στέγες δεν μονώνονται. Το θερμικό σοκ των αλλαγών ωφελεί την ωρίμανση του προϊόντος. Οι αποθήκες είναι γεμάτες από αράχνες…τις αφήνουν επίτηδες για να τρώνε κάποια κακά ζωύφια που τρώνε τα βαρέλια.
Τεράστιες περιουσίες «κοιμούνται» σε υπέργειες αποθήκες μαυρισμένες εξωτερικά από ένα μικροσκοπικό μανιτάρι, το torula cognaceusis (ανεκαλύφθη από τον δόκτορα Richon),  που τρέφεται από το αλκοόλ που εξατμίζεται, περίπου 3% τον χρόνο. Είναι το περίφημο partie des anges ή ελληνιστί «το μερίδιο των αγγέλων», που ετησίως αγγίζει τις 24.000.000 φιάλες! Τουτέστιν οι άγγελοι είναι οι δεύτεροι μετά τους Αμερικανούς σε κατανάλωση κονιάκ…
Το κονιάκ αφού παλαιώσει στη συνέχεια θα υποστεί διήθηση (διαύγαση) και εμφιάλωση η οποία σηματοδοτεί το τέλος της παλαίωσης και της εξέλιξής του.

Οι «περγαμηνές» του κονιάκ…

Η ονομασία αποτελεί την ταυτότητα και το βιογραφικό του κονιάκ, ενώ η ηλικία αποτελεί σημαντικότατο προσόν. Στην ερώτηση, ποια είναι η τέλεια ηλικία για το κονιάκ, οι Γάλλοι και πολλοί άλλοι πιστεύουν πως είναι ίδια με αυτή των γυναικών, μεταξύ 20 και 40 ετών…
Το κονιάκ, πιστεύεται από μερίδα ειδικών ότι μπορεί να παραμείνει μέσα στο βαρέλι ως 60 χρόνια το πολύ. Μετά φυλάσσεται σε γυάλινες νταμιτζάνες, τις μπουμπόνες, οι οποίες αποθηκεύονται στο θησαυροφυλάκιο της κάθε παραγωγικής μονάδας, το λεγόμενο Chai du Paradis. Πολλοί παραγωγοί, παλαιώνουν τα κονιάκ τους για πολύ περισσότερα χρόνια, καθώς πιστεύουν ότι ενισχύεται έτσι η πολυπλοκότητα και η ωραία γεύση του. Τα κορυφαία κονιάκ είναι συχνά άνω των 100 ετών, γεγονός που φυσικά αντανακλάται και στη τιμή πώλησής τους.

Τα αστέρια παλιά συμβολίζανε τα έτη παλαίωσης, σήμερα όμως τα 3 και 5 αστέρια σημαίνουν ότι το νεότερο απόσταγμα έχει παλαιώσει το ελάχιστο 2 χρόνια.

Τύπος – ονομασία Ελάχιστη ηλικία
Τριών αστέρων (trios etoiles) χρόνια
V.S. (Very special) χρόνια
V.O. (Very old) χρόνια
V.S.O.P. (Very superior old pale) 5 χρόνια
Reserve 5 χρόνια
Cuvee reserve 6 χρόνια
Grande reserve 6 χρόνια
Extra 6 χρόνια
X.O. (Extra old) 6 χρόνια
Napoleon 6 χρόνια

Στα κονιάκ με ενδείξεις, Grande Reserve, Vieille Reserve, Extra, Extra Old (XO) και Napoleon περιέχονται μεταξύ άλλων και αποστάγματα ηλικίας από 10-50 ετών. Το κονιάκ με το χαρακτηρισμό Vintage είναι το πάντρεμα αποσταγμάτων προερχόμενων αποκλειστικά από τη σοδειά μιας και μόνο χρονιάς.
Η ονομασία Napoleon από μόνη της, δεν αποτελεί εγγύηση για την ποιότητα του κονιάκ, (Ο Μέγας στρατηλάτης εθεωρείτο φίλος του κονιάκ, για αυτό πολλοί γνωστοί οίκοι έχουν δώσει το όνομά του, στις «ναυαρχίδες» τους…), αν δίπλα δεν γράφει «cognac» αλλά «brandy», το οποίο είναι απόσταγμα που παράγεται οπουδήποτε ανά τον κόσμο και κατ΄ ευφημισμόν ή από άγνοια μόνο αποκαλείται κονιάκ.
Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πραγματικά αξιόλογα “brandy, που και αυτά είναι αποστάγματα σταφυλής όπως το εξαιρετικό δικό μας «METAXA », που δημιούργησε ο Σπύρος Μεταξάς το 1888, που από το 2000 ανήκει πλέον στον όμιλο Remy – Cointreau. Το METAXA γίνεται από σταφίδες (σουλτανίνα, σαββατιανό, μαύρη κορινθιακή) και είναι μείγμα από κονιάκ και παλαιωμένο κρασί από μοσχάτο σταφύλι, από τη Σάμο και τη Λήμνο. Παλαιώνεται και ωριμάζει σε δρύινα βαρέλια, από τουλάχιστον τρία χρόνια για το METAXA των τριών αστέρων, μέχρι και 30 χρόνια για το Private Reserve και αρωματίζεται με ένα μυστικό μείγμα βοτάνων, το οποίο περιλαμβάνει και ροδοπέταλα. Εξάγεται σε πάνω από 60 χώρες, ενώ συμπεριλαμβάνεται στα 100 πιο δημοφιλή ποτά παγκοσμίως και στα 50 ταχύτερα αναπτυσσόμενα.

Το Αρμανιάκ είναι ένα εξαιρετικό και παρομοίου στυλ ποτό με το κονιάκ, αποσταγμένο με διαφορετική τεχνοτροπία, που παράγεται στο Armagnac της Γασκώνης στη ΝΔ Γαλλία. Υπάρχει επίσης και το Καλβαντός ένα απόσταγμα με βάση τα μήλα από την Νορμανδία και το λικέρ Grand Marnier με βάση εκλεκτά, παλαιωμένα Cognac, αποστάγματα τροπικών πορτοκαλιών από την Αϊτή και αρωματικά φυτά, που πατέρας του ήταν ο Έλληνας Αποστόλου από την Χίο.

Οικονομική σημασία και κατανάλωση 

Τεράστια μαρμάρινα τζάκια, κομψές κυρίες με αραχνοΰφαντα φορέματα και κύριοι που καπνίζουν πούρα κρατώντας στα χέρια τους μεγάλα, «φουσκωτά» ποτήρια με κονιάκ: ποτό-σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής, που πέρασε χωρίς επιστροφή, αφού τα πρότυπά της ξεθώριασαν…Μαζί τους άρχισε να περνάει δύσκολες ώρες και το γαλλικό κονιάκ. Κλαυθμός και οδυρμός επικράτησαν για δεκαετίες στους μεγάλους οίκους παραγωγής αυτού του ευγενούς αποστάγματος, μέχρι να φτάσουν τα πρώτα μηνύματα ανάκαμψης από την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού: το κονιάκ έχει πλέον γίνει το αγαπημένο ποτό ενός κοινού απρόσμενου, των «γκάνγκστα» ράπερ της Αμερικής, που όχι μόνο το πίνουν ποικιλοτρόπως (σκέτο ή σε κοκτέιλ), αλλά το υμνούν κιόλας στα τραγούδια τους, αποκαλώντας το χαϊδευτικά «yak»! Κάπως έτσι το κονιάκ, τα τελευταία χρόνια, άρχισε να αποποιείται τη μουσειακή του εικόνα, έγινε μόδα και ανακατεύεται πλέον με τα πάντα: με κόκα κόλα, με μπίρα, με χυμό ανανά. Ή πίνεται σκέτο, κατευθείαν από το μπουκάλι. Είναι το χλιδάτο ποτό του ρεύματος του χιπ χοπ. Τα νέα δεδομένα ανάγκασαν τους Γάλλους παραγωγούς να βάλουν νερό στο κρασί τους – χυμούς, αναψυκτικά και πάγο στο κονιάκ τους, δηλαδή – κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαν ιεροσυλία και να το αποδώσουν ξανά στον κόσμο και στις αγορές, με ένα εντελώς νέο πρόσωπο.
Η Ιαπωνία επίσης είναι γενναίος καταναλωτής ποσότητας, αλλά και ποιότητας…κονιάκ.

Το κονιάκ αποτελεί μια «χρυσοτόκο όρνιθα» για την Γαλλική οικονομία δεδομένου ότι εξάγεται πάνω από το 80% της συνολικής παραγωγής, που ανέρχεται στα 150 εκατομμύρια μπουκάλια. Στην αγορά κυκλοφορούν πάνω από 3.000 διαφορετικές ετικέτες.
Παραδόξως, στην πατρίδα του την Γαλλία δεν το πολυπροτιμάνε, ενώ τα 2/3 της κατανάλωσης αφορά το «ταπεινό» ποιοτικά απόσταγμα τριών αστέρων. Πριν από μερικά χρόνια, μάλιστα, είχε ξεκινήσει μια τεράστια διαφημιστική εκστρατεία στην ίδια τη Γαλλία με το σύνθημα: «Προσφέρετε λίγο κονιάκ στον πάγο σας». Το Bureau National Interprofessionnel du Cognac (B.N.I.C.) είναι ο συνεταιριστικός οργανισμός που έχει υπό τον έλεγχό του το marketing του κονιάκ παγκοσμίως. Διαρθρωμένος στα πρότυπα ενός καρτέλ, οφείλει να υποστηρίζει και να προωθεί τα συμφέροντα των 200 περίπου παραγωγών της περιοχής.
Στην Ελλάδα η κατανάλωσή του είναι περιορισμένη, μιλάμε κυρίως για μπράντυ και αφορά περισσότερο τις μεγάλες ηλικίες, και τους χειμερινούς μήνες του έτους. Τα καλά δικά μας μπράντι του Μεταξά κυρίως, του Βότρυ, του Κουτσίκου, ευλόγως δεν άφησαν περιθώρια στον Έλληνα να γνωρίσει το κονιάκ, το πιο φίνο οινοπνευματώδες του κόσμου…

Τα ακριβότερα κονιάκ του κόσμου!

Σίγουρα το κονιάκ δεν συγκαταλέγεται στα φθηνά ποτά, υπάρχουν και μπουκάλια απλησίαστα για τους κοινούς θνητούς…όπως μία μποτίλια κονιάκ του 1788, μάρκας Clos du Griffier, η οποία πωλήθηκε έναντι 25.000 ευρώ σε δημοπρασία του διάσημου παρισινού εστιατορίου Tour d’ Argent τον Δεκέμβριο του 2009. Τα χρήματα επρόκειτο να διατεθούν στην οργάνωση «Μικροί Πρίγκιπες», η οποία βοηθά παιδιά με σοβαρές ασθένειες, να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους…

Για τους ενδιαφερόμενους που αντέχει η τσέπη τους, ιδού τα καλύτερα και ακριβότερα κονιάκ παγκοσμίως…

Henri IV, Cognac Grande Champagne – 2 εκατομμύρια $
Hennessy Beaute du Siecle Cognac – 200.000 $
Remy Martin Cognac Black Pearl Louis XIII – 55.000 $
Camus Cuvée 5.150 – 13.500 $
Hardy Perfection 140 years Cognac – 12.900 $
Le Voyage de Delamain – 7.900 $

Η γευσιγνωσία και η σημειολογία του κονιάκ.

Το κονιάκ πίνεται «αυστηρά» σκέτο, σε κρυστάλλινο ποτήρι σχήματος τουλίπας ή μπαλονιού. Γεμίσετε ως το 1/4-1/3 του ποτηριού. Το κονιάκ, όπως όλα τα πολύτιμα πράγματα, λαμβάνεται σε μικρές δόσεις. Σερβίρεται σε θερμοκρασία ζεστού δωματίου, στους 20 – 21 βαθμούς Κελσίου…Αποφύγετε την σε βάθος διείσδυση της μύτης μέσα στο ποτήρι. Είναι καταστροφικό λάθος. Η εισπνοή του οινοπνεύματος αναισθητοποιεί τον βλεννογόνο. Κρατάμε το ποτήρι σε απόσταση πέντε εκατοστών. Οι μοσχοβολιές αναδύονται. Τις νιώθετε. Περιστρέφουμε αργά το ποτήρι και ξαναμυρίζουμε. Τώρα έρχονται περισσότερα αρώματα και αρχίζουμε να τα επισημαίνουμε: αγριολούλουδα, βρεγμένο χώμα, ζεστά μπαχάρια, πραλίνα, μέλι, μαρμελάδα, κομπόστες εσπεριδοειδών, ξηρά φρούτα, βανίλια, κέδρο, ξηροί καρποί όπως τα φουντούκια κ.α.
Πάρτε μια γουλίτσα στο στόμα, ανοίξτε λίγο το μπροστινό τμήμα των χειλιών και ρουφήξτε λίγο αέρα. Περιστρέψτε το κονιάκ μέσα στο στόμα αναμιγνύοντας με άφθονο σάλιο προκειμένου να «πέσει» η αλκοολική δύναμη. Οδηγήστε το κονιάκ στο πίσω μέρος του ουρανίσκου, διότι εκεί βρίσκονται τα επιθήλια – υποδοχείς που θα το «αναγνωρίσουν» καλύτερα. Περιμένετε δυο τρία λεπτά πριν από τη δεύτερη γουλιά.

Πούρο και κονιάκ :  Όταν πρόκειται για μια αυστηρή γευστική δοκιμή, το κονιάκ πίνεται αυστηρά σκέτο. Εντούτοις, θα πρέπει να παραδεχτούμε πως ένα καλό πούρο διαθέτει πλήθος εκπληκτικών αρωμάτων, πολλά από τα οποία είναι όμοια ή ακόμη και συμπληρωματικά με αυτά του κονιάκ! Για τον λόγο αυτό, πούρο και κονιάκ για πολλούς κάνουν καταπληκτική παρέα, προσφέροντας μια μοναδική γευστική εμπειρία.

Από την σκοπιά του Διαιτολόγου 

Το κονιάκ κατατάσσεται στα «σκληρά» αλκοολούχα ποτά λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε αλκοόλ 40%. Συνεπώς η ενεργειακή του αξία, υπολογίζεται σε 245 «αρωματικές» θερμίδες ανά 100 γρ. – ενώ δεν μπορεί να διεκδικήσει ιδιαίτερες «δάφνες» για την θρεπτική του αξία.
Όπως όλα τα αλκοολούχα ποτά και ιδιαίτερα τα προερχόμενα από το σταφύλι, όταν πίνεται με μέτρο ασκεί ευεργετικές επιδράσεις στην καρδιά και τα αγγεία. Επίσης ασκεί «ψυχοτρόπο» επίδραση, φτιάχνοντας την διάθεση, χαλαρώνει και διώχνει τις αναστολές. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα «ευγενικό» ποτό με χωνευτικές και θερμαντικές ιδιότητες. Η χρήση του έχει καθιερωθεί στην ζαχαροπλαστική και την μαγειρική, όπου δίνει το χαρακτηριστικό αρωματικό του στίγμα σε διάφορες παρασκευές.

Το επιμύθιο 

Το κονιάκ ή αλλιώς το υγρό ήλεκτρον είναι ο βασιλιάς της επίγευσης. Η επίγευση ενός «μεγάλου» κρασιού «ωχριά» μπροστά στην ένταση και στην διάρκεια της επίγευσης ενός πολύ μέτριου κονιάκ που ξεπερνά κατά πολύ αυτή του κρασιού. Ακόμα και μετά από μέρες, ζεσταίνοντας στις παλάμες μας το άδειο πλέον ποτήρι, συνεχίζει να αναδίδει τα αρώματα της καταγωγής του.
Το κονιάκ, επανερχόμενοι στους κοινούς θνητούς, αποτελεί ιδανική κατάληξη μετά από ένα πλούσιο γεύμα, μαζί με την συνοδεία ενός καλού πούρου…το θέμα είναι ποιος θα μπορεί να το αγοράσει πλέον…εν μέσω κρίσης και με τιμές που ξεκινάνε από 30 – 300 € και βάλε…μιλάμε για αξιοπρεπή -εξαιρετικά κονιάκ που αξίζει να δοκιμάσει κανείς…
Το εξοργιστικό της υπόθεσης είναι ότι, για ένα μπουκάλι αλκοολούχου ποτού της αξίας των 17,60 €, αντιστοιχεί ειδικός φόρος κατανάλωσης 7,14 €, και ΦΠΑ 3,29 €, δηλαδή 10,43 € φόροι…,τα 6,57 €  αντιπροσωπεύουν την αξία του ποτού, ενώ το υπόλοιπο ιλιγγιώδες ποσό των 0,60 € είναι το κέρδος της κάβας…η Ελλάδα για να μην θάψει την οικονομία της, θάβει τα παιδιά της…

Το δεύτερο επιμύθιο…

Το καλύτερο ακροατήριο είναι άνθρωποι έξυπνοι, μορφωμένοι και ελαφρά μεθυσμένοι. 
Albin Barkley – Αμερικανός αντιπρόεδρος επί Τρούμαν.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΟΙΝΟΣ ΚΑΙ ΠΟΤΑ 12/2010

Συντάκης: Νατσιούλης Αθανάσιος


Πηγές 

Ποτογραφία – Α. Τσακίρης 
Εφημερίδα ΟΙΝΟΣ ΚΑΙ ΠΟΤΑ Φεβρουαρίου 2002 – Κονιάκ – Νατσιούλης Αθανάσιος 
http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=109722&ct=34&dt=04/04/1999#ixzz14XGdbkhL http://www.worldlingo.com/ma/enwiki/el/Cognac_%28drink%29
http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_oiko1_1_15/02/2007_181915 
http://www.hungry.gr/thirsty/drinks/cognac.asp 
http://www.naftemporiki.gr/t+z/story.asp?id=1752616
http://www.monopoli.gr/SPIRITS/spirits/item/60
http://business2travel.wordpress.com/2012/11/21/1998/
http://i-rena.blogspot.gr/2012/12/blog-post_8359.html

 

Advertisements

Το φαρμακείο της φύσης

Εντάξτε τα βότανα και τα μυρωδικά, σε δροσερή ή ξηρή μορφή, στην καθημερινή σας διατροφή, ως αφέψημα ή στη μαγειρική σας. Εξασφαλίζουν την ομαλή πέψη, την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. Δροσίστε την αναπνοή σας μασώντας λίγα φύλλα μέντας, δυόσμου ή βασιλικού μετά από κάθε γεύμα.
Σε κήπο ή σε γλάστρες, μπορούμε εύκολα, να καλλιεργήσουμε το δικό μας “φαρμακείο“. Αρωματικά βότανα, με θεραπευτικές ιδιότητες. Μπορούμε να διαλέξουμε ποιά βότανα θέλουμε να φυτέψουμε, διαλέγοντας από την λίστα με τις θεραπευτικές ιδιότητες που έχει το καθένα. Ενδεικτικά, έχουμε τα:
1. ΠΑΝΣΕΣ (για έκζεμα)
Καλλιεργήστε τον. Ο πανσές είναι ένα όμορφο λουλούδι με έντονα χρώματα. Μπορείτε, λοιπόν, να τον τοποθετήσετε στο παράθυρο της κουζίνας ή να τον φυτέψετε σε κρεμαστή γλάστρα. Η περίοδος σποράς του διαρκεί από το φθινόπωρο μέχρι τα τέλη της άνοιξης. Τοποθετήστε τον σε σημείο με ήλιο και μη φυτεύετε τον ένα σπόρο πολύ κοντά στον άλλον. Φυτεύοντας διαδοχικά, μπορείτε να πετύχετε ανθοφορία σχεδόν όλο τον χρόνο.
Χρησιμοποιήστε τον Χάρη στις σαπωνίνες που περιέχει, καταπραΰνει την ερεθισμένη επιδερμίδα και τροφοδοτεί τον οργανισμό με θρεπτικά συστατικά. Φτιάξτε, λοιπόν, μια ανακουφιστική κρέμα. Ρίξτε 1 χούφτα από τα πέταλα του φυτού σε ένα κατσαρολάκι με 1 φλιτζάνι βραστό νερό και ανακατέψτε. Παράλληλα, λιώστε αργά σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία 50 ml κερί μέλισσας μαζί με 50 ml ελαιόλαδο. Ενώστε τα μείγματα ανακατεύοντας, μέχρι να δημιουργηθεί μια παχύρρευστη πάστα. Χρησιμοποιήστε την κρέμα δύο φορές τη ημέρα. Διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο
.
2. ΚΑΛΕΝΤΟΥΛΑ (για εξάνθημα και κάψιμο)
Καλλιεργήστε την καλέντουλα. Χρειάζεται μια ηλιόλουστη γωνιά στον κήπο για να μεγαλώσει. Μπορείτε, όμως, να τη φυτέψετε και σε γλάστρες στη βεράντα σας.
Η εποχή σποράς της είναι από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, ενώ δίνει άνθη από την άνοιξη έως και το φθινόπωρο, ανάλογα με την ποικιλία. Αν έχετε κήπο, ρίξτε τους σπόρους ανάμεσα στα λαχανικά σας, αφού με την παρουσία της η καλέντουλα απομακρύνει πολλά έντομα.
Χρησιμοποιήστε την Κόψτε μια χούφτα πέταλα από την καλέντουλα και χτυπήστε τα στο μπλέντερ μαζί με 100 ml (ή 5 κουταλιές) τζελ από αλόη. Αν θέλετε, προσθέστε 10 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας. Ρίξτε το μείγμα σε μια παγοθήκη και βάλτε τη στην κατάψυξη. Χρησιμοποιήστε τα παγάκια σε περίπτωση καψίματος ή όταν το δέρμα σας είναι ξηρό και σας προκαλεί φαγούρα, τρίβοντάς τα πάνω στην προβληματική περιοχή τουλάχιστον τρεις φορές την ημέρα.
 3. ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ (για έρπη)
Καλλιεργήστε το Το μελισσόχορτο είναι ένα από τα φυτά που μεγαλώνουν χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα. Ρίξτε λίγους σπόρους σε μια γλάστρα ή στο χώμα του κήπου σας και σύντομα θα το δείτε να φυτρώνει και να εξαπλώνεται. Η σπορά γίνεται Αύγουστο με Σεπτέμβριο (με το φυτό να ανθίζει την άνοιξη) ή Μάρτιο με Απρίλιο (με το φυτό να ανθίζει το καλοκαίρι). Βεβαιωθείτε ότι το έχετε τοποθετήσει σε ηλιόλουστη θέση.
Χρησιμοποιήστε το Εκμεταλλευτείτε την αντιιική ιδιότητα του μελισσόχορτου για να καταπολεμήσετε τον επιχείλιο έρπη. Κόψτε περίπου 50 γρ. από τα φύλλα του μελισσόχορτου, ζεστάνετέ τα μαζί με 100 ml ελαιόλαδο σε χαμηλή φωτιά για περίπου 1 ώρα και σουρώστε το μείγμα. Στη συνέχεια, προσθέστε 1 κουταλιά κερί μέλισσας (θα το βρείτε σε καταστήματα με προϊόντα υγιεινής διατροφής), 1 κουταλιά μέλι και 4-5 σταγόνες αιθέριο έλαιο tea tree και συνεχίστε να το ζεσταίνετε σε πολύ χαμηλή φωτιά, μέχρι να λιώσουν όλα τα υλικά και να δημιουργηθεί ένα παχύρρευστο μείγμα σαν πάστα. Χρησιμοποιήστε το 4-5 φορές την ημέρα. Η κρέμα διατηρείται στο ψυγείο για ένα χρόνο.
4. ΜΑΡΑΘΟΣ (για φούσκωμα)
Καλλιεργήστε τον Ρίξτε 4-5 σποράκια σε μια βαθιά γλάστρα (γιατί έχει πολλές ρίζες). Ο μάραθος έχει ανάγκη τη ζέστη για να αναπτυχθεί. Οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι πιθανό να επιβραδύνουν την ανάπτυξή του, ενώ ο παγετός μπορεί να τον καταστρέψει. Η σπορά του ξεκινάει τον Ιούλιο και διαρκεί μέχρι τον Σεπτέμβριο. Μην ξεχνάτε να τον ποτίζετε συχνά.
Χρησιμοποιήστε τον Φτιάξτε ένα ρόφημα με μάραθο ρίχνοντας σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό 2 κουταλιές ψιλοκομμένο μάραθο. Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, χρησιμοποιήστε σπόρους μάραθου, αφού πρώτα τους χτυπήσετε στο γουδί. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι σπόροι του έχουν την ιδιότητα να ηρεμούν τους σπασμούς του λεπτού εντέρου. Πιείτε 2-3 φλιτζάνια την ημέρα.
5. ΜΑΡΟΥΛΙ (για αϋπνία)
Καλλιεργήστε το στο χώμα ή σε βαθιές γλάστρες στο μπαλκόνι σας και σε χώμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Μπορείτε να σπείρετε σπόρους από νωρίς την άνοιξη. Χρησιμοποιήστε καλοχωνεμένη κοπριά ή κάποιο λίπασμα πλούσιο σε οργανική ουσία. Το καλοκαίρι θα σας «ξεβλαστώσει» γρήγορα, γι’ αυτό κόψτε το όσο είναι ακόμα τρυφερό.
Χρησιμοποιήστε το: φτιάξτε μια σούπα με πατάτα και πράσο και στη συνέχεια προσθέστε δύο χούφτες ψιλοκομμένο μαρούλι. Περάστε όλα τα υλικά από το μπλέντερ και απολαύστε τη σούπα σαν ελαφρύ βραδινό. Η κατασταλτική δράση που θεωρείται ότι έχει το μαρούλι θα ηρεμήσει το νευρικό σας σύστημα και θα σας βοηθήσει να κοιμηθείτε ευκολότερα.
6. ΔΥΟΣΜΟΣ (Ανακουφίζει από τη δυσπεψία, αναζωογονεί τους κουρασμένους μυς.)
Η μέντα αναπτύσσονται γρήγορα. Φυτέψτε τη σε γλάστρα και μην αφήσετε το χώμα να στεγνώσει. Μαζεύετε πάντα τα νεαρά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε το ως
– παυσίπονο για το στομάχι
Έχει τονωτικές, διεγερτικές και αντισπασμωδικές ιδιότητες και λειτουργεί κατά της δυσπεψίας, των νευρικών διαταραχών και των ταχυκαρδιών. Καταπραΰνει τους πόνους στο στομάχι και τη χοληδόχο κύστη.
Εμποτίστε πέντε φύλλα για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι ζεστό νερό. Στραγγίξτε το και πίνετε μετά από κάθε γεύμα.
– λάδι για μασάζ για τους πονεμένους μυς
7. ΘΥΜΑΡΙ (Ανακουφίζει από το βήχα.)
Φύτεψε φιντανάκια σε ένα ηλιόλουστο σημείο και αφήστε το λίπασμα σχεδόν να στεγνώσει ανάμεσα στα ποτίσματα. Μπορείτε να μαζεύετε τα φύλλα ή τα βλαστάρια οποιαδήποτε στιγμή. Αν, όμως, θέλετε να τον αποξηράνετε, περιμένετε μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, πριν ανθίσει.
Χρησιμοποιήστε το ως
– μείγμα για το βήχα
Εμποτίστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα βλαστάρια για δέκα λεπτά σε ένα φλιτζάνι νερό που μόλις βράσατε. Στραγγίξτε και πιείτε.

8. ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Χαρίζει υγιή μαλλιά, απαλύνει τον πονόλαιμο, ανακουφίζει από το πρήξιμο.) Η φασκομηλιά δε χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα. Απλώς χρειάζεται συχνό κλάδεμα για να δημιουργούνται νέα βλαστάρια και να μην ψηλώσει πολύ. Είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε φρέσκα φύλλα, αλλά μπορείτε να τα βάλετε σε σακουλάκια στην κατάψυξη.
Χρησιμοποιήστε το
– για να αποκαταστήσετε το χρώμα των σκούρων μαλλιών
Ξεπλύντε τα μαλλιά σας στο τέλος με τσάι φασκόμηλου, φτιαγμένο με 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα εμποτισμένα σε μισό λίτρο βραστό νερό για 10 λεπτά.- για γαργάρες για τον πονόλαιμοΠεριχύστε 2 κουταλιές της σούπας φρέσκα φύλλα με βραστό νερό. Προσθέσθε μέλι και αφήστε το να κρυώσει λίγο. Έπειτα, κάντε γαργάρες. Αν θέλετε μπορείτε να το καταπιείτε.
– για κατάπλασμα στα στραμπουλήγματα
Λιώστε μια χούφτα φύλλα με έναν μικρό πλάστη. Βάλτε τα σε ένα κατσαρολάκι, ρίξτε μηλόξυδο και σιγοβράστε τα μέχρι να μαλακώσουν. Στύψτε απαλά τα φύλλα, τυλίξτε τα σε ένα κομμάτι ύφασμα και βάλτε στην πονεμένη περιοχή όσο είναι ακόμα ζεστά.

9. ΑΛΟΗ ΒΕΡΑ (Ανακουφίζει από τα τσιμπήματα εντόμων και τα εγκαύματα (ηλιακά και μη).)
Είναι εύκολη να καλλιεργηθεί από τους αρχάριους καθώς δε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Βάλτε αλόη βέρα σε μια γλάστρα σε εξωτερικό χώρο, μακριά από το ηλιακό φως. Αφήστε το χώμα να στεγνώσει πριν ποτίσετε και μαζεύετε τα χαμηλά φύλλα.
Χρησιμοποιήστε τη
– πάνω στο καμένο δέρμα
Κόψτε πρώτα ένα φύλλο κατά μήκος, χωρίστε το σε κομμάτια των 5 εκ., τυλίξτε το καθένα σε διάφανη μεμβράνη και βάλτε τα στην κατάψυξη. Όταν τα χρειαστείτε, ξετυλίξτε ένα κομμάτι και τρίψτε απαλά την πλευρά με τη γέλη πάνω στο δέρμα. Τα κομμάτια αντέχουν μέχρι και εννέα μήνες.

10. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ (Αποκαθιστά τη συγκέντρωση.) Ο βασιλικός χρειάζεται πολλή ζέστη. Βάλτε έτοιμο το φυτό (τα φιντανάκια είναι δύσκολα) σε ένα ηλιόλουστο σημείο και φροντίστε να το ποτίζετε τακτικά ώστε να είναι πάντα υγρό το χώμα. Προσθέστε μικρή ποσότητα λιπάσματος κάθε μήνα για να το διατηρείτε σε καλή κατάσταση. Μαζεύετε τα εξωτερικά φύλλα, που μπορείτε να βάλετε και στην κατάψυξη για αργότερα.
Χρησιμοποιήστε το
– ως ενισχυτικό συγκέντρωσης
Κόψτε ένα φυλλαράκι, τρίψτε το ανάμεσα στα δάχτυλά σας και εισπνεύστε το άρωμά του.

11. Μαϊντανός ή πετροσέλινο: Διετές φυτό. Καλλιεργείται σε εύκρατες χώρες και χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική και σε σαλάτες. Γνωστό από την αρχαιότητα ως αρωματικό βότανο αλλά και ως φάρμακο σε διάφορες παθήσεις. Είναι πλούσιος σε βιταμίνη C .

 


12. Σέλινο: Διετές φυτό, της ίδιας οικογένειας με το μαϊντανό. Χρησιμοποιείται απο την αρχαιότητα στη μαγειρική αλλά και ως φάρμακο, από τους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Κινέζους. Το σέλινο είναι ορεκτικό, χωνευτικό και τονωτικό. Χρησιμοποιείται κατά των παθήσεων των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και των αρθριτικών. Περιέχει σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη C, B1, B2 και Κ.

 


13. Άνηθος: Αρωματικό φυτό πλούσιο σε θεραπευτικές ιδιότητες. Χρησιμοποιείται ως ορεκτικό και τονωτικό. Είναι διουρητικός και βοηθάει στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Βοηθάει επίσης στην υδροπικία και είναι κατά της ανεμοβλογιάς και της ιλαράς. Οι σπόροι του άνηθου καταπολεμούν τα κοιλιακά αέρια και τους κολικούς στα μικρά παιδιά.

 


14. Μέντα: Αρωματικό ετήσιο φυτό που το συναντάμε σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχει η μέντα η πιπερώδης και η πουλέγιος ή αλλιώς φλισκούνι. Φυτό με με ευχάριστη γεύση και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Ως αφέψημα είναι ιδιαίτερα χωνευτική, αφού τονώνει την παραγωγή χολής και τη λειτουργία του συκωτιού. Καταπολεμά το κρυολόγημα και το βήχα, έχει αντισπασμωδικές ιδιότητες, αντιεμετικές και αντισηπτικές, όπως ο δυόσμος και βοηθάει στις δερματικές παθήσεις. Λειτουργεί κατά των συμπτωμάτων της κολίτιδας και του κολικού. Το φλισκούνι συνιστάται κατά του εμετού και ρυθμίζει την έμμηνο ρύση.

15. Δενδρολίβανο: Γνωστός από την αρχαιότητα αειθαλής θάμνος, μεσογειακής καταγωγής. Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται ως αρωματικό στη μαγειρική, κυρίως στα ψητά και ιδιαιτέρως στο αρνί και το κατσίκι. Στη ζαχαροπλαστική χρησιμοποιείται στη παρασκευή γλυκών του κουταλιού. Στη φαρμακευτική, από το δενδρολίβανο παρασκευάζεται φάρμακο για τους ρευματισμούς, το βήχα και τους ερεθισμούς του στόματος.
Το μυστικό
Οι συνταγές απευθύνονται σε υγιή άτομα που δεν ταλαιπωρούνται από κάποιες παθήσεις. Αν είστε έγκυος, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας πριν δοκιμάσετε κάποια βότανα, όπως η αλόη βέρα και το φασκόμηλο.

Μελισσοκομική συνείδηση

bees_entrance

Ύστερα από αρκετό καιρό δηλώνουμε παρουσία, δυνατή παρουσία μάλιστα, καθώς συνεχίζονται οι μελισσοπεριπέτειές μας. Το σημερινό μικρό άρθρο μας αφορά κάτι που πρέπει να έχουμε όλοι, ανεξαιρέτως αν είμαστε επαγγελματίες, ερασιτέχνες ή όχι μελισσοκόμοι. Αφορά τη μελισσοκομική συνείδηση, τον τρόπο σκέψης και προσαρμογής της καθημερινότητάς μας προς όφελος των μελισσών και κατ’ επέκταση δικό μας.

Η μέλισσα ανήκει στον κρίκο της αλυσίδας που αν σπάσει, μαζί με το πλαγκτόν των ωκεανών, τότε ο κόσμος θα γίνει αγνώριστος, ο θάνατος θα είναι ολόγυρα, η ζωή σε διάφορα είδη, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου θα κινδυνεύσει και οι συνέπειες θα είναι μη αντιστρέψιμες. Ο λόγος είναι ότι αφενός το πλαγκτόν των ωκεανών αφήνει το 50% του οξυγόνου του πλανήτη, αφετέρου οι μέλισσες είναι ο κύριος επικονιαστής της χλωρίδας του πλανήτη. Το μεγαλύτερο ποσοστό των τροφών που τρώμε βασίζονται στη μέλισσα (εντομογαμή φυτά) και μεγάλο ποσοστό των ειδών του πλανήτη που παρασιτούν ή τρώνε αυτά τα φυτά, κινδυνεύουν. Επομένως έχουμε στο νου μας ότι αν οι μέλισσες χαθούν από τη γη η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κίνδυνο, το είπε άλλωστε και ο Αϊνστάιν.

Στον πλανήτη η ζωή έχει κινδυνεύσει πέντε φορές από τότε που εμφανίστηκε πάνω του.

Μελίσσια καταρρέουν ξεκινώντας από χώρες που έχουν απέραντες εκτάσεις σε μονοκαλλιέργειες, οι κίνδυνοι για τη μέλισσα έχουν αυξηθεί καθώς έχει προστεθεί και αυτός του ανθρώπου. Η ανθρώπινη κοινωνία έχει βασιστεί σε έναν τρόπο ζωής που, ενώ κάνουν τη ζωή πιο “ποιοτική”, την καταστρέφουν. Κάθε έκφανση της σύγχρονης ζωής, όπως η μετακίνηση, ο ηλεκτρισμός, ακόμη και η διατροφή βασίζεται σε διάφορες διεργασίες που έχουν ως αποτέλεσμα την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα. Η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και κάνουν τους επιστήμονες εξαιρετικά ανήσυχους. Η θερμοκρασία ανεβαίνει, λιώνουν οι πάγοι, και ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ότι θα υπάρξουν πλημμύρες, ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι θα υπάρξει έκλυση του μεθανίου που είναι φυλακισμένο στους πάγους των πόλων. Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ  “Racing Extinction” των Mark Monroe και Louie Psyhoyos (2015) μάλιστα αναφέρεται ότι η βιομηχανία τροφίμων και κρέατος παράγει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα απ’ ότι η μετακίνηση των ανθρώπων. Οι πόροι στερεύουν και τα επόμενα πενήντα χρόνια θα είναι κρίσιμα, εκτός αν κάτι να αλλάξει.

Την πρώτη φορά που κινδύνευσε η ζωή στον πλανήτη ήταν για τον ίδιο λόγο: Το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο.

Σ’ αυτόν τον αφιλόξενο κόσμο η μέλισσα καλείται να επιβιώσει και μαζί της ο άνθρωπος. Υπάρχει μια εκτεταμένη αλόγιστη χρήση νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων που αποδεδειγμένα οδηγούν στην κατάρρευση των αποικιών των μελισσών. Η αποφυγή χρήσης τους και γενικότερα η ορθολογική χρήσης επιτρεπόμενων φυτοφαρμάκων βραδυνές ώρες κάπως περιορίζει το πρόβλημα. Όμως υπάρχουν και πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ανεξάρτητα αν είμαστε αγρότες ή όχι. Η  υιοθέτηση ενός πράσινου τρόπου ζωής, φιλικού προς το περιβάλλον, η εκμετάλλευση της πράσινης ενέργειας, η αποφυγή αλόγιστης σπατάλης ενέργειας, η διατροφή που σέβεται το περιβάλλον, η φυτοκομία που μπορεί να αξιοποιηθεί από τη μέλισσα και να γίνει αποδεκτή από τον άνθρωπο, είναι μερικά από κάποιες επιλογές που μπορούμε να κάνουμε ώστε να γίνει η ζωή μας καλύτερη. Ο καθένας βέβαια θα σκεφτεί το βολικό “εγώ θα σώσω τον κόσμο”, όμως αυτή είναι η βάση στην οποία ο καθένας πρέπει να σταθεί, να σκεφτεί και να πράξει ώστε να ξεπεράσει αυτή την θέση. Μια θέση που δεν πρέπει να αφήσουμε αμαχητί. Βέβαια εκεί που βρίσκεται οποιαδήποτε ιδέα, εγκυμονεί το κέρδος, οπότε οι επιλογές θα πρέπει να είναι καλά μελετημένες.

Ο άνθρωπος εμφανίστηκε πρόσφατα σε σχέση με την ζωή στον πλανήτη, και σε απειροελάχιστο χρόνο δρα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να κινδυνεύει η ζωή εξαιτίας του. Σε λίγα χρόνια το 50% των ειδών του πλανήτη θα χαθούν οριστικά.

Ακόμα και στις πόλεις υπάρχουν μέλισσες. Έχω δει σε πολλά πάρκα μέλισσες την άνοιξη να μαζεύουν γύρη από λουλούδια. Είναι γύρω μας και είναι για εμάς. Ας φυτέψουμε όλοι κάποιο λουλούδι φιλικό προς τις μέλισσες στο μπαλκόνι μας, αν ζούμε στις πόλεις. Αν βρισκόμαστε στην επαρχία ας σκεφτούμε την επόμενη φορά που θα κάνουμε χρήση κάποιου φυτοφάρμακου. Ας σκεφτούμε και ας πράξουμε. Για να μην βρεθούμε στην άβολη θέση (που θα γίνει σύντομα, σε αυτή την γενιά) να χτυπάμε το κεφάλι μας στον τοίχο. Ας αποκτήσουμε μελισσοκομική συνείδηση.

Γιατί μελισσοκομία.

Εικόνα από nytimes.com

Εικόνα από nytimes.com

Σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια σειρά άρθρων που αφορά την μελισσοκομία με τίτλο “Γνωριμία με την μελισσοκομία” που απευθύνονται σε υποψήφιους, αρχάριους και ερασιτέχνες μελισσοκόμους.Είναι ένα πόνημα που αφορά και τους επαγγελματίες.Εραστές της μέλισσας, σε όλες τις περιπτώσεις, θα έλεγα εγώ. Θα πιάσουμε την μελισσοκομία από την βάση της, όχι τόσο σε τεχνικό επίπεδο,όσο σε θεωρητικό, ώστε να διασαφηνίσουμε και να απομυθοποιήσουμε τί σημαίνει μελισσοκομία και να θέσουμε στην βάσανο της οργάνωσής της σε επαγγελματικό επίπεδο. Τί σημαίνει αυτό; Αν πιάσουμε την μελισσοκομία σε θεωρητικό επίπεδο και αποσυνθέσουμε όλες τις παραμέτρους που την συνθέτουν τότε θα μπορούμε να κοστολογήσουμε αφενός τις ενέργειες της αγροτικής εκμετάλλευσης , αφετέρου θα μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γνώση των επιστημόνων της μελισσοκομίας δια μέσου των βιβλίων της και να εφαρμόσουμε την μέθοδο που ταιριάζει στην δική μας εκμετάλλευση.

Για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να χωρίσουμε ένα λευκό φύλο χαρτί σε δύο μέρη. Στην πρώτη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι μελισσοκομική εκμετάλλευση έχουμε, σε τι εξοπλισμό βασιζόμαστε και τι μέσα διαθέτουμε ώστε να έρθει σε πέρας το έργο μας. Στην δεύτερη στήλη θα πρέπει να καθαρογράψουμε τι ζητούμε από την μελισσοκομία μας, από το μελισσοκομικό μας κεφάλαιο και την απόδοσή του και γενικά τι θέλουμε να κάνουμε. Σκοπός μας σε κάθε ενέργεια σχετική με την μελισσοκομία είναι η καταγραφή των πάντων.Η εκ των προτέρων οριοθέτηση των στόχων μας μπορεί με μια σειρά ενεργειών να γίνει εφικτή αφού συνυπολογίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν μια αγροτική εκμετάλλευση, όπως είναι η μελισσοκομία. Μόνο τότε θα μπορούμε να θέσουμε ένα βιώσιμο πλάνο με τους στόχους μας και σε βάθος οριοθετημένου χρόνου το πως αυτό μπορεί να γίνει εφικτό. Εκ των προτέρων ξεκαθαρίζω ότι η μελισσοκομία είναι μια απασχόληση, ερασιτεχνική ή επαγγελματική η οποία απαιτεί κεφάλαιο. Η συντήρηση του ζωϊκού πληθυσμού  μοιάζει αρχικά μικρής αξίας, όμως δεν είναι έτσι. Η απόδοση στην μελισσοκομία έρχεται δύσκολα με πολύ κόπο, χρόνο και χρήμα. Ο καθένας από εμάς, σύμφωνα με τις δυνατότητές του και η εν τέλη απόφαση του πόσο κόπο , χρόνο και χρήματα διαθέτουμε παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκμετάλλευσης.

Κατ’ αρχήν η μελισσοκομία είναι μια αγροτική εκμετάλλευση. Η απασχόληση με την φύση είναι εξ’ ορισμού μια διακινδυνευμένη υπόθεση. Παρότι η  μελισσοκομία, όπως και κάθε άλλη αγροτική εκμετάλλευση, βρίσκει εφαρμογή στον κύκλο της φύσης, στην ουσία εμπεριέχει πολλές μεταβλητές που δεν μπορούν εξ’ αρχής να συνυπολογιστούν ώστε να κοστολογηθεί με ακρίβεια. Μπορεί κάποιος να αφιερώσει , για παράδειγμα, κάποια από τα παραγωγικά μελίσσια του σε κάποια κύρια ανθοφορία, όπως το έλατο, και λόγω καιρού όχι μόνο να μην αποδώσει , αλλά και να χρειαστεί επιπρόσθετα έκτακτο κεφάλαιο για την συντήρησή τους. Αν δηλαδή βρέξει και συνεχίσει να βρέχει για μια βδομάδα, όχι μόνο δεν θα γίνει μελιτοσυλλογή , αλλά τα μελίσσια θα κλειστούν μέσα και αναλόγως την χρονική διάρκεια της κακοκαιρίας , θα πρέπει πιθανόν να τροφοδοτηθούν με γύρη ή ζαχαροζύμαρο για να διατηρήσουν τον παραγωγικό χαρακτήρα τους, στην καλύτερη περίπτωση, για όσο καιρό κρατήσει η κακοκαιρία. Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, αν τα μελίσσια κλειστούν μέσα λόγο της κακοκαιρίας για αρκετές μέρες και δεν υπάρχουν οι προμήθειες σε γύρη και μέλι ή αντικατάστατά τους, τότε κινδυνεύουν να χαθούν εξολοκλήρου.Αμέσως μετά,στο πρώτο σενάριο θα πρέπει να μεταφερθούν σε γυρεοδοτική ανθοφορία για περαιτέρω τόνωση του πληθυσμού τους, μια και η απόδοση με το έλατο θα έχει χαθεί. Ο καιρός , δηλαδή , παίζει σημαντικό παράγοντα στις ενέργειες ενός μελισσοκόμου, μπορεί να προβλεφθεί σε γενικό επίπεδο και πρέπει πάντα να συνυπολογιστεί.

Όμως το συγκεκριμένο παράδειγμα που προανέφερα αφορά την επαγγελματική μελισσοκομία. Η μελισσοκομία στον κήπο μας μοιάζει να είναι πιο απλή υπόθεση με λιγότερο ρίσκο , αναλόγως πάντα του μεγέθους της μελισσοκομικής μας εκμετάλλευσης. Η επιλογή όμως του κήπου όπου θα βοσκούν οι μέλισσες παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για σταθερή μελισσοκομία. Όμως η ανάγκη των μελισσών σε γύρη και νέκταρ είναι σημαντική για την διαβίωση και την ανάπτυξή τους. Άρα η εκ’ των προτέρων μελέτη του τόπου του μελισσοκομείου μας, του κήπου μας, του τόπου που θα εγκαταστήσουμε την οποιαδήποτε εκμετάλλευσή μας είναι το ήμισυ του παντός. Η μελέτη για τα είδη των ανθοφοριών που υπάρχουν στην ακτίνα δράσης της μέλισσας, τις εποχές που θα πρέπει και αν θα πρέπει να υποστηρίζουμε την διατροφή της με αντικατάστατα ή υποκατάστατα και η γενικότερη διαχείρηση των κενών ανθοφορίας των μελισσοσμηνών μπορεί να μας εξασφαλίσει ομαλή ανάπτυξη στις αποικίες μας και ικανοποιητική απόδοση της εκμετάλλευσής μας.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να έχουμε εκ των προτέρων σε πρώτη ζήτηση τον κύριο και βοηθητικό εξοπλισμό μας για να διασφαλίσουμε την έγκαιρη επέμβασή μας όταν αυτό είναι απαραίτητο να γίνει. Άρα εκτός από τον κήπο που θα επιλέξουμε την εγκατάστασή μας, το χωράφι που θα έχουμε τις κυψέλες μας ή τα σημεία που θα τις μεταφέρουμε προσωρινά , θα πρέπει να έχουμε υποστηρικτικά μια αποθήκη, σε μέγεθος ανάλογη με την εκμετάλλευσή μας, ένα όχημα μεταφοράς των αποικιών μας, πάλι ανάλογο με το μέγεθος των μεταφορών μας και έναν χώρο της πρωτογενούς επεξεργασίας των προϊόντων που παράγουμε, αναλόγως της απόδοσης. Επομένως γίνεται ξεκάθαρο ότι ένας μελισσοκόμος έχει ανάγκη εγκαταστάσεων και μεταφορικών μέσων, όπως και του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού για να πετύχει τους στόχους του. Δεν απαιτείται, δηλαδή, μόνο το ζωϊκό κεφάλαιο.

Πάνω απ’ όλα όμως ο μελισσοκόμος πρέπει να πληρεί τα χαρακτηριστικά του φυσιοδίφη και του φυσιολάτρη. Τα πρώτα χαρακτηριστικά του μελισσοκόμου είναι η εξερεύνηση αυτού του υπέροχου πλάσματος, της μέλισσας, του τρόπου επιβίωσης, του κύκλου ζωής της, της κοινωνικής της συμπεριφοράς και της άγριας , μα όμορφης, θέσης της στην φύση. Πάνω απ’ όλα πρέπει να αγαπήσει αυτό το έντομο αφού πρώτα μάθει όσα μπορεί περισσότερα γι’ αυτό. Η αντίληψη του ότι ένας μελισσοκόμος συνεργάζεται με ένα έντομο θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα στην σειρά αποφάσεων που θα πρέπει να πάρει ώστε να γίνει μελισσοκόμος. Όμως δεν είναι ένα απλό έντομο που κεντρίζει μόνο. Η μέλισσα, ως γνωστόν , είναι ο κύριος επικονιαστής των εντομογαμών φυτών, συμβάλλοντας στην αναπαραγωγή των περισσοτέρων φυτών με τα οποία εκματαλλεύεται και τρέφεται ο άνθρωπος. Αποτελεί το κλειδί για την ομαλή λειτουργία της διατροφικής αλυσίδας και το μέλλον του ανθρώπινου είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό το έντομο. Δυστυχώς, ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας του ανθρώπου προς τέρψη του κέρδους συνεπάγει την καταστροφή του φυσικού πλούτου που μας χαρίζει η μητέρα Γη. Αυτό έχει άμεσο επακόλουθο στην μέλισσα. Και το μέλλον της φαίνεται να κινδυνεύει. Εκτός από τους εχθρούς και τις ασθένειες που απειλούν την μέλισσα, όχι αμελητέους σε αριθμό, η μέλισσα τελικά απειλείται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αφενός με τις φυσικές καταστροφές , αφετέρου με τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα που οδηγούν στο “Σύνδρομο Κατάρρευσης Αποικιών” (CCD) για το οποίο θα μιλήσουμε σε ξεχωριστή ενότητα. Η ενημέρωση στους αγρότες που χρησιμοποιούν αυτά τα φυτοφάρμακα  καθίσταται εξαιρετικής σημασίας και η ευαισθητοποίηση όλων μας, είτε έχουμε άμεση είτε έμμεση σχέση με την μέλισσα έχει να κάνει τελικά με το μέλλον των παιδιών μας. Προσωπικά ανήκω στους ανθρώπους που πιστεύει ότι το ανθρώπινο είδος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο από την μέλισσα, αν τελικά δεν δώσουμε την πρέπουσα σημασία στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην χρησιμοποίηση τέτοιου είδους φυτοφαρμάκων. Η μέλισσα έχει επιβιώσει εκατομμύρια χρόνια πριν τον άνθρωπο , έπειτα από κοσμογονικές αλλαγές στο περιβάλλον της γης. Νομίζω δηλαδή ότι εν’ τέλη η μέλισσα θα επιβιώσει ως είδος. Εμείς κινδυνεύουμε.

Όμως η γνώση που απαιτείται για όλες αυτές τις πληροφορίες απαιτεί συνεχή επιμόρφωση πάνω στον κλάδο της μελισσοκομίας που στην χώρα μας εντάσσεται στις σχολές γεωπονίας, τους κλάδους της φυτικής παραγωγής και της εντομολογίας. Απαιτείται δηλαδή πολυδάπανη αφιέρωση στην γνώση που δεν αποκτάται εύκολα. Η κατανόηση της θεωρίας χρειάζεται και πρακτική. Και δεν σταματά ποτέ. Όμως η ενασχόληση με την μελισσοκομία, σας διαβεβαιώ , μόνο όμορφα τσιμπήματα για την ίδια την ζωή μπορεί να δώσει. Μπορεί να δώσει και γνώσεις που δεν έχουν σχέση με όλα τα παραπάνω, αλλά αφορά εργασίες που γίνονται στην αποθήκη, το μελισσοκομείο ή τις μεταφορές και εσωκλείονται σε αυτό το υπερσύνολο, τελικά, που καλούμε σύγχρονη μελισσοκομία. Ο μελισσοκόμος καλείται να είναι από ξυλουργός και τεχνίτης μέχρι εφευρέτης σε πολλές περιπτώσεις. Να είναι εξερευνητής της φύσης, του τρόπου με τον οποίο ζει η μέλισσα και να εφαρμόζει μεθόδους και πρακτικές που υποβοηθούν το πλάσμα αυτό να κάνει την δουλειά του για εμάς, εξασφαλίζοντάς της ένα υγιές περιβάλλον εργασίας. Μιλάω για περιβάλλον εργασίας καθώς η μέλισσα είναι ένα από τα πιο εργατικά πλάσματα στην φύση. Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να έχει σπίτι της μόνο ένα περιβάλλον εργασίας.

Σε αυτό το σημείο θα σας θέσω ένα πολύ απλό παράδειγμα το οποίο αναγκάστηκα να εφαρμόσω προκειμένου να προστατέψω τα πρώτα μου μελίσσια. Όταν λοιπόν απέκτησα τα πρώτα μου μελίσσια και επέλεξα τον τόπο προσωρινής τους διαμονής, ύστερα από την μετάγγισή τους στις γονοφωλιές, διαπίστωσα ότι το μέρος δεν ήταν κατάλληλο καθώς μετά από την πάροδο κάποιων ωρών υπήρχε έντονη ενόχληση των αποικιών από την κοινή σφίγγα , έναν θανάσιμο εχθρό της μέλισσας. Δεν είχα προμηθευτεί κάποια μεταλλικά πορτάκια προκειμένου να βοηθήσω τις κυψέλες στην άμυνα των αποικιών και είχα χάσει τα ξύλινα πορτάκια που συνοδεύουν τις κυψέλες στην μεταφορά.Αναγκάστηκα να φτιάξω μόνος μου, εντός λίγων ωρών, ξύλινα πορτάκια που θα περιόριζαν την είσοδο του εχθρού στις κυψέλες, ώσπου να μεταφέρω τα μελίσσια σε άλλη τοποθεσία ή να βρω την πηγή του κακού, τις σφιγγοφωλιές δηλαδή, και να τις καταστρέψω. Μελισσοκομικό κατάστημα με αυτά τα μεταλλικά πορτάκια δεν υπήρχε στην περιοχή μου και αναγκάστηκα με εφαρμογή απλών κανόνων γεωμετρίας και σχεδόν αρχάριας ξυλουργικής χειροτεχνίας να κάνω προσωρινά την δουλειά μου. Αυτή η γνώση δεν διδάσκεται σε κανένα βιβλίο. Η ανάγκη σε κάνει εφευρέτη. Πιστέψτε με, όσοι τελικά ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα θα έρθετε πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους στην θέση μου.

Παραπάνω σας έκανα λόγο για κήπο, χωράφι και μεταφορές. Αυτά συνοψίζονται στον καθορισμό του αν η μελισσοκομία μας θα είναι στατική , σταθερή δηλαδή ή νομαδική. Αν τελικά αποφασίσει κάποιος να γίνει μελισσοκόμος θα πρέπει να επιλέξει, όπως είπαμε πιο πάνω τον τόπο διαμονής των κυψελών του και αν θα εκμεταλλευτεί ανθοφορίες σε αυτή την περιοχή ή θα ακολουθήσει κάποιες κύριες ανθοφορίες. Στην σταθερή μελισσοκομία, στην εκμετάλλευση δηλαδή του μελισσοκομικού κεφαλαίου σε σταθερό σημείο, καλό θα ήταν να έχει υπόψιν του την μελισσοκομική χλωρίδα της περιοχής εντός της ακτίνας δράσης των αποικιών του και να προτιμήσει περιοχή με διαδοχικές γυρεοδοτικές ανθοφορίες και μελιτοφορίες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει ομαλή και υγιή ανάπτυξη των αποικιών του χωρίς αντικατάστατα ή υποκατάστατα διατροφής των μελισσών. Είναι δηλαδή σαν να επιλέγεις ένα τόπο όπου θα τάιζες ένα μωρό με μητρικό γάλα και όχι με γάλα κονσέρβα. Αν τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει, τότε θα πρέπει ο μελισσοκόμος να μεταφέρει τις αποικίες του σε κύριες ανθοφορίες διαδοχικά για μια ομαλή εξέλιξη και απόδοση του μελισσοκομικού του κεφαλαίου.Σε κάθε περίπτωση η μεικτή γεωργική εκμετάλλευση, δηλαδή μια εκμετάλλευση του αγρότη όχι μόνο με αγροτική απασχόληση , αλλά και μελισσοκομία, δεν αποδίδει οφέλη προς την διαχείριση των παραγόμενων προϊόντων της μιας εκμετάλλευσης προς την άλλη, παρόλο που υπάρχουν πολλοί αγρότες που είναι και μελισσοκόμοι. Κάποιος δηλαδή που έχει αιγοπρόβατα μπορεί να καλλιεργήσει την τροφή τους. Κάτι αντίστοιχο με την μελισσοκομία δεν συμβαίνει, ούτε τα προϊόντα της κυψέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Παρόλα αυτά η μελισσοκομία της χώρας μας παράγει εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης που συνεχώς κερδίζουν έδαφος και αναγνώριση στο εξωτερικό. Τα προβλήματα του κλάδου είναι πολλά, με τα οποία θα ασχοληθούμε εκτενέστερα σε επόμενη ενότητα. Αυτά τα προβλήματα όμως δεν αφήνουν την ελληνική μελισσοκομία να κάνει μια στροφή προς την εξωστρέφεια για να πάρει την θέση που πραγματικά της αξίζει. Η μελισσοχλωρίδα είναι από τις πιο πλούσιες στην Ευρώπη και διεθνώς αναγνωρισμένη ανά τον κόσμο. Η παραγωγή είναι περιορισμένη , όμως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ίσως τα δειλά βήματα που γίνονται για την αναγνώριση των προϊόντων κυψέλης της χώρας μας να χρειάζονται υποβοήθηση και τόνωση του επιχειρηματικού προσανατολισμού. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων , σχεδόν μετρημένων στα δάχτυλά μας, η μελισσοκομία στην χώρα μας χαρακτηρίζεται ως οικοτεχνία. Μεγάλο μέρος των παραγωγών διακινούν τα προϊόντα τους οργανωμένοι σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Υπάρχουν και παραδείγματα συντεχνιών, συλλόγων και συνεταιρισμών με όλα τα οφέλη που συνεπάγονται. Όμως τελικά η περιορισμένη παραγωγή και η έλλειψη ταυτότητας στα ελληνικά μέλια και τα άλλα προϊόντα κυψέλης δημιουργούν αυτό το θολό οργανωτικά τοπίο που αντικατοπτρίζει την μελισσοκομική πραγματικότητα. Είμαστε η χώρα που πυκνοκατοικείται από κυψέλες όμως η συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους αυτών είναι σε λίγους αναλογικά μελισσοκόμους. Πρόσφατα δημοσιεύματα φέρουν την έρευνα ότι πολλοί νέοι μελισσοκόμοι εγκαταλείπουν τον κλάδο και  υπάρχει συσσώρευση μελισσοκομικού κεφαλαίου σε μεγαλύτερες μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις. Αν και υπάρχει ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την μελισσοκομική τέχνη και την ενασχόλησή της ως διέξοδο από την κρίση, ωστόσο αμφίβολο είναι αν όλες οι προσπάθειες  εξελιχθούν σε υγιείς μελισσοκομικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συμβάλει σαφώς και η έλλειψη ουσιαστικού προσανατολισμού στην πολιτική ανάπτυξης του κλάδου.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αξία της παράδοσης που διασώζει την μελισσοκομία στις τρικυμίες των καιρών. Υπάρχουν σε όλη την χώρα διάσπαρτα παραδοσιακές μελισσοοικογένειες δεύτερης και τρίτης γενιάς μελισσοκόμων που συνεχίζουν την ενασχόληση με την μελισσοκομία. Η πολύχρονη απασχόλησή τους με την μέλισσα, η συνεργασία μεταξύ τους , συνήθως, αποδίδει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα. Η συνέπεια στην μελισσοκομία παίζει σημαντικό ρόλο και ο ορισμός της παράδοσης μέσα από τις πρακτικές και τις μεθόδους που εφαρμόζονται εμπειρικά, πια, όλα αυτά τα χρόνια, εγγυώνται ένα αποτέλεσμα που ικανοποιεί τον καταναλωτή. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την φρεσκάδα των αυτοδημιούργητων νέων μελισσοκόμων, ούτε κλείνει τις πόρτες στις εξελίξεις του κλάδου. Είμαι της άποψης ότι η Ελλάδα παράγει εξαιρετικά προϊόντα και στα κορυφαία της είναι και τα προϊόντα κυψέλης. Όμως η οργάνωση και η διατήρηση της συνέπειας από πλευράς επαγγελματιών του κλάδου μας θα μας οδηγήσει στην αναγνώριση των κόπων μας. Ο καταναλωτής είναι σε θέση πλέον να διαχωρίζει το καλύτερο και το  πιο ωφέλιμο γι’ αυτόν. Η ελληνική μελισσοκομία είναι παραδοσιακά ανώτερη από τις μελισσοκομίες ξένων χωρών και ο μόνος ανταγωνισμός που έχει είναι αθέμιτα τα χτυπήματα “κάτω από την ζώνη”, όπως οι ελληνοποιήσεις προϊόντων τρίτων χωρών από επιτήδειους. Η ταυτοποίηση των προϊόντων είναι ένα σημαντικό βήμα και οι βαθμίδες ελέγχου στα προϊόντα προς πώληση υπόσχεται ένα καίριο χτύπημα αυτού του φαινομένου. Την χρονική στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο δρομολογούνται οι διαδικασίες για την θέσπιση κριτηρίων ποιοτικού ελληνικού βασιλικού πολτού και γύρης , ενώ γίνεται εδώ και καιρό αγώνας για κατηγοριοποίηση προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης μελιών από μοναδικές περιοχές της χώρας μας. Τουλάχιστον στο μέλι υπάρχουν τα ποιοτικά κριτήρια που παρουσιάζουν την ποιότητά του και φανερώνουν τις ενέργειες του παραγωγού και του συσκευαστή μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Σε ξεχωριστή ενότητα θα μιλήσουμε για το ποια είναι τα κριτήρια αυτά. Με όλα αυτά , καταλήγω, ο συγκερασμός της παράδοσης με την σύγχρονη τεχνολογία και την ασφάλεια των προϊόντων υπόσχονται αναβάθμιση της ελληνικής μελισσοκομίας στον παγκόσμιο χάρτη.

Όμως για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για προϊόντα , θα πρέπει να περάσουμε το σημείο που ονομάζεται παραγωγή. Και η παραγωγή των μελισσοκομικών προϊόντων αποδοτικά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να έχει κατά νου ότι τις πρώτες χρονιές όχι μόνο υπάρχει η περίπτωση να μην παράγει τίποτα, αλλά ίσως να χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο κεφάλαιο μόνο για να μάθει περισσότερα. Η πρακτική μελισσοκομία είναι πολύτιμη υπόθεση και σε αυτήν ο μελισσοκόμος είναι , στις περισσότερες περιπτώσεις, μόνος του. Τουλάχιστον θα πρέπει να έχει κατά νου ότι η απόδοση της μελισσοκομίας του θα έχει την ανέλιξη που επιθυμεί κλιμακωτά. Όσο θα οργανώνει την μελισσοκομία του και στο σημείο που ονειρεύεται να την φτάσει, ξεκινώντας πάντα από το μηδέν, και με μικρά σταθερά βήματα, ο νέος μελισσοκόμος θα έχει την χαρά να απολαμβάνει την επίτευξη των μικρών του στόχων με την πάροδο του χρόνου. Γενικά στην μελισσοκομία απαιτείται υπομονή και επιμονή και επειδή έχει διαστήματα σιγής, εφόσον η ανάπτυξη των μελισσοσμηνών είναι σε μια ορισμένη περίοδο του έτους, ο χρόνος μοιάζει μερικές στιγμές να μην περνά. Αυτό βέβαια έχει θετική επίδραση στην μελισσοκομική πορεία καθώς ο μελισσοκόμος έχει την πολυτέλεια να προγραμματιστεί και να σκεφτεί το πλάνο της εκμετάλλευσής του. Χρονιά με την χρονιά, αν έχει καταφέρει να βγάζει κάποιο κέρδος από αυτήν την ενασχόληση, χρειάζεται να επανεπενδύει στην εκμετάλλευσή του ποσά για να μεγαλώνει το μέγεθός της. Με αυτόν τον τρόπο θα την φτάσει στο σημείο που ήθελε εξαρχής, στο σημείο που αντέχει ψυχικά ,σωματικά και οικονομικά.

Όλο αυτό το διάστημα ο μελισσοκόμος διαβάζει και ενημερώνεται. Όχι επειδή υποχρεούται, αλλά επειδή διψά για περισσότερη γνώση. Δοκιμάζει και πολλές φορές υπό την σκέψη της αποτυχίας επιμένει. Στο τέλος καταλήγει και συνεχίζει. Αυτή είναι οι δουλειά μας. Τα τελευταία χρόνια η μελισσοκομία εξελίσσεται. Πλήθος από νέα προϊόντα που την αφορούν θέτουν τις βάσεις για ανέλιξη και επιτυχία. Όμως κάθε νέα ιδέα απαιτεί χρόνο δοκιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τελευταία οι πλαστικές κυψέλες με τις απόψεις να διίστανται. Επειδή είμαστε ένα μικρό χωριό κάποια στιγμή το εκάστοτε προϊόν θα περάσει από το ωριμαντήριο της σκέψης, της δοκιμής και του αποτελέσματος και απαιτεί εκ νέου χρόνο για να διαδοθεί η πληροφορία και να γίνει ευρέως γνωστή. Τότε θα πούμε ότι το εκάστοτε προϊόν θα γίνει αποδεκτό από τους έλληνες μελισσοκόμους.

Όμως σε αυτό το σημείο πρέπει να κάνουμε λόγο για τους κινδύνους και την κινδυνολογία. Κάθε νέο προϊόν , όταν γίνεται ευρέως γνωστό από τις μελισσοσυζητήσεις μας ,είτε ιδίοις όμασι είτε μέσω διαδικτύου εγκυμονεί κινδύνους. Τελευταία , για παράδειγμα, το οξαλικό οξύ κέρδιζε την προτίμησή μας στην μάχη ενάντια στο βαρρόα, έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς των αποικιών μας. Όμως φτάνουν στα αυτιά μας ολοένα και αυξανόμενες περιπτώσεις με απώλειες μελισσοσμηνών χωρίς να γίνεται ξεκάθαρο αν αυτό συμβαίνει από λανθασμένη χρήση του ή από προϊόν που παραπλανά τον καταναλωτή μελισσοκόμο. Και προπάντων βρισκόμαστε σε ένα σημείο που δεν είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πλήρως την γνώση γιατί δεν είμαστε οι παρασκευαστές του οξαλικού οξέως και αποδεχόμαστε ό,τι μας σερβίρεται και ό,τι ακούμε. Άρα φιλτράρουμε ό,τι μπορούμε να μάθουμε και καταλήγουμε τις επόμενες ενέργειές μας. Όμως η επιλογή μας για το προϊόν αυτό ,παρόλο που έχει οδηγήσει αρκετούς μελισσοκόμους σε απώλεια κεφαλαίου, θα κριθεί με την πάροδο του χρόνου. Γι’ αυτό εγκυμωνούνται κίνδυνοι. Και όλη αυτή η γνώση που απαιτείται , ένας νέος μελισσοκόμος δύσκολα θα την αποκτήσει, έμπρακτα, και πολλές φορές θα χρειαστεί να πληρώσει και το τίμημα, άλλες φορές μικρό και άλλες φορές μεγάλο. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος μελισσοκόμος με ένα μόνο απλό σεμινάριο δεν θα του μάθει μελισσοκομία, αφού δεν είναι σε θέση αν αυτό που του δίδεται στο εκάστοτε παράδειγμα είναι σωστό ή λανθασμένο.

Άλλωστε σε κάθε περίπτωση η μελισσοκομία έχει λίγους, απλούς κανόνες. Η πολυσύνθετη εφαρμογή τους όμως μας οδηγεί σε λογικά συμπεράσματα, λάθη, απώλειες ή υψηλές αποδόσεις, σωστούς χειρισμούς και μεθόδους. Όλα ξεκινούν από τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας. Αυτή είναι η βάση. Από κει και έπειτα υπάρχει ένα δαιδαλώδες συγκρότημα χειρισμών για κάθε κατά περίπτωση παράγοντα που επηρεάζει την εκμετάλλευσή μας. Για παράδειγμα η μέθοδος Χαλκιά που προϋποθέτει την κάθετη ανάπτυξη πολύ μεγάλων αποικιών για εντατική μελιτοσυλλογή βασίζεται στην λογική, τους απλούς κανόνες της μελισσοκομίας όμως εγκυμωνεί κινδύνους, δύσκολους χειρισμούς και προ πάντων αποτελεί ένα τόλμημα που θα το επιλέξουν λίγοι λόγω της δυσκολίας της. Η επιλογή δηλαδή της εκάστοτε μεθόδου απαιτεί δοκιμή , αν θέλουμε να είμαστε ακριβοδίκαιοι όμως λίγοι θα θυσιάσουν τμήμα των παραγωγικών μελισσιών του για μια τόσο δύσκολη σε χειρισμό μέθοδο.

Ο νέος μελισσοκόμος, λοιπόν, έχει πολλά να μάθει και πολλές συμπληγάδες να αποφύγει. Γι’ αυτό και η αμφισημία της μελισσοκομίας, που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, ενώ  είναι και  προσωπική ευθύνη του καθενός, είναι τόσο γοητευτική. Ο καιρός, οι ανθοφορίες, οι γυρεοδοσίες, οι εχθροί και οι ασθένειες, οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής μας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την έκβαση της προσπάθειας. Κάποιος μελισσοκόμος μου είχε πει όταν ξεκίνησα ότι αν ο νέος μελισσοκόμος πάρει μελίσσια υγιή στην αρχή της πορείας του, τότε έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει τις πρώτες χρονιές. Μου πήρε αρκετό καιρό να κατανοήσω τί ήθελε να πει. Ο ολοκαίνουριος εξοπλισμός και η όρεξη του νέου μελισσοκόμου για τα πεπραγμένα οδηγούν στην σωστή πορεία προς την επιτυχία. Είναι δηλαδή εξ’ ορισμού ένας πρωτόπειρος μελισσοκόμος απαλλαγμένος από ασθένειες και με μεγάλη όρεξη για να δουλέψει. Είναι γοητευμένος να ανακαλύψει και να κατακτήσει το οικοδόμημα που λέγεται μελισσοκομία. Όμως επειδή όλα έχουν φθίνουσα πορεία , μέχρι το σημείο ισορροπίας όλων αυτών, καλό θα ήταν ο υποψήφιος μελισσοκόμος να κάνει τα πρώτα του βήματα μικρά και δειλά. Άλλωστε η ανακάλυψη και η κατάκτηση θα είναι εκεί για να τον περιμένει.

Αποτελέσματα της χρήσης των Ενεργών Μικροοργανισμών στην μελισσοκομία.

Εικόνα από ecotimes.gr

Εικόνα από ecotimes.gr

Πριν δύο χρόνια απέκτησα 10 παραφυάδες των τεσσάρων πλαισίων και μπήκα  στο στίβο της μελισσοκομίας.
Η γνωριμία με τους ΕΜ (ενεργούς μικροοργανισμούς) έγινε το 2008 σε σεμινάριο της Κωνσταντίνας Ζαφειροπούλου ( εταιρεία emhellas) στην Παλαιόχωρα Χανίων, όπου εκεί οι συμμετέχοντες είδαμε τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της χρήσης τους στα θερμοκήπια του βιοκαλλιεργητή Νίκου Θεοδωράκη .
Έτσι λοιπόν ξεκινώντας στην πράξη την μελισσοκομία την άνοιξη του 2010, χρησιμοποίησα τους ΕΜ εξαρχής και σχεδόν αδιάλειπτα έως σήμερα στην καθημερινή μελισσοκομική πρακτική.
Τι είναι όμως οι ΕΜ και πώς η δράση τους ωφελεί την φύση;
Οι ΕΜ ανακαλύφθηκαν το 1968 από τον Dr. TERUO HIGA, Ιάπωνα καθηγητή γεωργικού Πανεπιστημίου ως μια εναλλακτική λύση στη χρήση χημικών ουσιών στη γεωργία.
Οι Ενεργοί Μικροοργανισμοί (ΕΜ), είναι ένα μείγμα διαφόρων ωφέλιμων μικροοργανισμών που αποτελείται κυρίως από βακτήρια γαλακτικού οξέος, φωτοσυνθετικά βακτήρια, διάφορα είδη μαγιάς και ζυμομύκητες.
To ιδιαίτερο στην  ανακάλυψη του Dr. HIGA είναι ότι ενώ οι ίδιοι οι μικροοργανισμοί υπάρχουν μεμονωμένοι στη φύση και η δράση τους είναι περιορισμένη, συγκεντρωμένοι σε κατάλληλο μείγμα παρουσιάζουν πολλαπλάσια συνεργιστική δράση.
Οι βάκιλοι φωτοσύνθεσης, οι γαλακτοβάκιλοι, οι ζυμομύκητες και τα ωφέλιμα actinomyces στους ΕΜ είναι ομάδες μικροοργανισμών οι οποίες παράγουν χρήσιμα υλικά για τον άνθρωπο, τα ζώα και τα φυτά.
Με τους μικροοργανισμούς παράγονται προϊόντα μεταλλαγής της ύλης, όπως
χειλικές ουσίες, αντιβιοτικά, φυσικές ορμόνες, βιταμίνες, ένζυμα, αντιοξειδωτικές ουσίες οι οποίες είναι δυνατόν να απορροφηθούν άμεσα από τα φυτά.
Αυτά τα προϊόντα είναι σε θέση να διεγείρουν την ανάπτυξη των φυτών και να αυξήσουν τη φυσική αντίσταση του εδάφους των φυτών και των ζώων, αναστέλλοντας έτσι τις ασθένειες.
Αρμονική αλληλεξάρτηση λακτοβάκιλων και μελισσών.
Οι λακτοβάκιλοι κατοικούν ως φυσική χλωρίδα στον πρόλοβο των μελισσών, παράγοντας γαλακτικό οξύ, αντιμικροβιακές ουσίες όπως οργανικά οξέα, υπεροξείδιο του υδρογόνου και αντιμικροβιακά πεπτίδια που προστατεύουν τις μέλισσες από διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς.
Η αποθηκευμένη γύρη γνωστή ως μελισσόψωμο περιέχει λακτοβάκιλους οι οποίοι συντελούν μάλιστα στην παραγωγή του και μαζί με τα προϊόντα του μεταβολισμού τους που προαναφέραμε μεταφέρονται στις προνύμφες με τις παραμάνες μέλισσες.
Έχει αποδειχτεί με επιστημονικές έρευνες ότι η χλωρίδα αυτή που σταδιακά μέσω της διατροφής δημιουργείται στον πεπτικό σωλήνα της προνύμφης και του όξινου pH που δημιουργεί, μπορεί να δράσει αποτελεσματικά κατά της βλάστησης και του πολλαπλασιασμού των σπορίων του βάκιλου της Αμερικανικής και Ευρωπαϊκής σηψηγονίας (Paenibacillus larvae και Melissococcus pluton), προφυλάσσοντας έτσι το μελίσσι από την μόλυνση.
Η φυσική αυτή χλωρίδα των μελισσών δηλητηριάζεται από την υπέρμετρη χρήση ζαχαρούχων τροφών, καθώς εκτός από το φυσικό νέκταρ και το μέλι, όλα τα σάκχαρα που χρησιμοποιούν οι μελισσοκόμοι ως υποκατάστατα θανατώνουν τους λακτοβάκιλους.
Έτσι τα μελίσσια μας αδυνατίζουν χάνοντας ένα σημαντικό σύμμαχο τους στην αντιμετώπιση ασθενειών, καθώς τα οργανικά οξέα των λακτοβάκιλων εμποδίζουν την βλάστηση των σπορογόνων βακτηρίων.
Πως βοηθάνε οι Εμ τις μέλισσες;
Οι ενεργοί μικροοργανισμοί οι οποίοι περιέχουν κυρίως βακτήρια του γαλακτικού οξέος, δρουν με παρόμοιο τρόπο  με τους λακτοβάκιλους όσον αφορά την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού των μελισσών . Είναι σαν να λέμε μία προ βιοτική τροφή για τις μέλισσες η οποία βοηθάει στην διατήρηση καλής χλωρίδας στο γαστρεντερικό σύστημα της μέλισσας η οποία έμμεσα βοηθάει στην αντιμετώπιση των ασθενειών.
Αυτός είναι ο ένας τρόπος με τον οποίο δρουν στο μελίσσι οι Εμ μέσω της προσθήκης τους από τον μελισσοκόμο στην τροφή των μελισσών και την διάχυση τους με την τροφάλλαξη σε όλο το σμήνος.
Ο δεύτερος τρόπος που στηρίζουν την υγεία των μελισσών είναι η απευθείας απολυμαντική δράση τους στο εσωτερικό της κυψέλης, καθώς το όξινο pH των ΕΜ, τα βακτήρια του γαλακτικού οξέος και  τα οργανικά οξέα που περιέχουν, καταπολεμούν τα σπόρια της Nosema apis, Nosema ceranae, Αμερικανικής σηψηγονίας και τις βλαστικές μορφές της Ευρωπαϊκής σηψηγονίας με το ψεκασμό τους σε κυψέλες, κερήθρες, πλαίσια και εξοπλισμό.
Προσωπικές εμπειρίες από την χρήση των Εμ και ενδεικτική χρήση τους.
Χρησιμοποίησα αρχικά το προϊόν Εμ1 την άνοιξη του 2010 ( ΕΜ1:ενεργοί μικροοργανισμοί από τους οποίους με αναερόβια ζύμωση παρασκευάζεται το
ΕΜα) στο σιρόπι τροφοδοσίας σε αναλογία 0.5-2%.
Το σιρόπι τραβιότανε με όρεξη από τις παραφυάδες, οι οποίες γίνανε πολυπληθή σμήνη και σύντομα διαπίστωσα ότι χρειαζόμουν μεγαλύτερη ποσότητα διαλύματος μικροοργανισμών προκειμένου να καλύψω τις υγρές τροφοδοσίες.
Έτσι παρασκεύασα το ΕΜα και ξεκίνησα προσθήκη στο σιρόπι τροφοδοσίας σε διάφορες περιεκτικότητες και ποσότητες πειραματικά, από 1 % v/v μέχρι και 10% v/v, από 250-1000 ml σιροπιού κάθε φορά ενώ για μεγάλα χρονικά διαστήματα τροφοδοτούσα κάθε μέρα.
Ποτέ δεν έτυχε να δω κάτι ανησυχητικό στα σμήνη, όμως παρατήρησα ότι για συγκεντρώσεις Εμα, μεγαλύτερες από 2,5% v/v μειώνεται η προθυμία των μελισσών να τραβήξουν το σιρόπι από τον τροφοδότη, σε μεγάλου όγκου τροφοδοτήσεις.
Τα μελίσσια ξεχειμώνιασαν όλα υγιή με μεγάλους πληθυσμούς μελισσών, παρά την μεγάλη προσβολή βαρρόα που είχα λόγω μη έγκαιρης καταπολέμησης και βοηθήσανε με γόνους και πληθυσμούς να φτιάξω άλλα 20 δεκάρια μελίσσια το ίδιο καλοκαίρι από 5 παλιές μέλισσες που μου χάρισαν.
Την επόμενη μελισσοκομική χρονιά το 2011 και έκτοτε χρησιμοποιώ το EMα αδιάλυτο με απευθείας ψεκασμό των μελισσών κατά το τέλος κάθε επιθεώρησης πάνω στα πλαίσια και για απολύμανση πάνω σε κυψέλες, κερήθρες και εξοπλισμό.
.
Η κάθε δόση ανα μελίσσι είναι προσεγγιστικά 20 ml, χωρίς όμως να υπάρχει περιορισμός στην ποσότητα που μπορούμε να δώσουμε, καθώς μπορούμε κυριολεκτικά να κάνουμε το σμήνος μπάνιο (!) χωρίς να έχουμε κανένα πρόβλημα.
Οι μέλισσες αρχικά συμπεριφέρονται όπως κατά τον ψεκασμό με νερό, ηρεμούν και κρύβονται κάτω από τα πλαίσια. Στην περίπτωση όμως του ψεκασμού με Εμα, ανεξαρτήτως εποχής αν καθυστερήσουμε λίγα δευτερόλεπτα θα δούμε εκατοντάδες συλλέκτριες να έχουν ανεβεί πάνω στα πλαίσια και να τραβάνε αυτούσιο το διάλυμα χωρίς αυτό να περιέχει ίχνος ζάχαρης.
Χρησιμοποιώ επίσης το EMα στη διεγερτική τροφοδοσία σε ποσότητες σιροπιού
150-250 ml ανά μελίσσι και σε περιεκτικότητες 1-2,5% v/v .
Παρατηρήσεις- ιστορικό ασθενειών.
Τα μελίσσια έπειτα από δύο τρύγους πέρυσι στο θυμάρι ξεχειμώνιασαν σε μέρος με υψηλή υγρασία  (με έντονη προσβολή από το  Nosema ceranae στο ιστορικό της περιοχής), παρόλαυτα οι απώλειες ήταν γύρω στο 10% και οι περισσότερες αφορούσανε αδύνατα μελίσσια στα 3-4 πλαίσια.
Είχα νωρίς φέτος ενδείξεις προσβολής από το  Nosema ceranae σε ένα δυνατό δεκάρι μελίσσι που βρισκόταν σε σκιά μεγάλο μέρος της μέρας και σε τρία των
5-6 πλαισίων, τα οποία διέλυσα και αξιοποίησα τις βασίλισσες τους.
Σηψηγονίες δεν εμφανίστηκαν καθόλου έως τώρα στο μελισσοκομείο, ενώ είχα πέρυσι ένα περιστατικό ασκοσφαίρωσης σε μελίσσι από αφεσμό .
Αντιβιοτικά δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ στις μέλισσες, παρά τις παραινέσεις μελισσοκόμων για «προληπτική» χρήση τους τον Μάρτιο για το
Nosema ceranae και τον Σεπτέμβρη για την Αμερικανική σηψηγονία.
Σύνοψη-Επίλογος
Το χρονικό διάστημα που έχω τις μέλισσες είναι βραχύ και ο αριθμός των σμηνών (περίπου 60) μικρός για στατιστική επεξεργασία και σίγουρα αποτελέσματα.
Να ξεκαθαρίσω στο σημείο αυτό πως δεν έχω κάποιο οικονομικό όφελος από την παρούσα δημοσίευση και δεν θα την πραγματοποιούσα αν δεν υπήρχε το έντονο ενδιαφέρον συναδέλφων μελισσοκόμων για το πώς να χρησιμοποιήσουν ένα βιολογικό σκεύασμα όπως οι ΕΜ ενάντια στις ασθένειες των μελισσών.
Το κόστος παρασκευής και αγοράς του ΕΜα είναι σχετικά μικρό αφού τα υλικά για να φτιάξεις 30 λίτρα ΕΜα στοιχίζουν περίπου 35 ευρώ και για κάποιους μελισσοκόμους αυτή η ποσότητα μπορεί να φτάσει για όλη τη μελισσοκομική χρονιά. Ο εξοπλισμός για τη ζύμωση είναι μία αντίσταση ενυδρείου, ένα πλαστικό δοχείο κατάλληλο για τρόφιμα και ένα πεχαμετρικό χαρτί για τον τελικό έλεγχο της ζύμωσης.
Μπορούμε πριν την ζύμωση να προσθέσουμε λίγα κλωνάρια από αρωματικά βότανα, πχ φασκομηλιά, ρίγανη, θυμάρι, ακόμα πιπερόνι ή και σκόρδο, για να κάνουμε το διάλυμα ΕΜα πιο αποτελεσματικό  ενάντια στη Νοζεμίαση, ενώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αποτελεσματικά το παρασκεύασμα μας, αντί για εσάνς στις συνενώσεις και στις προσθήκες νέων βασιλισσών στα σμήνη.
Ελπίζω να φανεί χρήσιμο το παρόν δημοσίευμα  και εύχομαι στους συναδέλφους μελισσοκόμους μία καλή μελισσοκομική χρονιά.»

Λευτέρης Παναγιωτάκης
Χημικός-Μελισσοκόμος


Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται από το animalproduction.wordpress.com

 

Νέα χρονιά με το βλέμμα μας στους στόχους μας! Καλή χρονιά!

hny

 

Καλή χρονιά αγαπητοί φίλοι! Με υγεία πάνω απ’ όλα και με δυνατά μελίσσια!

Η μελισσοχρονιά έχει ήδη ξεκινήσει από το φθινόπωρο, όμως η χρονιά για μας τους ανθρώπους ξεκινά από απόψε. Γεμάτοι όνειρα ατενίζουμε το μέλλον και σχεδόν αδημονούμε να περάσει ο καιρός που θα μας βάλει μέσα στο επίκεντρο των μελισσοκομικών πραγμάτων, καθότι είμαστε ανήμποροι αυτήν την εποχή να κάνουμε το οτιδήποτε σχετικό με την μελισσοκομία. Δεν σας κρύβω ότι αυτήν την στιγμή που γράφω αυτήν την ανάρτηση δεν έχει αλλάξει ακόμα ο χρόνος, έξω χιονίζει και η σκέψη μου είναι στα μελίσσια. Είμαι σίγουρος ότι πολλοί έχουν την ίδια σκέψη και καθησυχαζόμαστε όλοι από το γεγονός ότι η μέλισσα έχει επιβιώσει από πολύ δυσκολότερους χειμώνες. Άλλωστε η καλοκαιρία των Χριστουγέννων κάθε άλλο παρά φυσιολογική θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Όμως αν όλα έχουν λειτουργήσει ρολόι το φθινόπωρο, τα μελίσσια έχουν ανανεώσει τους πληθυσμούς τους και μάζεψαν γύρη, σε συνδυασμό με την καλοκαιρία των προηγούμενων ημερών θα άργησαν να ξεγονιάσουν. Δυνατά μελίσσια στην διαχείμαση μαζί με την τροφοδοσία ζαχαροζύμαρου οδηγούν τα μελίσσια στην άνοιξη με ασφάλεια. Τα χιόνια πολλές φορές προστατεύουν τις κυψέλες από τους δυνατούς κρύους ανέμους. Έχουμε ξαναπεί ότι η δουλειά μας είναι στην αποθήκη αυτόν τον καιρό. Ανανέωση του εξοπλισμού, ανακατασκευές, προετοιμασία είναι στις άμεσες αρμοδιότητές μας τέτοιον καιρό. Τέλος αυτού του μήνα θα ανοίξουν και οι αμυγδαλιές και οι πρώτες πτήσεις δεν θα αργήσουν να έρθουν ιδιαίτερα στις Αλκυονίδες ημέρες.

Βρίσκομαι σε πειρασμό να ξεκινήσω αναρτήσεις με μελισσοκομικούς χειρισμούς ανά μήνα για τους νεότερους μελισσοκόμους, όμως δεν θα το κάνω (ακόμα) καθότι το διαδίκτυο είναι γεμάτο από δαύτους και μερικά από αυτά τα κείμενα είναι εξαιρετικά. Δεν θέλω να το παίξω δάσκαλος και, όπως έχω ξαναπεί, πάντα το φιλτράρισμα όλων όσων διαβάζουμε θα μας μάθει πολλά πράγματα.Άλλωστε κάθε φορά που βλέπεις ανθισμένα τοπία μια ελπίδα ότι όλα καλά θα πάνε σε διακατέχει. Εχθές όπως επέστρεφα στην βάση μου από ταξίδι, στις άκρες του δρόμου το ξυνάκι ήταν ανθισμένο.Η σκέψη είναι πάντα στα μελίσσια και σχεδόν ονειρεύτηκα πότε θα φτάσει η άνοιξη να αρχίσουμε δουλειά μαζί με τις μέλισσες, τους συνεργάτες μας. Αυτό που έχω σκοπό να κάνω, για αυτό εδώ το blog είναι να επικεντρωθώ στην επαγγελματική μελισσοκομία και το πως μπορεί αυτή να γίνει αποδοτική. Η σχέση δηλαδή τιμής και απόδοσης να έχει λόγο μεγαλύτερο του ενός. Γιατί οι εποχές είναι δύσκολες και η ενασχόληση με την μελισσοκομία προϋποθέτει συνεχή καταβολή όχι αμελητέων κεφαλαίων. Αυτός είναι ένας καλός τρόπος να παραμείνει κάποιος μελισσοκόμος. Και το λέω γιατί σύμφωνα με δημοσίευμα του Μελισσοκομικού Βήματος και σχετικό άρθρο υπάρχει αύξηση του αριθμού μελισσοσμηνών , αλλά μείωση των μελισσοκόμων, που σημαίνει ότι υπάρχει μία συγκέντρωση μελισσοκομικού κεφαλαίου στους μεγαλύτερους μελισσοκόμους ενώ φαίνεται ότι όλο και περισσότεροι νέοι τα παρατούν χτυπημένοι από την κρίση, προφανώς. Αυτό είναι κάτι αποθαρρυντικό γιατί το μέλλον της μελισσοκομίας στην Ελλάδα είναι στους νέους μελισσοκόμους. Βέβαια υπάρχουν μελισσοοικογένειες με βαθιά παράδοση στην μέλισσα που κρατούν καλά τα ινία της γνώσης μέσα από την παράδοση, όμως το νέο αίμα και μία αίσθηση φρεσκάδας είναι απαραίτητη. Πρέπει να καταλάβουν όλοι οι μεγαλοκαρχαρίες που κινούν τα νήματα ότι και αυτοί θα έχουν δουλειά αν οι βάσεις για ορθή μελισσοκομική πρακτική στους νεότερους λάβει χώρα. Η μελισσοκομία έχει μία αμφισημία καθώς είναι κάτι που ευδοκιμεί σε συλλογικό επίπεδο, όμως είναι και κάτι πολύ προσωπικό καθώς αφορά τον καθένα μελισσοκόμο με την μελισσοκομική φιλοσοφία και στάση που κρατά απέναντι στις μέλισσες.

Ο παραγωγός έχει ανάγκη από την προστιθέμενη αξία στο προϊόν του και οι γνώσεις για να το καταφέρει αυτό είναι πέρα της μελισσοκομίας. Η επένδυση κεφαλαίων στην πρωτοποριακή συσκευασία και την διαφήμιση είναι κάτι που θα δώσει μεγαλύτερο κέρδος εν καιρώ. Όμως , την χρονιά που πέρασε, τα νέα για την απόδοση της μελισσοκομίας δεν ήταν ενθαρρυντικά. Συγκεκριμένα η χρονιά ξεκίνησε άσχημα με τον έλατο να οδηγεί τα πρώτα ρίσκα σε ναυάγιο. Ευτυχώς το θυμάρι πήγε λίγο καλύτερα και το πεύκο που ανέβασε για μια ακόμα χρονιά την απόδοση. Το βαρρόα έδειξε να κερδίζει κατά κράτος τις μάχες, κάτι ανησυχητικό και το σκαθάρι βρίσκεται ήδη προ των πυλών. Τα πράγματα δηλαδή δεν είναι ρόδινα , όπως θέλουν οι μεγαλοκαρχαρίες να λένε. Τουλάχιστον οι νέοι στον χώρο να το κρατήσουν στο πηλίκο αυτό, το βροντοφωνάζω και εφιστώ την προσοχή.

Ο επαγγελματίας μελισσοκόμος είναι νομάς, ταξιδεύει πολύ και περνά τις ώρες του στα βουνά και στις ερημιές μαζί με τις μέλισσες για να φέρει σε πέρας το έργο του. Μη νομίζει κανείς νέος ότι αγοράζοντας δέκα κυψέλες έγινε μελισσοκόμος που θα λύσει το οικονομικό πρόβλημα της ζωής του. Η ιεραρχία στα θέλω μας παίζει πρωτεύοντα ρόλο. Η γνώση του που βαδίζουμε είναι αυτή που θα μας κάνει να αποφύγουμε τις λακούβες και τους βάλτους. Τα λάθη να γίνουν μαθήματα και τα πάθη να γίνουν πυξίδα για την πορεία μας.

Έχει ο Θεός για όλους, έχει και για μας αγαπητοί φίλοι. Δεν θέλω να σας κουράσω άλλο με τις αμπελοφιλοσοφίες μου, βρήκα στο διαδίκτυο μια ωραία συνταγή για καραμέλες μελιού ιδανικές για τον βήχα, νόστιμες και λαχταριστές, που ταιριάζουν στις οικοτεχνίες μας. Σπεύσατε όλοι οι συνάδελφοι που καταπιάνονται με τα πάντα, μια και αυτόν τον καιρό χρόνος υπάρχει να τις δοκιμάσετε, αξίζει:

ThroatDrops_WR-2-e1389029044286

(Η συνταγή αποτελεί αναδημοσίευση από το soulme.gr)

 

Καραμέλες για το βήχα με μέλι, λεμόνι και τζίντζερ!

Χρόνος μαγειρέματος: 15 λεπτά

Συνολικός χρόνος: 40 λεπτά

Συντήρηση: 1 μήνας

Συστατικά

    • 300ml νερό
    • 15ml μέλι
    • χυμός από 1/2 λεμόνι
    • 250ml καστανή ζάχαρη
    • 125ml πιπερόριζα κομμένη σε μεγάλα κομμάτια
    • 1 συσκευασία βιολογική ζάχαρη άχνη
Θα χρειαστούμε ακόμη:
  • 1 θερμόμετρο καραμέλας

CoughDropsSteps_WR-2

Εκτέλεση συνταγής

  1. Σε ένα κατσαρολάκι βράζουμε τα κομμάτια φρέσκιας πιπερόριζας. Στη συνέχεια προσθέτουμε το χυμό από μισό λεμόνι.
  2. Σουρώνουμε την πιπερόριζα φροντίζοντας να πάρουμε 250ml από αυτό το θωλό αφέψημα.
  3. Σε ένα ταψάκι απλώνουμε τη ζάχαρη άχνη και με το δάχτυλο μας φτιάχνουμε καλούπια μεγέθους μιας καραμέλας, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες που ακολουθούν.
  4. Ρίχνουμε το αφέψημα πιπερόριζας και την καστανή ζάχαρη σε ένα κατσαρολάκι μικρό αλλά βαθύ. Βράζουμε σε μέτρια προς υψηλή θερμοκρασία χωρίς να ανακατεύουμε μέχρι το θερμόμετρο να δείξει 150 βαθμούς C. Θα πρέπει να προσέχουμε την κατσαρόλα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας καθώς η καραμέλα θα δημιουργήσει αφρούς και ενδεχομένως να φουσκώσει. Μόλις πάρει τη σωστή θερμοκρασία απομακρύνουμε την κατσαρόλα από το μάτι της κουζίνας.
  5. Προσέχουμε ιδιαίτερα καθώς η καραμέλα καίει πολύ!
  6. Ρίχνουμε τη ζεστή καραμέλα σε ένα δοχείο με στόμιο ώστε να μπορούμε να την περιχύσουμε στο ταψί με την άχνη.
  7. Με προσοχή χύνουμε την καραμέλα στα καλούπια που έχουμε δημιουργήσει στη ζάχαρη άχνη.
  8. Αφήνουμε τις καραμέλες να κρυώσουν για 5 λεπτά.
  9. Μόλις κρυώσουν τις γυρίζουμε ώστε να καλυφθούν και από την άλλη μεριά φροντίζοντας να μην κολλήσουν μεταξύ τους.
  10. Κοσκινίζουμε τις καραμέλες για να φύγει η περιττή ζάχαρη.
  11. Αποθηκεύουμε σε δροσερό μέρος, σε γυάλινο δοχείο που κλείνει αεροστεγώς, καθώς οι χειροποίητες καραμέλες έχουν την τάση να απορροφούν υγρασία και να κολλάνε.

Σημειώσεις:

Ο καιρός είναι ότι πρέπει για μικρά κρυολογήματα… Ένας μικρός πονόλαιμος ίσως και βήχας, λίγη καταρροή και τρέχουμε αμέσως στο πρώτο φαρμακείο για ανεφοδιασμό. Τι θα λέγατε αν προσπαθούσαμε να αντιμετωπίσουμε ένα μικρό κρυολόγημα πιο φυσικά; Πρόσφατη μελέτη πως στην αντιμετώπιση του πονόλαιμου το μέλι φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικό από ένα σιρόπι για το βήχα. Ειδικά σε ευαίσθητες ομάδες όπως είναι τα παιδιά καλό είναι να αποφεύγουμε την υπερβολική χρήση φαρμάκων ειδικά όταν αυτό δε μας το έχει προτείνει ο γιατρός μας.

Με μια ματιά στο μέλλον.

Εικόνα από http://www.design.philips.com/

Εικόνα από http://www.design.philips.com/

Στα πλαίσια της χρονιάς που φεύγει κάνουμε έναν απολογισμό και ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον. Σκεπτόμενοι τα μελισσοκομικά πράγματα που έρχονται, διαβάζουμε, τα σχέδια της Philips για την μελλοντική “αστική μελισσοκομία”.Εμείς θα την ονομάζαμε ως “οικιακή μελισσοκομία” και αφορά ένα project που έχουν αναπτύξει οι ομάδες design της εταιρείας που αφορά το να “κρατάς” μέλισσες στο σπίτι σου. Η Philips χαρακτηρίζει την μέλισσα ως βιομηχανικό έντομο στα σχέδιά της, και αν σκεφτεί κανείς την αφοσίωση και την παραγωγή αυτού του πλάσματος, ίσως, δεν πέφτει έξω. Η “οικιακή κυψέλη” , ή αλλιώς η κυψέλη σχεδιασμένη για οικιακή χρήση είναι κατά τέτοιο τρόπο φτιαγμένη που επιτρέπει την ομαλή συμβίωση των μελισσών στο σπίτι μας. Χωρίζεται σε δύο μέρη, το εσωτερικό και το εξωτερικό, τα οποία οι μέλισσες εκμεταλλεύονται για να χτίσουν το σπιτικό τους και να επικοινωνούν με το εξωτερικό περιβάλλον. Το εσωτερικό σκάφανδρο είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να χτίζουν τα πλαίσια με το μέλι, να αναπαράγονται στα πλαίσια με τον γόνο και να αναπτύσσονται, ενώ το εξωτερικό περιέχει υποδοχή για γυρεοδοτικά λουλούδια.

beehive_main4

Ο μηχανισμός περιλαμβάνει ειδικό μηχανισμό καπνοτροφοδοσίας για να ανοίγεται η κυψέλη και το εσωτερικό σκάφανδρο περιλαμβάνει φίλτρο φωτός. Η εταιρεία υποστηρίζει τις διδακτικές δυνατότητες της παρατήρησης αυτών των πλασμάτων και τις θεραπευτικές ιδιότητες της αντίληψης του τρόπου με τον οποίο ζουν , και επενδύουν πάνω σε αυτόν. Επίσης ενθαρρύνεται η αστική μελισσοκομία και η επικονίαση των φυτών των πόλεων, κάτι που λείπει από τις σημερινές μεγαλουπόλεις, τουλάχιστον στην χώρα μας. Αλήθεια υπάρχουν μελισσοσμήνη μέσα στις πόλεις; Υπάρχουν, ελάχιστα, αλλά υπάρχουν. Στην Αγγλία η αστική μελισσοκομία υποστηρίζεται και είναι ένα νέο ρεύμα μεταξύ των αστομελισσοκόμων. Αυτό είδε και η Philips και σχεδίασε το παραπάνω project. Υποστηρίζει ότι η κυψέλη αυτή είναι ειδικά σχεδιασμένη για παραγωγή μελιού και πρόπολης, αφενός ως μεθόδου διαχείρησης του μικροβιακού φορτίου, αφετέρου για μέλι κατ’ ευθείαν από την κυψέλη.

Εικόνα από http://www.nuggetmarket.com/

Εικόνα από http://www.nuggetmarket.com/

Με την σκέψη μας στο μέλλον λοιπόν και χωρίς να συμπεριλάβουμε το σχέδιο της εταιρείας στα άμμεσα σχέδιά μας βάζουμε πλώρη για νέες μελισσοπεριπέτειες. Ας ελπίσουμε το 2015 να μας φέρει ότι αναζητάμε και ας ευχηθούμε “εις υγείαν” κάθε φορά που απολαμβάνουμε τους καρπούς των μελισσών μας. Μέρες γιορτινές αυτές που περνάμε, σας αφήνουμε με μια ευχή για υγεία και ευημερία και θα κλείσουμε τον φετινό κύκλο αναρτήσεων με μια συνταγή για ένα μελισσοκοκτέηλ, ιδανικό για τις μέρες της πρωτοχρονιάς:

“Μέλισσα Bellini”

1 οζ λικέρ μελιού Jack Daniel’s.

1 οζ χυμό ροδάκινου.

1 οζ χυμό πορτοκαλιού.

σόδα.

Εκτέλεση:

Ανακινήστε τα τρία συστατικά ανακατεύοντας με πάγο.Σερβίρετε σε ποτήρι σαμπάνιας και στην κορυφή συμπληρώστε σόδα.

Απολαύστε υπέυθυνα!

new-year-2015